Sunan Abi Dawud, xadiiska 2174
Waxaa weriyey Abu Hurayrah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Hurayrah
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، كُلُّهُمْ عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، حَدَّثَنِي شَيْخٌ، مِنْ طُفَاوَةَ قَالَ تَثَوَّيْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ بِالْمَدِينَةِ فَلَمْ أَرَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَشَدَّ تَشْمِيرًا وَلاَ أَقْوَمَ عَلَى ضَيْفٍ مِنْهُ فَبَيْنَمَا أَنَا عِنْدَهُ يَوْمًا وَهُوَ عَلَى سَرِيرٍ لَهُ وَمَعَهُ كِيسٌ فِيهِ حَصًى أَوْ نَوًى - وَأَسْفَلُ مِنْهُ جَارِيَةٌ لَهُ سَوْدَاءُ - وَهُوَ يُسَبِّحُ بِهَا حَتَّى إِذَا أَنْفَدَ مَا فِي الْكِيسِ أَلْقَاهُ إِلَيْهَا فَجَمَعَتْهُ فَأَعَادَتْهُ فِي الْكِيسِ فَدَفَعَتْهُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَلاَ أُحَدِّثُكَ عَنِّي وَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ بَلَى . قَالَ بَيْنَا أَنَا أُوعَكُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ . فَقَالَ " مَنْ أَحَسَّ الْفَتَى الدَّوْسِيَّ " . ثَلاَثَ مَرَّاتٍ . فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُوَ ذَا يُوعَكُ فِي جَانِبِ الْمَسْجِدِ فَأَقْبَلَ يَمْشِي حَتَّى انْتَهَى إِلَىَّ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَىَّ فَقَالَ لِي مَعْرُوفًا فَنَهَضْتُ فَانْطَلَقَ يَمْشِي حَتَّى أَتَى مَقَامَهُ الَّذِي يُصَلِّي فِيهِ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمْ وَمَعَهُ صَفَّانِ مِنْ رِجَالٍ وَصَفٌّ مِنْ نِسَاءٍ أَوْ صَفَّانِ مِنْ نِسَاءٍ وَصَفٌّ مِنْ رِجَالٍ فَقَالَ " إِنْ أَنْسَانِي الشَّيْطَانُ شَيْئًا مِنْ صَلاَتِي فَلْيُسَبِّحِ الْقَوْمُ وَلْيُصَفِّقِ النِّسَاءُ " . قَالَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَنْسَ مِنْ صَلاَتِهِ شَيْئًا . فَقَالَ " مَجَالِسَكُمْ مَجَالِسَكُمْ " . زَادَ مُوسَى " هَا هُنَا " . ثُمَّ حَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ " . ثُمَّ اتَّفَقُوا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الرِّجَالِ فَقَالَ " هَلْ مِنْكُمُ الرَّجُلُ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ فَأَغْلَقَ عَلَيْهِ بَابَهُ وَأَلْقَى عَلَيْهِ سِتْرَهُ وَاسْتَتَرَ بِسِتْرِ اللَّهِ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ " ثُمَّ يَجْلِسُ بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ فَعَلْتُ كَذَا فَعَلْتُ كَذَا " . قَالَ فَسَكَتُوا قَالَ فَأَقْبَلَ عَلَى النِّسَاءِ فَقَالَ " هَلْ مِنْكُنَّ مَنْ تُحَدِّثُ " . فَسَكَتْنَ فَجَثَتْ فَتَاةٌ - قَالَ مُؤَمَّلٌ فِي حَدِيثِهِ فَتَاةٌ كَعَابٌ - عَلَى إِحْدَى رُكْبَتَيْهَا وَتَطَاوَلَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَرَاهَا وَيَسْمَعَ كَلاَمَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ لَيَتَحَدَّثُونَ وَإِنَّهُنَّ لَيَتَحَدَّثْنَهْ فَقَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا مَثَلُ ذَلِكَ " . فَقَالَ " إِنَّمَا ذَلِكَ مَثَلُ شَيْطَانَةٍ لَقِيَتْ شَيْطَانًا فِي السِّكَّةِ فَقَضَى مِنْهَا حَاجَتَهُ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ أَلاَ وَإِنَّ طِيبَ الرِّجَالِ مَا ظَهَرَ رِيحُهُ وَلَمْ يَظْهَرْ لَوْنُهُ أَلاَ إِنَّ طِيبَ النِّسَاءِ مَا ظَهَرَ لَوْنُهُ وَلَمْ يَظْهَرْ رِيحُهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مِنْ هَا هُنَا حَفِظْتُهُ عَنْ مُؤَمَّلٍ وَمُوسَى " أَلاَ لاَ يُفْضِيَنَّ رَجُلٌ إِلَى رَجُلٍ وَلاَ امْرَأَةٌ إِلَى امْرَأَةٍ إِلاَّ إِلَى وَلَدٍ أَوْ وَالِدٍ " . وَذَكَرَ ثَالِثَةً فَأُنْسِيتُهَا وَهُوَ فِي حَدِيثِ مُسَدَّدٍ وَلَكِنِّي لَمْ أُتْقِنْهُ كَمَا أُحِبُّ وَقَالَ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنِ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنِ الطُّفَاوِيِّ .
