Sunan Abi Dawud, xadiiska 2871
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ } وَ { إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا } الآيَةَ انْطَلَقَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ يَتِيمٌ فَعَزَلَ طَعَامَهُ مِنْ طَعَامِهِ وَشَرَابَهُ مِنْ شَرَابِهِ فَجَعَلَ يَفْضُلُ مِنْ طَعَامِهِ فَيُحْبَسُ لَهُ حَتَّى يَأْكُلَهُ أَوْ يَفْسُدَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلاَحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ } فَخَلَطُوا طَعَامَهُمْ بِطَعَامِهِ وَشَرَابَهُمْ بِشَرَابِهِ .
Waxaa nooga warramay Cuthmaan ibnu Abii Shaybah, waxaa nooga warramay Jariir, ka soo xigtay Cataa’, ka soo xigtay Saciid ibnu Jubayr, ka soo xigtay Ibnu Cabbaas oo yiri: Markii uu Allaah, Korreeye oo Weyneeye, soo dejiyey aayadaha: {Ha u dhowaanina hantida agoonta illaa si wanaagsan mooyee} iyo {Kuwa cuna hantida agoonta si dulmi ah}, qof kasta oo agtiisa agoon joogtay wuxuu u baxay inuu cuntadiisa ka sooco cuntada agoonta iyo cabitaankiisa ka sooco cabitaankooda. Markaas wixii ka hara cuntadooda way u keydin jireen ilaa ay ka cunaan ama ka xumaato. Arrintaas way ku adkaatay, markaas bay u sheegeen Rasuulka Allaah ﷺ. Sidaas darteed, Allaah, Korreeye oo Weyneeye, wuxuu soo dejiyey aayadda: {Waxay ku weydiinayaan agoonta. Dhah: Wanaajintooda ayaa u khayr badan; haddaad la dhexgashaanna walaalihiin bay yihiin}. Markaas bay isku dareen cuntadoodii iyo cabitaankoodii.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas'uuliyiinta agoonta way wada cuni karaan haddii ay sidaas ugu adeegayaan danta agoonta.
Ka dib markii la soo dejiyey digniino ka dhan ah ku takrifalka hantida agoonta, daryeelayaashu waxay cuntadooda iyo cabbitaankooda ka sooci jireen kuwa agoonta. Maadaama cuntadu markaas hadhayso oo xumaanaysay, waxay Rasuulka Alle ﷺ weydiiyeen talo. Dabadeed waxaa la soo dejiyey in danta agoontu mudnaanta koowaad leedahay, isla markaana la oggol yahay in arrimahooda si wadajir ah loola tacaalo.
Ilmo aabbihii dhintay ka hor inta aanu qaan-gaarin.
In loo dhaqmo si loo ilaaliyo agoonta loona xaqiijiyo danahooda.
In nolol maalmeedka iyo, tusaale ahaan, cuntada la wadaago, iyadoo aan hantida agoonta si xaqdarro ah loo adeegsan.
Fasiriyeennadii hore waxay werintan ku xidhaan Qur'aanka 2:220: cuntada oo la wadaago iyo arrimaha guriga oo la isku darsado waa bannaan yihiin marka ay taasi u adeegayso danta agoonta, hantidoodana si taxaddar leh loo maamulo. Oggolaanshahani ma burinayo mamnuucidda ku takrifalka xaqdarro ah. Sidaas darteed, fuqahadu waxay ku adkaystaan in masuulku si caddaalad ah u dhaqmo, kharashaadka agoonta si macquul ah u caddeeyo, hantidoodana ilaaliyo.
- Qofka agoonta daryeela wuu la cuni karaa, balse waa inuu si taxaddar leh u ilaaliyaa dantiisa iyo hantidiisa.
- Diiwaangeli kharashaadka laga bixiyo hantida agoonta, hantidaasna u isticmaal oo keliya si xalaal ah oo macquul ah.
- U habeey caawinta agoonta si ilaalintu ula socoto naxariis iyo nolol qoys oo caadi ah.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa xeerarka daryeelka hantida agoonta, sidaas darteedna waxay dhammaystiraysaa macnaha guud ee sharaxaaddan.
Sunan Abi Dawud · #2870 (Hasan Sahih)Werintani waxay la xidhiidhaa masuuliyadda culus ee ah inaan hantida agoonta si xaqdarro ah loo adeegsan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.