Inleiding · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 4033

Overgeleverd door Umar ibn al-Khattab. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Inleiding
صحيح البخاري
Wie vertelde het?

Van al‑Bukhari terug naar Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasri

Sahih (betrouwbaar)
  1. 1Abu al‑Yamanvertelde het aan al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan an‑Nasriمَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ

Volgorde zoals in de Arabische tekst van deze overlevering. De namen zijn uit het Arabisch omgezet naar Latijns schrift. Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ‏.‏ فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ‏.‏ قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ‏.‏ فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏‏.‏ فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ‏.‏ قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا‏.‏

Vertaling

Mālik ibn Aws ibn al-Hadathān an-Naṣrī verhaalde: ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb – moge Allah tevreden met hem zijn – riep mij eens, en terwijl ik bij hem zat, kwam zijn poortwachter Yarfa en zei:

“Wilt u ‘Uthmān, ‘Abd ar-Raḥmān, az-Zubayr en Sa‘d toelaten die om toestemming vragen?” Hij antwoordde: “Ja, laat hen binnenkomen.” Even later kwam hij opnieuw en zei: “Wilt u ‘Abbās en ‘Alī toelaten die om toestemming vragen?” Hij antwoordde: “Ja.” Toen zij beiden binnengekomen waren, zei ‘Abbās: “O Amir al-Mu’minīn, oordeel tussen mij en deze man,” waarbij zij beiden twistten over het bezit van Banū an-Naḍīr dat Allah als fay’ aan Zijn Boodschapper ﷺ had geschonken. ‘Alī en ‘Abbās begonnen elkaar verwijten te maken, waarop de aanwezigen zeiden: “O Amir al-Mu’minīn, vel een oordeel tussen hen en bevrijd de één van de ander.” ‘Umar zei: “Wees geduldig! Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens wil de hemel en de aarde standhouden: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: ‘Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah’ – daarmee zichzelf bedoelend?” Zij antwoordden: “Hij heeft dat inderdaad gezegd.” Vervolgens richtte ‘Umar zich tot ‘Abbās en ‘Alī en zei: “Ik bezweer jullie bij Allah: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ dit heeft gezegd?” Zij antwoordden: “Ja.” Hij zei: “Ik zal jullie nu over deze zaak berichten. Allah, Verheven is Hij, heeft Zijn Boodschapper ﷺ betreffende deze fay’ iets bijzonders gegeven wat Hij niemand anders heeft gegeven. Allah, Majestueus is Zijn vermelding, zegt: {En wat Allah aan Zijn Boodschapper van hen als fay’ heeft gegeven – waarvoor jullie geen paarden noch kamelen hebben laten opdraven...} tot aan Zijn woorden: {...en Allah is over alles Machtig.} Dit was dus exclusief voor de Boodschapper van Allah ﷺ. Maar bij Allah, hij heeft het niet voor zichzelf alleen genomen noch jullie ervan beroofd; hij heeft het jullie gegeven en onder jullie verdeeld, totdat slechts dit deel ervan overbleef. Van dit geld voorzag de Boodschapper van Allah ﷺ zijn gezin in hun jaarlijkse levensonderhoud, en wat er daarna van overbleef, besteedde hij zoals het geld van Allah wordt besteed. Zo handelde de Boodschapper van Allah ﷺ gedurende zijn hele leven. Toen de Profeet ﷺ overleed, zei Abū Bakr: ‘Ik ben de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ.’ Abū Bakr nam het beheer ervan op zich en handelde ermee precies zoals de Boodschapper van Allah ﷺ had gedaan, en jullie wisten destijds daarvan. Vervolgens richtte hij zich tot ‘Alī en ‘Abbās en zei: “Jullie herinneren je dat Abū Bakr ermee handelde zoals jullie beschrijven, en Allah weet dat hij daarin oprecht, vroom, rechtgeleid en een volgeling van de waarheid was. Daarna liet Allah Abū Bakr sterven en zei ik: ‘Ik ben de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ en van Abū Bakr.’ Ik beheerde het gedurende twee jaar van mijn bestuur en handelde ermee zoals de Boodschapper van Allah ﷺ en Abū Bakr hadden gedaan, en Allah weet dat ik daarin oprecht, vroom, rechtgeleid en een volgeling van de waarheid ben. Later kwamen jullie beiden naar mij toe, met éénzelfde claim en verenigd in jullie zaak. Jij – doelend op ‘Abbās – kwam ook naar mij. Ik zei tegen jullie beiden: ‘De Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah.’ Toen ik overwoog het aan jullie over te dragen, zei ik: ‘Als jullie willen, draag ik het aan jullie over op voorwaarde dat jullie een verbond en belofte bij Allah aangaan om ermee te handelen zoals de Boodschapper van Allah ﷺ en Abū Bakr hebben gedaan, en zoals ik heb gedaan sinds ik het beheer kreeg; anders spreken jullie mij hierover niet meer aan.’ Jullie zeiden toen: ‘Draag het op die voorwaarde aan ons over.’ En zo droeg ik het aan jullie over. Zoeken jullie nu een ander oordeel van mij? Bij Allah, door Wiens wil de hemel en de aarde standhouden: ik zal hierin geen ander oordeel vellen tot het Uur aanbreekt. Als jullie het niet aankunnen, geef het dan terug aan mij, dan zal ik het voor jullie beheren.’” Mālik ibn Aws zei verder: “Ik vertelde deze overlevering aan ‘Urwa ibn az-Zubayr, en hij zei: ‘Mālik ibn Aws heeft gelijk gesproken; ik heb ‘Ā’isha – moge Allah tevreden met haar zijn –, de echtgenote van de Profeet ﷺ, horen zeggen: De echtgenotes van de Profeet ﷺ stuurden ‘Uthmān naar Abū Bakr om hun aandeel van een achtste te eisen van wat Allah als fay’ aan Zijn Boodschapper ﷺ had geschonken, maar ik weerhield hen en zei tegen hen: Vrezen jullie Allah niet? Weten jullie niet dat de Profeet ﷺ placht te zeggen: Wij worden niet erfelijk opgevolgd; wat wij nalaten is ṣadaqah – daarbij zichzelf bedoelend – en dat de familie van Muḥammad ﷺ slechts uit dit geld hun levensonderhoud neemt? Daarop gaven de echtgenotes van de Profeet ﷺ hun eis op na wat ik hun had medegedeeld.” Deze ṣadaqah bleef onder het beheer van ‘Alī, die ‘Abbās ervan weerhield en hem daarin overtrof. Vervolgens was het in handen van al-Ḥasan ibn ‘Alī, daarna van al-Ḥusayn ibn ‘Alī, vervolgens van ‘Alī ibn al-Ḥusayn en al-Ḥasan ibn al-Ḥasan, die het om beurten beheerden, en ten slotte van Zayd ibn al-Ḥasan. Het is werkelijk de ṣadaqah van de Boodschapper van Allah ﷺ.

