Sunan Abi Dawud, xadiiska 2917
Waxaa weriyey Abdullah ibn Amr ibn al-As. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Amr ibn al-As
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رِئَابَ بْنَ حُذَيْفَةَ، تَزَوَّجَ امْرَأَةً فَوَلَدَتْ لَهُ ثَلاَثَةَ غِلْمَةٍ فَمَاتَتْ أُمُّهُمْ فَوَرِثُوهَا رِبَاعَهَا وَوَلاَءَ مَوَالِيهَا وَكَانَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ عَصَبَةَ بَنِيهَا فَأَخْرَجَهُمْ إِلَى الشَّامِ فَمَاتُوا فَقَدِمَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَمَاتَ مَوْلًى لَهَا وَتَرَكَ مَالاً لَهُ فَخَاصَمَهُ إِخْوَتُهَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوِ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ " . قَالَ فَكَتَبَ لَهُ كِتَابًا فِيهِ شَهَادَةُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَرَجُلٍ آخَرَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عَبْدُ الْمَلِكِ اخْتَصَمُوا إِلَى هِشَامِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ أَوْ إِلَى إِسْمَاعِيلَ بْنِ هِشَامٍ فَرَفَعَهُمْ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ فَقَالَ هَذَا مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِي مَا كُنْتُ أَرَاهُ . قَالَ فَقَضَى لَنَا بِكِتَابِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَنَحْنُ فِيهِ إِلَى السَّاعَةِ .
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Camr bin Abii Al-Xajaaj Abuu Macmar, waxaa nooga warramay Cabdul-Waarith, oo ka weriyey Xuseen Al-Mucallim, oo ka weriyey Camr bin Shucayb, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey awowgiis, in Ri'aab bin Xudhayfah uu guursaday haweeney oo ay u dhashay saddex wiil. Markaas hooyadood way dhimatay, waxayna ka dhaxleen guryaheedii iyo xuquuqda dhaxalka addoomadeedii la xoreeyey. Camr bin Al-Caas wuxuu ahaa casabada (ehelka dhanka aabbaha) wiilasheeda. Wuxuu u diray Shaam halkaas oo ay ku dhinteen. Kadib Camr bin Al-Caas baa yimid. Addoonkeedii la xoreeyey mid ka mid ah baa dhintay isagoo ka tagay maal. Walaalaheed ragga ah ayaa kula murmay isaga, waxayna dacwadda u geeyeen Cumar bin Al-Khadhaab. Cumar wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri:
"Wixii uu dhaxlo wiil ama waalid, waxaa leh casabadiisa, qofkasta ha ahaadee." Kadib wuxuu u qoray warqad ay markhaati ka yihiin Cabdiraxmaan bin Cowf, Zayd bin Thaabit, iyo nin kale. Markii khaliif laga dhigay Cabdul-Malik, waxay dacwad u gudbiyeen Hishaam bin Ismaaciil ama Ismaaciil bin Hishaam (weriyuhu wuu shakiyey). Wuxuu u gudbiyey Cabdul-Malik, kaas oo yiri: "Tani waa xukun aan hore u arkay." Weriyuhu wuxuu yiri: Wuxuu noogu xukumay warqaddii Cumar bin Al-Khadhaab, taasna waanu haysannaa ilaa hadda.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nin la sii daayay ayaa hanti ka tegay, taas oo sida xukunka waafaqsan ay xaq u lahaayeen qaraabada dhinaca aabbaha ee dhaxalka qaata.
Ka dib markii ay dhinteen saddexdii wiil ee haweeney, waxaa muran ka dhashay dhaxalka nin ay iyadu xoraysay. Cumar ibn al-Khattaab wuxuu go’aamiyey in hantidu, sida xukunka Nebiga ﷺ qabo, ay u sugnaato qaraabada dhinaca aabbaha ee dhaxalka qaata, wuxuuna amray in xukunkaas qoraal lagu diiwaangeliyo.
Waa dhaxlayaal, sida uu qabo sharciga dhaxalka Islaamku, hela qaybta hartay; tusaale ahaan, qaar ka mid ah qaraabada ragga ah ee dhinaca aabbaha.
Waa xiriir gaar ah oo dhaxal ah oo ka dhexeeya qofkii hore u lahaa addoonka iyo qofka uu xoreeyey.
Fuquhadii hore waxay arrintan ka soo saareen in qof la xoreeyey uu ku dhaxli karo xiriirka walaa’da marka aysan jirin dhaxlayaal kale oo xaqooda ka xoog badan. Werintani sidoo kale waxay caddaynaysaa in xiriirka dhaxalku u gudbo qaraabada dhinaca aabbaha ee qofka, haddii qofkaasi yahay ilmo ama waalid. Sida saxda ah ee loo dabaqayo waxay ku xiran tahay kala horreynta dhaxlayaasha iyo xeerarka mad-habta; sidaas darteed laguma dhaqmi karo iyada oo laga goynayo xeerarka kale ee dhaxalka.
- Si taxaddar leh u diiwaangeli heshiisyada iyo go’aannada la xiriira dhaxalka, una dhiib khubaro awood u leh inay hubiyaan.
- Aqoonso dhammaan dhaxlayaasha iyo xuquuqdooda isku xiran ka hor inta aan dhaxalka la qaybin.
- Muranka sharci ku xalli daliil iyo garsoore awood u leh, hana ku dhaqaaqin tallaabo aad adigu iskaa u qaadatay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.