Sahih al-Bukhari, hadith 7510
Overgeleverd door Anas ibn Malik. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
Overgeleverd door Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.
De overlevering
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ اجْتَمَعْنَا نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَذَهَبْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَهَبْنَا مَعَنَا بِثَابِتٍ إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ لَنَا عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ، فَإِذَا هُوَ فِي قَصْرِهِ فَوَافَقْنَاهُ يُصَلِّي الضُّحَى، فَاسْتَأْذَنَّا، فَأَذِنَ لَنَا وَهْوَ قَاعِدٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَقُلْنَا لِثَابِتٍ لاَ تَسْأَلْهُ عَنْ شَىْءٍ أَوَّلَ مِنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ فَقَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَؤُلاَءِ إِخْوَانُكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ جَاءُوكَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ. فَقَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ. فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ فَإِنَّهُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ. فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ. فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ. فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِي فَأَقُولُ أَنَا لَهَا. فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي وَيُلْهِمُنِي مَحَامِدَ أَحْمَدُهُ بِهَا لاَ تَحْضُرُنِي الآنَ، فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ وَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مِنْهَا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ أَوْ خَرْدَلَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيَقُولُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِثْقَالِ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ". فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ أَنَسٍ قُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِنَا لَوْ مَرَرْنَا بِالْحَسَنِ وَهْوَ مُتَوَارٍ فِي مَنْزِلِ أَبِي خَلِيفَةَ فَحَدَّثَنَا بِمَا حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَأَذِنَ لَنَا فَقُلْنَا لَهُ يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَاكَ مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَلَمْ نَرَ مِثْلَ مَا حَدَّثَنَا فِي الشَّفَاعَةِ، فَقَالَ هِيهِ، فَحَدَّثْنَاهُ بِالْحَدِيثِ فَانْتَهَى إِلَى هَذَا الْمَوْضِعِ فَقَالَ هِيهِ، فَقُلْنَا لَمْ يَزِدْ لَنَا عَلَى هَذَا. فَقَالَ لَقَدْ حَدَّثَنِي وَهْوَ جَمِيعٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً فَلاَ أَدْرِي أَنَسِيَ أَمْ كَرِهَ أَنْ تَتَّكِلُوا. قُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ فَحَدِّثْنَا، فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ عَجُولاً مَا ذَكَرْتُهُ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدَّثَنِي كَمَا حَدَّثَكُمْ بِهِ قَالَ " ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. فَيَقُولُ وَعِزَّتِي وَجَلاَلِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي لأُخْرِجَنَّ مِنْهَا مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ".
Ma‘bad ibn Hilal al-‘Anzi verhaalde: Wij, een groep mensen uit Basra, kwamen bijeen en gingen naar Anas ibn Malik, samen met Thabit, zodat hij namens ons naar de hadith over de voorspraak zou vragen. We troffen hem aan in zijn verblijf, waar hij net het Doha-gebed verrichtte. We vroegen toestemming om binnen te komen en hij liet ons toe terwijl hij op zijn bed zat. We zeiden tegen Thabit:
"Vraag hem allereerst naar de hadith over de voorspraak." Thabit zei: "O Abu Hamza! Dit zijn uw broeders uit Basra die naar u zijn gekomen om u te vragen naar de hadith over de voorspraak." Anas antwoordde: "Mohammed ﷺ heeft ons verteld: 'Op de Dag der Opstanding zullen de mensen door elkaar krioelen als golven. Ze zullen naar Adam gaan en zeggen: Spreek ten gunste van ons bij uw Heer. Hij zal antwoorden: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Ibrahim, want hij is de boezemvriend van de Barmhartige. Ze zullen naar Ibrahim gaan, maar hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Moesa, want Allah heeft direct tot hem gesproken. Ze zullen naar Moesa gaan, maar hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Isa, want hij is een geest van Allah en Zijn Woord. Ze zullen naar Isa gaan, maar hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Mohammed ﷺ. Dan zullen zij tot mij komen en ik zal zeggen: Ik ben