Erfrecht · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 6728

Overgeleverd door Umar ibn al-Khattab. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Erfrecht
صحيح البخاري
Wie vertelde het?

Overgeleverd door Umar ibn al-Khattab

Sahih (betrouwbaar)

Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ،، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ فَأَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَأُ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ، ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَقَالَ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهُ وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْ هَذَا الْمَالِ نَفَقَةَ سَنَتِهِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ فَتَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا فَعَمِلَ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ وَلِيِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا مَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ، وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Vertaling

Mālik ibn Aws ibn al-Hadathān vertelde ons:

"Ik ging naar ʿUmar en trad bij hem binnen. Zijn deurwachter Yarfaʾ kwam en zei: 'ʿUthmān, ʿAbd ar-Raḥmān, az-Zubayr en Saʿd vragen toestemming om u te zien. Zal ik hen toelaten?' Hij antwoordde: 'Ja.' Dus liet hij hen binnen. Vervolgens kwam hij opnieuw en vroeg: 'Zal ik ʿAlī en ʿAbbās toelaten?' Hij antwoordde: 'Ja.' ʿAbbās zei: 'O Amir al-Muʾminīn! Oordeel tussen mij en deze man.' ʿUmar zei: 'Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens wil de hemelen en de aarde bestaan: weten jullie dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: "Wij laten geen erfgoed na; wat wij achterlaten is sadaqah"? En de Boodschapper van Allah ﷺ doelde daarbij op zichzelf.' De groep antwoordde: 'Hij heeft dat inderdaad gezegd.' Vervolgens richtte hij zich tot ʿAlī en ʿAbbās en vroeg: 'Weten jullie beiden dat de Boodschapper van Allah ﷺ dat heeft gezegd?' Zij antwoordden: 'Hij heeft dat inderdaad gezegd.' ʿUmar vervolgde: 'Laat mij jullie over deze zaak vertellen. Allah heeft Zijn Boodschapper ﷺ met betrekking tot deze fay' iets bijzonders gegeven wat Hij aan niemand anders heeft geschonken. Allah, de Verhevene, zegt: {Wat Allah aan Zijn Boodschapper als buit heeft gegeven...} tot aan Zijn woorden: {...over alles machtig}. Dit was dus exclusief voor de Boodschapper van Allah ﷺ. Bij Allah, hij heeft het niet voor zichzelf verzameld noch jullie ervan onthouden; hij gaf de opbrengst ervan aan jullie en verdeelde het onder jullie, totdat er slechts dit bezit overbleef. De Profeet ﷺ gebruikte de opbrengst hiervan voor het jaarlijkse onderhoud van zijn familie, en wat overbleef besteedde hij zoals men het bezit van Allah besteedt (in liefdadigheid). Zo handelde de Boodschapper van Allah ﷺ gedurende zijn hele leven. Ik bezweer jullie bij Allah: weten jullie dit?' Zij zeiden: 'Ja.' Vervolgens zei hij tegen ʿAlī en ʿAbbās: 'Ik bezweer jullie beiden bij Allah: weten jullie dit?' Zij antwoordden: 'Ja.' ʿUmar voegde toe: 'Toen Allah Zijn Profeet ﷺ wegnam, zei Abū Bakr: "Ik ben de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ", en hij nam het beheer over en handelde ermee zoals de Boodschapper van Allah ﷺ had gedaan. Toen nam Allah Abū Bakr tot Zich, en ik zei: "Ik ben de opvolger van de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ." Ik heb het nu twee jaar beheerd en gehandeld zoals de Boodschapper van Allah ﷺ en Abū Bakr deden. Nu komen jullie beiden naar mij met hetzelfde verzoek en dezelfde zaak. Jij (ʿAbbās) komt om je deel te eisen uit het bezit van je neef, en deze man (ʿAlī) komt om het deel van zijn vrouw uit het bezit van haar vader te eisen. Ik heb gezegd: "Als jullie willen, zal ik het aan jullie geven op die voorwaarde (dat jullie het beheren zoals de Profeet ﷺ, Abū Bakr en ik hebben gedaan)." Maar nu zoeken jullie een ander oordeel van mij? Bij Allah, door Wiens wil de hemelen en de aarde bestaan: ik zal hierin geen ander oordeel vellen tot het Uur aanbreekt. Als jullie niet in staat zijn het te beheren, geef het dan terug aan mij, en ik zal het namens jullie voldoende beheren.'"

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

De nalatenschap van de Profeet ﷺ werd beheerd als liefdadig bezit.

Achtergrond & aanleiding

ʿAbbās en ʿAlī legden bij ʿUmar een geschil voor over het beheer van bezit dat met de Profeet ﷺ verbonden was. ʿUmar liet getuigen bevestigen wat zij wisten en lichtte vervolgens het eerdere beheer ervan toe.

Moeilijke woorden uitgelegd
fayʾ

Bezittingen die aan de moslimgemeenschap toevielen zonder een veldslag.

ṣadaqah

Liefdadigheid; hier duidt het op bezit dat niet als gewone erfenis wordt verdeeld.

beheerder

Iemand die het bezit bewaart en besteedt volgens de geldende bestemming, zonder het privébezit te maken.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke geleerden leiden uit deze overlevering af dat de profeten geen gewone erfenis nalaten: wat zij achterlaten wordt besteed aan liefdadigheid en het welzijn van de gemeenschap. De overlevering maakt ook onderscheid tussen privébezit en bezit dat als fayʾ onder verantwoord beheer valt. De vier soennitische wetscholen erkennen de regel dat profetische nalatenschap niet volgens de gewone erfrechtelijke aandelen wordt verdeeld; de precieze rechtsgevolgen voor het beheer en de besteding worden besproken binnen de fiqh.

Lessen voor vandaag
  1. Beheer gemeenschappelijk bezit volgens een duidelijke bestemming en leg verantwoording af over de besteding.
  2. Zoek bij een geschil eerst naar betrouwbare getuigenissen en gedeelde feiten voordat je een oordeel velt.
  3. Maak onderscheid tussen persoonlijke erfenis en bezit dat voor het algemeen nut of liefdadigheid is bestemd.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.