Abuu Hurayrah wuxuu ka wariyey: Abuu Nadrah wuxuu yiri: Oday reer Tufawah ah ayaa igu yiri: Waxaan marti u ahaa Abuu Hurayrah Madiina. Ma aan arag qof ka mid ah asxaabtii Nabiga ﷺ oo ka cibaado badan kana marti-soor fiican isaga. Maalin maalmaha ka mid ah anigoo ag fadhiya, wuxuu ku fadhiyey sariirtiisa, wuxuuna haystay kiish ay ku jiraan dhagaxyo ama xabbado. Hoostiisa waxaa fadhiday addoon madow. Wuxuu ku tasbiixsanayey iyaga, markii ay ka dhammaadeen kiishka, ayay soo ururisay oo dib ugu celisay kiishka, kadibna way u soo celisay. Wuxuu yiri: 'Ma kuu sheegaa wax ku saabsan aniga iyo Rasuulka Allah ﷺ?' Waxaan iri: 'Haa.' Wuxuu yiri: 'Markaan Masjidka ku xanuunsanaa, Rasuulka Allah ﷺ ayaa yimid oo galay Masjidka, wuxuuna yiri:
"Yaa arkay wiilkii Daws?" Saddex jeer ayuu ku celiyey. Nin baa yiri: "Rasuulkii Allow, kaas waa kan, wuxuu ku xanuunsanayaa dhinaca Masjidka." Wuu ii soo socday ilaa uu iga gaaray, gacantiisa ayuu igu dul dhigay, si naxariis leh ayuu ila hadlay, waanan kacay. Kadib wuu sii socday ilaa uu gaaray meeshiisa salaadda. Wuxuu eegay dadkii; waxaa jiray laba saf oo rag ah iyo hal saf oo dumar ah, ama laba saf oo dumar ah iyo hal saf oo rag ah. Wuxuu yiri: "Haddii Shaydaanku wax iga illowsiiyo salaaddayda, raggahu ha tasbiixsadaan, dumarkuna ha sacab-tumaan." Rasuulka Allah ﷺ wuu tukaday mana uusan illaawin waxna salaaddiisa. Kadib wuxuu yiri: "Fadhiista meelihiinna, fadhiista meelihiinna." (Muusa wuxuu ku daray: "Halkan.") Kadib wuxuu ammaanay Allah oo weyneeyey, wuxuuna yiri: "Intaas kadib." Kadib wuxuu la hadlay raggii wuxuuna yiri: "Ma idinku jiraa nin marka uu xaaskiisa u tago, albaabka xirta, daah isku daboola, kuna dhuunta daaha Allah?" Waxay yiraahdeen: "Haa." Wuxuu yiri: "Kadib wuu fariistaa oo wuxuu yiraahdaa: 'Waxaan sameeyay sidaas iyo sidaas.'" Dadkii way aamuseen. Kadib wuxuu u jeestay dumarkii wuxuuna yiri: "Ma idinku jirtaa cid ka sheekaysa arrintaas?" Way aamuseen. Kadib gabar baa jilba-jabsatay—Mu'ammil wuxuu ku yiri riwaayadiisa: gabar qaangaar ah—way istaagtay si Rasuulka Allah ﷺ u arko una maqlo hadalkeeda. Waxay tiri: "Rasuulkii Allow, iyagu (raggu) way ka sheekeeyaan sirta (galmada), iyaguna (dumarku) way ka sheekeeyaan dadka hortooda." Wuxuu yiri: "Ma garanaysaan tusaalaha taas?" Wuxuu yiri: "Tusaalaha ficilkaasi waa sida shaydaanad la kulantay shaydaan jidka dhexdiisa; wuxuu ka gutay baahidiisa iyadoo dadku eegayaan." Ogaada! Carafiga raggu waa ka urtiisa la dareemo balse midabkiisa aan la arkin. Ogaada! Carafiga dumarku waa ka midabkiisa la arko balse urtiisa aan la dareemin." Abuu Daawud wuxuu yiri: Halkan ayaan ka xifdiyey xadiiskan oo ka yimid Mu'ammil iyo Muusa: "Ogaada! Nin nin kale lama seexdo, naagna naag kale lama seexato, ilaa ilmo ama waalid mooyaane." Wuxuu kaloo xusay saddexaad aan illaaway. Tani waxay ku timid riwaayada Musaddad laakiin si fiican uma xifdin sidii aan jeclaa. Muusa wuxuu yiri: Xammaad wuxuu ka wariyey xadiiskan Al-Juriiri, isna Abuu Nadrah, isna At-Tufaawi.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Lammaanuhu waa inaysan dadka kale u bandhigin arrimahooda gaarka ah ee isu-dhowaanshaha.
Weedh tusaale ah oo tilmaamaysa asturnaanta iyo ilaalinta ay lammaanuhu ku naaloodaan marka ay isu-dhowaadaan.
Xuska Alle iyadoo la weyneynayo, tusaale ahaan in la yiraahdo “Subxaanallaah”.
Tilmaamo ku saabsan sida ragga iyo dumarku imaamka ugu baraarujinayaan khalad inta lagu jiro salaadda.
Culimadu digniinta ka dhanka ah faafinta faahfaahinta gaarka ah kuma saleeyaan werintan daciifka ah oo keliya. Saxiix Muslim 3542 wuxuu xaqiijinayaa canaanta daran ee ku saabsan muujinta siraha lammaanaha. Sidaas darteed, fuqahadu waxay u arkaan ilaalinta asturnaantaas waajib muhiim ah oo akhlaaq wanaagsan ka mid ah; ka hadalka arrimo lagama maarmaan ah, sida talo caafimaad, si toos ah uguma jiro mamnuuciddaas.
- Saaxiibbada ama qoyska ha uga sheekayn faahfaahin la garan karo oo ku saabsan isu-dhowaanshaha lammaanahaaga.
- Arrimaha guurka ee qarsoon kala hadal oo keliya qofka ay lama huraanka u tahay inuu ku siiyo caawimo ama talo habboon, hana wadaagin wax ka badan inta loo baahan yahay.
- Haddii imaamku salaadda ku qaldo, ugu baraariji sida la faray: raggu ha yiraahdaan tasbiix, dumarkuna ha sacbiyaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.