Sahih al-Bukhari, hadith 4034
Overgeleverd door Umar ibn al-Khattab. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
Van al‑Bukhari terug naar Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasri
- 1Abu al‑Yamanvertelde het aan al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasriمَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ
Volgorde zoals in de Arabische tekst van deze overlevering. De namen zijn uit het Arabisch omgezet naar Latijns schrift. Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.
De overlevering
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ. فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ. قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ {وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ} فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ. فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ. فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ. قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ". فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ. قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا.
Mālik ibn Aws ibn al-Hadathān an-Naṣrī verhaalde: ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb – moge Allah tevreden met hem zijn – riep mij eens, en terwijl ik bij hem zat, kwam zijn deurwachter Yarfa en zei:
"Wilt u ‘Uthmān, ‘Abd ar-Raḥmān, az-Zubayr en Sa‘d toelaten die om toestemming vragen?" Hij antwoordde: "Ja, laat hen binnenkomen." Even later kwam hij opnieuw en zei: "Wilt u ‘Abbās en ‘Alī toelaten die om toestemming vragen?" Hij antwoordde: "Ja." Toen de twee binnenkwamen, zei ‘Abbās: "O Amir al-Mu’minīn! Oordeel tussen mij en deze man," waarbij zij beiden een geschil hadden over het bezit van Banū an-Naḍīr dat Allah als Fay’ aan Zijn Boodschapper ﷺ had gegeven. ‘Alī en ‘Abbās begonnen elkaar te verwijten te maken. De aanwezigen zeiden: "O Amir al-Mu’minīn! Geef uw oordeel tussen hen en bevrijd de één van de ander." ‘Umar zei: "Wees geduldig! Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens wil de hemel en de aarde standhouden: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: ‘Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah’, en dat hij daarmee zichzelf bedoelde?" Zij zeiden: "Hij heeft dat inderdaad gezegd." Vervolgens richtte ‘Umar zich tot ‘Abbās en ‘Alī en zei: "Ik bezweer jullie bij Allah: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ dit heeft gezegd?" Zij antwoordden: "Ja." Hij zei: "Dan zal ik jullie over deze zaak berichten. Allah de Verhevene heeft Zijn Boodschapper ﷺ betreffende deze Fay’ iets bijzonders gegeven wat Hij niemand anders heeft gegeven. Allah zegt: {En wat Allah aan Zijn Boodschapper van hen als buit heeft gegeven, waarvoor jullie geen paarden noch kamelen hebben laten opdraven...} tot aan Zijn woorden: {...en Allah is over alles Machtig.} Dit was dus exclusief voor de Boodschapper van Allah ﷺ. Maar bij Allah, hij heeft het niet voor zichzelf alleen genomen noch jullie ervan beroofd; hij heeft het jullie gegeven en onder jullie verdeeld, totdat alleen dit bezit ervan overbleef. Van dit bezit voorzag de Boodschapper van Allah ﷺ zijn familie in hun jaarlijkse levensonderhoud, en wat overbleef besteedde hij zoals het bezit van Allah wordt besteed. Zo handelde de Boodschapper van Allah ﷺ gedurende zijn hele leven. Toen stierf de Profeet ﷺ en zei Abū Bakr: ‘Ik ben de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ.’ Abū Bakr nam het beheer over en handelde ermee zoals de Boodschapper van Allah ﷺ had gedaan, en jullie wisten dat destijds allemaal." Vervolgens richtte hij zich tot ‘Alī en ‘Abbās en zei: "Jullie herinneren je dat Abū Bakr ermee handelde zoals jullie beschreven hebben, en Allah weet dat hij daarin oprecht, vroom, rechtgeleid en een volger van de waarheid was. Daarna liet Allah Abū Bakr sterven en zei ik: ‘Ik ben de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ en van Abū Bakr.’ Ik beheerde het twee jaar tijdens mijn ambtstermijn en handelde ermee zoals de Boodschapper van Allah ﷺ en Abū Bakr hadden gedaan, en Allah weet dat ik daarin oprecht, vroom, rechtgeleid en een volger van de waarheid ben. Later kwamen jullie beiden naar mij, met één gezamenlijke eis en zaak. Jij, o ‘Abbās, kwam ook naar mij. Ik zei tegen jullie beiden: ‘De Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah.’ Toen ik overwoog het aan jullie over te dragen, zei ik: ‘Als jullie willen, draag ik het aan jullie over op voorwaarde dat jullie een verbond en belofte bij Allah aangaan om ermee te handelen zoals de Boodschapper van Allah ﷺ en Abū Bakr hebben gedaan, en zoals ik heb gedaan sinds het begin van mijn kalifaat; anders spreken jullie mij hier niet meer over.’ Jullie zeiden beiden: ‘Draag het op die voorwaarde aan ons over.’ En op die voorwaarde droeg ik het aan jullie over. Zoeken jullie nu een ander oordeel van mij? Bij Allah, door Wiens wil de hemel en de aarde standhouden: ik zal hierin geen ander oordeel geven tot het Uur aanbreekt. Als jullie niet in staat zijn het te beheren, geef het dan terug aan mij, dan zal ik het voor jullie beheren.’" Mālik ibn Aws zei: "Ik vertelde deze ḥadīth aan ‘Urwa ibn az-Zubayr, en hij zei: ‘Mālik ibn Aws heeft gelijk gesproken; ik heb ‘Ā’isha – moge Allah tevreden met haar zijn –, de vrouw van de Profeet ﷺ, horen zeggen: De vrouwen van de Profeet ﷺ stuurden ‘Uthmān naar Abū Bakr om hun achtste deel te eisen van wat Allah als Fay’ aan Zijn Boodschapper ﷺ had gegeven. Maar ik weerhield hen en zei: Zien jullie Allah niet? Weten jullie niet dat de Profeet ﷺ placht te zeggen: Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah – waarbij hij zichzelf bedoelde – en dat de familie van Muḥammad ﷺ slechts uit dit bezit mag eten? Daarop staakten de vrouwen van de Profeet ﷺ hun eis toen ik hun dit had medegedeeld.’" Deze ṣadaqah bleef onder beheer van ‘Alī, die het ‘Abbās onthield en hem daarin overwon. Vervolgens was het in handen van Ḥasan ibn ‘Alī, daarna van Ḥusayn ibn ‘Alī, vervolgens van ‘Alī ibn Ḥusayn en Ḥasan ibn Ḥasan, die het om beurten beheerden, en ten slotte van Zayd ibn Ḥasan. Het is werkelijk de ṣadaqah van de Boodschapper van Allah ﷺ.
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
Het bezit van de Profeet ﷺ werd als liefdadigheid beheerd, niet geërfd.
‘Umar riep Mālik ibn Aws en enkele metgezellen bijeen toen ‘Abbās en ‘Alī hem vroegen uitspraak te doen over het bezit van Banū an-Naḍīr. Hij herinnerde hen aan de uitspraak van de Profeet ﷺ en aan de afspraken over het beheer ervan.
Bezittingen die aan de moslimgemeenschap toevielen zonder dat er een veldslag voor werd geleverd.
Liefdadigheid; hier duidt het op bezit dat niet als persoonlijke nalatenschap wordt verdeeld.
Titel van de leider van de gelovigen, hier gebruikt voor kalief ‘Umar.
Klassieke geleerden leiden uit de uitspraak ‘Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah’ af dat de profeten geen nalatenschap achterlaten die volgens de gewone erfrechtregels wordt verdeeld. Het bezit blijft bestemd voor het algemeen belang; de familie van de Profeet ﷺ mocht er volgens de overlevering in haar levensonderhoud uit ontvangen. De geleerden bespreken daarnaast dat het beheer ervan een bestuurstaak is en zorgvuldig volgens de vastgelegde bestemming moet gebeuren. De vier soennitische wetscholen erkennen de bijzondere regel voor de nalatenschap van de profeten.
- Leg bij publiek bezit vooraf duidelijk vast wie het beheert en voor welk doel het wordt besteed.
- Vraag bij een geschil om een zorgvuldig oordeel en houd de relevante afspraken en regels erbij.
- Beheer toevertrouwd bezit transparant en draag het terug over als je het niet langer verantwoord kunt beheren.
Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.