degene die dat kan doen. Vervolgens zal ik mijn Heer om toestemming vragen en die zal mij worden verleend. Hij zal mij woorden van lofprijzing ingeven die ik nu nog niet ken. Ik zal Hem daarmee prijzen en mij eerbiedig voor Hem neerwerpen. Dan zal er gezegd worden: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: O Heer, mijn gemeenschap, mijn gemeenschap! Er zal gezegd worden: Ga en haal uit het Hellevuur iedereen die in zijn hart geloof heeft ter grootte van een gerstekorrel. Ik zal gaan en dit doen, en vervolgens terugkeren om Hem met dezelfde lofprijzingen te prijzen en mij opnieuw voor Hem neer te werpen. Dan zal er gezegd worden: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: O Heer, mijn gemeenschap, mijn gemeenschap! Er zal gezegd worden: Ga en haal uit het Vuur iedereen die in zijn hart geloof heeft ter grootte van een mier of een mosterdzaadje. Ik zal gaan en dit doen, en vervolgens terugkeren om Hem met dezelfde lofprijzingen te prijzen en mij opnieuw voor Hem neer te werpen. Dan zal er gezegd worden: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: O Heer, mijn gemeenschap, mijn gemeenschap! Dan zal Allah zeggen: Ga en haal eruit iedereen die in zijn hart zelfs maar het allerkleinste, allerkleinste gewicht van een mosterdzaadje aan geloof heeft; haal hem uit het Vuur. En ik zal gaan en dit doen.'" Toen we bij Anas weggingen, zei ik tegen enkele metgezellen: "Laten we langs Al-Hasan gaan, die zich in het huis van Abu Khalifa bevindt, en hem vragen ons te vertellen wat Anas ibn Malik ons heeft verteld." We gingen naar hem, groetten hem en hij liet ons binnen. We zeiden: "O Abu Sa‘id! We komen van uw broeder Anas ibn Malik en hij heeft ons een hadith over de voorspraak verteld waarvan wij nooit eerder hebben gehoord." Hij vroeg: "Wat is dat?" We vertelden hem de hadith en zeiden: "Hij stopte op dit punt." Hij vroeg: "En toen?" We zeiden: "Hij voegde daar niets meer aan toe." Hij antwoordde: "Hij heeft mij deze hadith twintig jaar geleden volledig verteld toen hij nog jong was. Ik weet niet of hij het vergeten is of dat hij niet wilde dat jullie erop zouden vertrouwen." We zeiden: "O Abu Sa‘id, vertel ons dan de rest." Hij glimlachte en zei: "De mens is haastig geschapen. Ik noemde het alleen omdat ik het jullie wilde vertellen. Anas vertelde mij hetzelfde als jullie, en voegde eraan toe dat de Profeet ﷺ zei: 'Daarna keer ik voor de vierde keer terug, prijs Hem met dezelfde lof en werp mij voor Hem neer. Dan wordt er gezegd: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: O Heer, sta mij toe ten gunste te spreken voor wie La ilaha illa Allah heeft gezegd. Dan zal Allah zeggen: Bij Mijn Macht, Mijn Majesteit, Mijn Verhevenheid en Mijn Grootheid, Ik zal zeker uit het Vuur halen wie La ilaha illa Allah heeft gezegd.'"
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
De voorspraak van de Profeet ﷺ vindt plaats met Allahs toestemming en omvat gelovigen.
Een verzoek om hulp of kwijtschelding voor iemand anders, dat alleen met Allahs toestemming wordt aanvaard.
Een bijzondere boezemvriend; Ibrahim wordt in de overlevering zo genoemd.
Beeldspraak voor zelfs een uiterst kleine hoeveelheid geloof.
Klassieke geleerden, zoals Ibn Hajar, leiden hieruit af dat de grote voorspraak op de Dag der Opstanding uitsluitend met Allahs toestemming plaatsvindt. De herhaalde verzoeken tonen de bijzondere rang van Mohammed ﷺ en Allahs barmhartigheid voor mensen met geloof, ook als dat geloof gering is. De tekst maakt de geloofsbelijdenis niet tot een vrijbrief om zonden te veronachtzamen: de voorspraak behoort aan Allah toe en gebeurt volgens Zijn oordeel.
- Vraag Allah om barmhartigheid en vertrouw erop dat voorspraak alleen plaatsvindt wanneer Hij die toestaat.
- Koester het geloof en de geloofsbelijdenis, en laat die overtuiging zichtbaar worden in aanbidding en goed gedrag.
- Wees hoopvol op Allahs genade, maar gebruik die hoop niet als reden om zonden licht op te vatten.
Deze overlevering van Anas behandelt eveneens de voorspraak en vormt zo een directe aanvulling op het onderwerp.
Sahih al-Bukhari · #7511 (Sahih)Deze overlevering beschrijft een laatste persoon die uit de Hel komt en Allahs barmhartigheid op de Dag der Opstanding.
Sahih al-Bukhari · #7374 (Sahih)Ook deze hadith behandelt het lot van mensen die uit de Hel worden bevrijd.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.