Sunan Abi Dawud, xadiiska 2985
Waxaa weriyey AbdulMuttalib ibn Rabi'ah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Abdullah ibn al‑Harith ibn Nawfal al‑Hashimi
- 1Ahmad ibn Salihwuxuu u sheegay Abu Dawudأَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ
- 2Anbasaعَنْبَسَةُ
- 3Yunusيُونُسُ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Abdullah ibn al‑Harith ibn Nawfal al‑Hashimiعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ الْهَاشِمِيُّ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ الْهَاشِمِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ رَبِيعَةَ بْنَ الْحَارِثِ وَعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالاَ لِعَبْدِ الْمُطَّلِبِ بْنِ رَبِيعَةَ وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ ائْتِيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُولاَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَلَغْنَا مِنَ السِّنِّ مَا تَرَى وَأَحْبَبْنَا أَنْ نَتَزَوَّجَ وَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَرُّ النَّاسِ وَأَوْصَلُهُمْ وَلَيْسَ عِنْدَ أَبَوَيْنَا مَا يُصْدِقَانِ عَنَّا فَاسْتَعْمِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى الصَّدَقَاتِ فَلْنُؤَدِّ إِلَيْكَ مَا يُؤَدِّي الْعُمَّالُ وَلْنُصِبْ مَا كَانَ فِيهَا مِنْ مِرْفَقٍ . قَالَ فَأَتَى إِلَيْنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَنَحْنُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَقَالَ لَنَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ وَاللَّهِ لاَ نَسْتَعْمِلُ مِنْكُمْ أَحَدًا عَلَى الصَّدَقَةِ " . فَقَالَ لَهُ رَبِيعَةُ هَذَا مِنْ أَمْرِكَ قَدْ نِلْتَ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ نَحْسُدْكَ عَلَيْهِ . فَأَلْقَى عَلِيٌّ رِدَاءَهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَيْهِ فَقَالَ أَنَا أَبُو حَسَنٍ الْقَرْمُ وَاللَّهِ لاَ أَرِيمُ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْكُمَا ابْنَاكُمَا بِجَوَابِ مَا بَعَثْتُمَا بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عَبْدُ الْمُطَّلِبِ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نُوَافِقَ صَلاَةَ الظُّهْرِ قَدْ قَامَتْ فَصَلَّيْنَا مَعَ النَّاسِ ثُمَّ أَسْرَعْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُمْنَا بِالْبَابِ حَتَّى أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ بِأُذُنِي وَأُذُنِ الْفَضْلِ ثُمَّ قَالَ أَخْرِجَا مَا تُصَرِّرَانِ ثُمَّ دَخَلَ فَأَذِنَ لِي وَلِلْفَضْلِ فَدَخَلْنَا فَتَوَاكَلْنَا الْكَلاَمَ قَلِيلاً ثُمَّ كَلَّمْتُهُ أَوْ كَلَّمَهُ الْفَضْلُ - قَدْ شَكَّ فِي ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ - قَالَ كَلَّمَهُ بِالأَمْرِ الَّذِي أَمَرَنَا بِهِ أَبَوَانَا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاعَةً وَرَفَعَ بَصَرَهُ قِبَلَ سَقْفِ الْبَيْتِ حَتَّى طَالَ عَلَيْنَا أَنَّهُ لاَ يَرْجِعُ إِلَيْنَا شَيْئًا حَتَّى رَأَيْنَا زَيْنَبَ تَلْمَعُ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ بِيَدِهَا تُرِيدُ أَنْ لاَ تَعْجَلاَ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْرِنَا ثُمَّ خَفَّضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ فَقَالَ لَنَا " إِنَّ هَذِهِ الصَّدَقَةَ إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ وَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِمُحَمَّدٍ وَلاَ لآلِ مُحَمَّدٍ ادْعُوا لِي نَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ " . فَدُعِيَ لَهُ نَوْفَلُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ " يَا نَوْفَلُ أَنْكِحْ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ " . فَأَنْكَحَنِي نَوْفَلٌ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ادْعُوا لِي مَحْمِيَةَ بْنَ جَزْءٍ " . وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُبَيْدٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَهُ عَلَى الأَخْمَاسِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَحْمِيَةَ " أَنْكِحِ الْفَضْلَ " . فَأَنْكَحَهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُمْ فَأَصْدِقْ عَنْهُمَا مِنَ الْخُمُسِ كَذَا وَكَذَا " . لَمْ يُسَمِّهِ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ .
