Sunan Abi Dawud, xadiiska 2254
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn Bashsharwuxuu u sheegay Abu Dawudمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ
- 2Ibn Abu Adiابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
- 3Hisham ibn Hassanهِشَامُ بْنُ حَسَّانَ
- 4Ikrimaعِكْرِمَةُ
- 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا رَجُلاً عَلَى امْرَأَتِهِ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ نَبِيًّا إِنِّي لَصَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ فِي أَمْرِي مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ } فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ { مِنَ الصَّادِقِينَ } فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَجَاءَا فَقَامَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا مِنْ تَائِبٍ " . ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْخَامِسَةِ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ وَقَالُوا لَهَا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا سَتَرْجِعُ فَقَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ . فَمَضَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ " . فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ ابْنِ بَشَّارٍ حَدِيثُ هِلاَلٍ .
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Bashaar, waxaa nooga warramay Ibnu Abii Cadiyy, waxaa noo sheegay Hishaam bin Xasaan, waxaa ii sheegay Cikramah, oo ka weriyey Ibnu Cabbaas, in Hilaal bin Umeyyah uu ku eedeeyey xaaskiisa horteeda Rasuulka Ilaahay ﷺ inay la sinaysatay Shariik bin Saxmaa’. Markaasuu Nabigu ﷺ yiri:
"Keen caddeyn ama xad baa dhabarkaaga lagu fulin doonaa." Wuxuu yiri: "Rasuulkii Ilaahayow ﷺ, haddii midkeen arko nin xaaskiisa la jooga, ma wuxuu raadsadaa caddeyn?" Laakiin Nabigu ﷺ wuxuu ku celcelinayey: "Keen caddeyn, haddii kale xad baa dhabarkaaga lagu fulin doonaa." Markaasuu Hilaal yiri: "Waan ku dhaartay Kan kugu soo diray Xaqqa isagoo Nabi ah, anigu run baan sheegayaa, Ilaahayna wuxuu soo dejin doonaa arrinkayga wax dhabarkayga ka badbaadinaya xadka." Markaasaa waxaa soo degay aayadda: {Kuwa ku tuura xaasaskooda oo aan lahayn markhaatiyo aan nafahooda ahayn} wuxuuna akhriyey ilaa uu gaaray {kuwa runta sheega}. Kadib Nabigu ﷺ wuu tegay oo wuu u yeeray labadoodii, wayna yimaadeen. Hilaal bin Umeyyah baa istaagay oo dhaartay, Nabiguna ﷺ wuxuu lahaa: "Ilaahay waa og yahay in midkiin been sheegayo, miyaan midkiin toobad keenin?" Kadib gabadhii baa istaagtay oo dhaaratay, markay maraysay shanaadka oo ahayd in carada Ilaahay korkeda ha ahaato haddii uu run sheegayo, waxay ku yiraahdeen: "Tani waa tan go'aanka leh." Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: "Way hakatay oo dib u noqotay ilaa aan moodnay inay ka noqonayso, markaasay tiri: 'Ma ceebayn doono qoomkayga maanta inteeda kale.' Way sii waday. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Eega iyada, hadday dhasho ilmo indhihiisu yihiin sidii kuwo kuhl laga mariyey, baridiisu ballaaran tahay, luguhuna buuran yihiin, waa wiilkii Shariik bin Saxmaa’.' Wayna dhashay ilmahaas sifaadaas leh. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Haddaanay ahayn wixii horay ugu qornaa Kitaabka Ilaahay, arrin adag baa iga dhexeeli lahaa iyada.' Abuu Daawud wuxuu yiri: Xadiiskan waxaa kaliya soo weriyey reer Madiina, waana xadiiska Hilaal oo uu weriyey Ibnu Bashaar.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka lammaanuhu is eedeeyaan, waxaa jira habraac gaar ah oo la yiraahdo liʿān.
Hilal ibn Umayyah ayaa xaaskiisa hortiisa Nabiga ﷺ ku eedeeyay inay sinaysatay Sharik ibn Sahma'. Markii caddayn la weydiiyay, waxaa soo degay aayadaha ku saabsan liʿān (Suurat an-Nuur 24:6–9).
Habraac shareeco dejisay oo lammaanuhu dhaar ku kala sheegaan eedaynta iyo diidmadeeda marka ninku aanu haysan markhaatiyaal kale.
Halkan: dhaarta soo noqnoqota ee Qur’aanku faray in ninka iyo haweeneydu ku dhawaaqaan.
Ducaysi culus oo haweeneydu ku baryayso in cadhada Alle ku dhacdo haddii ninkeedu run sheegayo.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in nin xaaskiisa sino ku eedeeya isaga oo aan haysan markhaatiyaasha loo baahan yahay aanu iskii tallaabo u qaadi karin; arrintu waxay hoos imanaysaa xeerarka loo dejiyay liʿān. Qur’aanku wuxuu habraaca dhaarta ku qeexay Suurat an-Nuur 24:6–9. Mad-habyadu waxay faahfaahin sharciyeed oo kala duwan ka bixiyaan cawaaqibta iyo shuruudaha saxda ah, oo ay ku jirto kala-tagga lammaanaha. Sifooyinka jireed ee ilmuhu ma noqonayaan sabab habraaca ama xeerka Alle dhinac looga leexiyo.
- Qofna sino ha ugu eedayn tuhun keliya; raac xeerarka caddaynta ee jira, lana xiriir hay’adaha awoodda u leh.
- Khilaaf guur oo culus ha ku xallin go’aan shakhsi ah: liʿān waa habraac rasmi ah, mana aha cibaado gaar loo sameeyo.
- Si taxaddar leh uga hadal eedaymaha iyo khilaafaadka qoyska, kana ilaali dadka ay khusayso ceebayn dadweyne.
Werintan saxiixa ah waxay sharraxaysaa waxa Nabigu ﷺ u go’aamiyay lammaanaha ka dib habraaca dhaarta.
Sunan Abi Dawud · #2252 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa ilmaha ku jiray isla khilaafkii liʿān.
Sahih al-Bukhari · #2671 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay xusuusinaysaa isla dhacdadii iyo soo degistii aayadaha ku saabsan eedaymaha lammaanaha dhexdooda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.