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

Het bezit van de Profeet ﷺ bleef liefdadigheid en werd als publieke trust beheerd.

Achtergrond & aanleiding

‘Umar behandelde een geschil tussen ‘Ali en ‘Abbās over het beheer van het bezit van Banū an-Naḍīr. Hij herinnerde hen aan de uitspraak van de Profeet ﷺ dat wat profeten nalaten als liefdadigheid geldt, en aan de beheersafspraken die zij eerder hadden aanvaard.

Moeilijke woorden uitgelegd
fay’

Bezittingen die zonder veldslag aan de moslimgemeenschap toevallen.

ṣadaqah

Liefdadigheid; hier duidt het op bezit dat niet als persoonlijk erfdeel wordt verdeeld.

publieke trust

Een toevertrouwd bezit dat beheerd moet worden volgens afgesproken regels en voor het bestemde doel.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke geleerden leiden hieruit af dat de bezittingen van de Profeet ﷺ niet als gewone nalatenschap onder erfgenamen worden verdeeld, maar bestemd blijven voor liefdadigheid en het levensonderhoud van zijn familie. ‘Umar benadrukt dat de beheerders het bezit volgens de praktijk van de Profeet ﷺ moeten beheren en dat bestuurlijke verantwoordelijkheid geen persoonlijk eigendomsrecht oplevert. De vier soennitische wetscholen erkennen de bijzondere regel dat profeten niet op de gewone wijze worden geërfd; de familie van de Profeet ﷺ mag wel uit dit bezit onderhouden worden volgens de geldende regels.

Lessen voor vandaag
  1. Leg afspraken over beheer en besteding van gemeenschappelijk bezit duidelijk vast en houd je eraan.
  2. Behandel een geschil zonder haast: hoor de betrokkenen en toets hun aanspraken aan betrouwbare kennis.
  3. Maak onderscheid tussen persoonlijk eigendom en bezit dat je namens anderen beheert.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.