Waxaa nooga warramay Axmed ibn Saalix, waxaa nooga warramay Canbasah, waxaa nooga warramay Yuunis, oo ka weriyey Ibn Shihaab, waxaa ii sheegay Cabdullaahi ibn al-Xaarith ibn Nawfal al-Haashimi in Cabdul-Mudhalib ibn Rabii'ah ibn al-Xaarith ibn Cabdul-Mudhalib uu u sheegay in aabbihii Rabii'ah ibn al-Xaarith iyo Cabbaas ibn Cabdul-Mudhalib ay ku yiraahdeen Cabdul-Mudhalib ibn Rabii'ah iyo al-Fadl ibn Cabbaas:
"Taga Rasūlullāh ﷺ oo ku dhaha: 'Rasūlullāh ﷺ, waannu gaarnay da'da aad arkayso waxaanan jecelnahay inaan guursanno. Adigu, Rasūlullāh ﷺ, waxaad tahay dadka ugu wanaagsan uguna xiriir wanaagsan. Waalidiinteennu ma haystaan wax ay nagu siiyaan mehr, markaa Rasūlullāh ﷺ, noo magacaaw shaqaalaha sadaqada si aan kuugu soo celinno waxa ay shaqaaluhu kuu keenaan, annaguna aan ka faa'iideysanno.'" Wuxuu yiri: "Waxaa noo yimid Cali ibn Abi Daalib annagoo xaaladdaas ku jirna, wuxuuna nagu yiri: 'Rasūlullāh ﷺ wuxuu yiri: Maya, wallaahi, midkiinna uma magacaabayo shaqaalaha sadaqada.'" Rabii'ah baa ku yiri: 'Tani waa arrinkaaga; waxaad heshay xididnimada Rasūlullāh ﷺ, mana ka xaasidin.' Markaas Cali wuxuu dhulka dhigay go'giisii wuuna ku jiifsaday, isagoo leh: 'Anigu waxaan ahay Abu Xasan, madaxa. Wallaahi, meeshan kama kacayo ilaa wiilashiinnu idinkula soo noqdaan jawaabta wixii aad Nabiga ﷺ u dirteen.'" Cabdul-Mudhalib wuxuu yiri: "Markaas aniga iyo al-Fadl waxaan tagnay albaabka qolka Nabiga ﷺ ilaa aan la kulannay salaadda Duhur oo bilaabatay, waxaanan la tukannay dadka. Kadib aniga iyo al-Fadl waxaan ku degdegnay albaabka qolka Nabiga ﷺ, maalintaasna wuxuu joogay guriga Saynab bint Jaxsh. Albaabka ayaan istaagnay ilaa Rasūlullāh ﷺ yimid. Wuxuu qabtay dhegtayda iyo dhegta al-Fadl, wuxuuna yiri: 'Soo bandhiga waxa aad qarsanaysaan.' Kadib wuu galay, aniga iyo al-Fadlna wuu noo oggolaaday inaan galno. Waan galnay, xoogaa waan isku riixriixnay hadalka, kadib anigaa la hadlay ama al-Fadl baa la hadlay (Cabdullaahi shaki buu ka muujiyey). Wuxuu yiri: Wuxuu kala hadlay arrintii ay waalidiinteennu nagu amreen inaan weydiinno. Rasūlullāh ﷺ wuu aamusay muddo, indhihiisana kor ugu qaaday saqafka guriga ilaa aan moodnay inuusan waxba noogu jawaabi doonin, ilaa aan aragnay Saynab oo gadaasha xijaabka calaamad nooga dhigaysa gacanteeda inaan degdegin, Rasūlullāh ﷺ-na uu arrinkeenna ka fekerayo. Kadib Rasūlullāh ﷺ madaxiisa hoos buu u dhigay wuxuuna nagu yiri: 'Sadaqadani waa wasakhda dadka, mana u bannaana Maxamed iyo Aal Maxamed toona. Iigu yeera Nawfal ibn al-Xaarith.' Markaas baa loo yeeray Nawfal ibn al-Xaarith, wuxuuna yiri: 'Nawfaloow, guuri Cabdul-Mudhalib.' Markaas Nawfal baa i guuriyey. Kadib Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Iigu yeera Maxmiyah ibn Jaz'i.' Wuxuu ahaa nin reer Banu Subayd ah oo Rasūlullāh ﷺ u magacaabay khums-ka. Rasūlullāh ﷺ wuxuu Maxmiyah ku yiri: 'Guuri al-Fadl.' Markaas buu guuriyey. Kadib Rasūlullāh ﷺ wuxuu yiri: 'Kac oo ka bixi mehr-kooda khums-ka intaas iyo intaas.' Cabdullaahi ibn al-Xaarith cadadkeeda ma sheegin.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu diiday lacagta sakada ee qoyskiisa, wuxuuna ilma-adeerradiis ka caawiyey guurka.
Cabdul-Muddalib ibn Rabiicah iyo al-Fadl ibn Cabbaas waxay codsadeen in loo magacaabo ururiyeyaasha sakada, si ay qayb uga helaan wixii la ururiyey oo ay ugu biiriyaan meherkooda. Nabigu ﷺ taas wuu diiday, dabadeedna guurkooda iyo meherkooda ayuu u diyaariyey khumuska.
Halkan waxaa loola jeedaa sakada waajibka ah ee dadka laga ururiyo.
Shan meelood meel ka mid ah qaniimooyinka qaarkood, oo loo qoondeeyey ujeeddooyin cayiman.
Hadiyad guur oo waajib ku ah ninka inuu siiyo aroosadda.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen in sakada waajibka ahi aanay bannaanayn Nabiga ﷺ iyo qoyskiisa, iyo in xubnaha qoyskiisa aan loo magacaabi karin ururiyeyaasha sakada si ay si dadban uga helaan wixii la ururiyey. Xadiisku sidoo kale wuxuu muujinayaa in khumusku leeyahay meel loo adeegsado oo ka duwan sakada, iyo in Nabigu ﷺ dhallinyarada ka caawiyey guurkooda isaga oo aan jebin xeerka sakada. Fiqh-yahannadu waxay ka doodaan xadka saxda ah ee erayga “qoyska” iyo ku-dhaqankiisa jiilasha dambe; madh-habyadu waxay aqoonsan yihiin kala duwanaanta sakada iyo hantida khumuska.
- Ha u adeegsan lacagta dadweynaha ama tan diin ahaan loo qoondeeyey dano shakhsi ah marka xeerarku mamnuucayaan.
- Marka aad dhaqaale u baahan tahay, ka raadso gargaar il bannaan, si cadna u sheeg halka loo adeegsanayo.
- Dhallinyarada si wax ku ool ah uga caawi tallaabooyinka muhiimka ah ee nolosha, sida guurka, adiga oo aan ka tallaabin xuduudaha caddaaladda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.