Sunan Abi Dawud, xadiiska 2984
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْبَرِيدِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ اجْتَمَعْتُ أَنَا وَالْعَبَّاسُ، وَفَاطِمَةُ، وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ رَأَيْتَ أَنْ تُوَلِّيَنِي حَقَّنَا مِنْ هَذَا الْخُمُسِ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَأَقْسِمَهُ حَيَاتَكَ كَىْ لاَ يُنَازِعَنِي أَحَدٌ بَعْدَكَ فَافْعَلْ . قَالَ فَفَعَلَ ذَلِكَ - قَالَ - فَقَسَمْتُهُ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ وَلاَّنِيهِ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه حَتَّى إِذَا كَانَتْ آخِرُ سَنَةٍ مِنْ سِنِي عُمَرَ رضى الله عنه فَإِنَّهُ أَتَاهُ مَالٌ كَثِيرٌ فَعَزَلَ حَقَّنَا ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَىَّ فَقُلْتُ بِنَا عَنْهُ الْعَامَ غِنًى وَبِالْمُسْلِمِينَ إِلَيْهِ حَاجَةٌ فَارْدُدْهُ عَلَيْهِمْ فَرَدَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ لَمْ يَدْعُنِي إِلَيْهِ أَحَدٌ بَعْدَ عُمَرَ فَلَقِيتُ الْعَبَّاسَ بَعْدَ مَا خَرَجْتُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ فَقَالَ يَا عَلِيُّ حَرَمْتَنَا الْغَدَاةَ شَيْئًا لاَ يُرَدُّ عَلَيْنَا أَبَدًا وَكَانَ رَجُلاً دَاهِيًا .
Waxaa nooga warramay Cuthmaan bin Abii Shaybah, waxaa nooga warramay Ibnu Numayr, waxaa nooga warramay Haashim bin Al-Bariid, waxaa nooga warramay Xuseen bin Maymuun, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Cabdullaahi, oo ka weriyey Cabdiraxmaan bin Abii Laylaa, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Cali, calayhi as-salaam, oo leh: Aniga, Al-Cabbaas, Faadumo iyo Zayd bin Xaaritha waxaan la kulannay Nabiga ﷺ, markaasaan iri: 'Rasuulka Allow, haddaad u aragto inaad ii dhiibto xaqqayaga aan ku leennahay shanaadkan (Khums) sida Kitaabka Alle ku xusan, si aan u qaybiyo intaad nooshahay dabadeedna uusan qofna igula murmin kadib markaad tagto, fadlan samee.' Wuxuu yiri: 'Wuu sameeyay taas.' Wuxuu yiri: 'Waanan qaybiyay intuu Rasuulka Alle ﷺ noolaa. Kadibna Abuu Bakar radiyallaahu canhu wuu ii dhiibay. Markii la gaaray sannadkii ugu dambeeyay ee khilaafadii Cumar radiyallaahu canhu, maal badan baa u timid, markaasuu gooni u saaray xaqqayagii, wuuna ii yeeray. Waxaan ku iri:
"Annagu sannadkan waan ka maarannaa, laakiin Muslimiintu way u baahan yihiin, ee ku celi." Markaasuu ku celiyay. Cumar kadib cidna iima yeerin arrintaas. Waxaan la kulmay Al-Cabbaas markaan ka soo baxay gurigii Cumar, wuxuu yiri: 'Caliyow, maanta waxaad naga xaaraantinaysay shay aan weligeed dib noogu soo noqon doonin.' Isaguna wuxuu ahaa nin caqli badan oo siyaasad yaqaan ah.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cali wuxuu soo celiyey qaybtii gooni loo qoondeeyey markii ay Muslimiintu aad ugu baahdeen.
Shan-meeloodka qaar ka mid ah qaniimooyinka dagaalka, meel-marintiisana waxaa ka hadla ilaha Islaamku.
Qaybta khumuska ee, sida werinta la soo xigtay sheegtay, loogu talagalay qoyska Nebiga ﷺ.
Culimada waxay iyagoo ka duulaya werinno ka xoog badan ka doodayaan cidda xaqa u leh khumuska iyo sida loo maamulo. Madhhabyadu waxay ku kala duwan yihiin faahfaahinta qaybinta iyo xuquuqda ka dambaysay geeridii Nebiga ﷺ. Werintan daciifka ahi keligeed ma dejin karto xeerarkaas; hase yeeshee waxay sheegaysaa in Cali lacagtii gooni loo qoondeeyey uu dib ugu celiyey bulshada Muslimiinta ah ee baahida qabtay.
- Si taxaddar leh u maamul hantida dadweynaha, adigoo tixgelinaya baahiyaha degdegga ah ee bulshada.
- Go'aannada ku saabsan dakhliga wadajirka ah si cad u diiwaangeli, si aanay xuquuqaha iyo waajibaadku mugdi u gelin.
- Waajibaadka diineed ku salee caddaymo xooggan, hana u qaadan werin daciif ah caddayn sharci oo madax-bannaan.
Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa qaybinta dakhliga fayʼka iyo la-tashigii Cumar la yeeshay saxaabada ee ku saabsanaa maamulkiisa.
Sahih al-Bukhari · #3118 (Sahih)Waxay bixisaa caddayn ka xoog badan oo lagu falanqeeyo xuquuqda qoyska iyo qaybinta hantida dadweynaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.