Sunan Abi Dawud, xadiiska 3004
Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ كَتَبُوا إِلَى ابْنِ أُبَىٍّ وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ مَعَهُ الأَوْثَانَ مِنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِالْمَدِينَةِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ إِنَّكُمْ آوَيْتُمْ صَاحِبَنَا وَإِنَّا نُقْسِمُ بِاللَّهِ لَتُقَاتِلُنَّهُ أَوْ لَتُخْرِجُنَّهُ أَوْ لَنَسِيرَنَّ إِلَيْكُمْ بِأَجْمَعِنَا حَتَّى نَقْتُلَ مُقَاتِلَتَكُمْ وَنَسْتَبِيحَ نِسَاءَكُمْ . فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ اجْتَمَعُوا لِقِتَالِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَقِيَهُمْ فَقَالَ " لَقَدْ بَلَغَ وَعِيدُ قُرَيْشٍ مِنْكُمُ الْمَبَالِغَ مَا كَانَتْ تَكِيدُكُمْ بِأَكْثَرَ مِمَّا تُرِيدُونَ أَنْ تَكِيدُوا بِهِ أَنْفُسَكُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا أَبْنَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ " . فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِكَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَفَرَّقُوا فَبَلَغَ ذَلِكَ كُفَّارَ قُرَيْشٍ فَكَتَبَتْ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ إِلَى الْيَهُودِ إِنَّكُمْ أَهْلُ الْحَلْقَةِ وَالْحُصُونِ وَإِنَّكُمْ لَتُقَاتِلُنَّ صَاحِبَنَا أَوْ لَنَفْعَلَنَّ كَذَا وَكَذَا وَلاَ يَحُولُ بَيْنَنَا وَبَيْنَ خَدَمِ نِسَائِكُمْ شَىْءٌ - وَهِيَ الْخَلاَخِيلُ - فَلَمَّا بَلَغَ كِتَابُهُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَجْمَعَتْ بَنُو النَّضِيرِ بِالْغَدْرِ فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اخْرُجْ إِلَيْنَا فِي ثَلاَثِينَ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِكَ وَلْيَخْرُجْ مِنَّا ثَلاَثُونَ حَبْرًا حَتَّى نَلْتَقِيَ بِمَكَانِ الْمَنْصَفِ فَيَسْمَعُوا مِنْكَ . فَإِنْ صَدَّقُوكَ وَآمَنُوا بِكَ آمَنَّا بِكَ فَقَصَّ خَبَرَهُمْ فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ غَدَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْكَتَائِبِ فَحَصَرَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ " إِنَّكُمْ وَاللَّهِ لاَ تَأْمَنُونَ عِنْدِي إِلاَّ بِعَهْدٍ تُعَاهِدُونِي عَلَيْهِ " . فَأَبَوْا أَنْ يُعْطُوهُ عَهْدًا فَقَاتَلَهُمْ يَوْمَهُمْ ذَلِكَ ثُمَّ غَدَا الْغَدُ عَلَى بَنِي قُرَيْظَةَ بِالْكَتَائِبِ وَتَرَكَ بَنِي النَّضِيرِ وَدَعَاهُمْ إِلَى أَنْ يُعَاهِدُوهُ فَعَاهَدُوهُ فَانْصَرَفَ عَنْهُمْ وَغَدَا عَلَى بَنِي النَّضِيرِ بِالْكَتَائِبِ فَقَاتَلَهُمْ حَتَّى نَزَلُوا عَلَى الْجَلاَءِ فَجَلَتْ بَنُو النَّضِيرِ وَاحْتَمَلُوا مَا أَقَلَّتِ الإِبِلُ مِنْ أَمْتِعَتِهِمْ وَأَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ وَخَشَبِهَا فَكَانَ نَخْلُ بَنِي النَّضِيرِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً أَعْطَاهُ اللَّهُ إِيَّاهَا وَخَصَّهُ بِهَا فَقَالَ { وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ } يَقُولُ بِغَيْرِ قِتَالٍ فَأَعْطَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَهَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَقَسَمَهَا بَيْنَهُمْ وَقَسَمَ مِنْهَا لِرَجُلَيْنِ مِنَ الأَنْصَارِ وَكَانَا ذَوِي حَاجَةٍ لَمْ يَقْسِمْ لأَحَدٍ مِنَ الأَنْصَارِ غَيْرَهُمَا وَبَقِيَ مِنْهَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي فِي أَيْدِي بَنِي فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا .
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Daauud bin Sufyaan, waxaa nooga warramay Cabdir-Razzaaq, waxaa noo sheegay Macmar, oo ka weriyey Az-Zuhri, oo ka weriyey Cabdir-Raxmaan bin Kacab bin Maalik, oo ka weriyey nin ka mid ah Asxaabtii Nabiga ﷺ: Gaaladii Qureysh waxay warqad u qoreen Ibnu Ubay iyo kuwii la socday ee sanamyada caabudi jiray oo ka tirsanaa Aws iyo Khazraj, iyadoo Rasuulka Allah ﷺ uu markaas joogay Madiina ka hor dagaalkii Badar. Waxay yiraahdeen:
"Waxaad magan geliseen saaxiibkeen. Waxaan ku dhaaranaynaa Allah, inaad la dagaallami doontaan ama aad eryi doontaan, haddii kale waxaan idiinku iman doonnaa ciidankeenna oo dhan ilaa aan dilno dagaalyahannadiinna oo aan xalaashanno dumarkiinna." Markii arrintaasi gaartay Cabdullaahi bin Ubay iyo kuwii la socday ee sanam-caabudayaasha ahaa, way isu urursadeen si ay ula dagaallamaan Nabiga ﷺ. Markii warkaasi gaaray Nabiga ﷺ, wuu u tegay oo wuxuu ku yiri: "Hanjabaadda Qureysh way idin soo gaartay heerkeedii ugu sarreeyey. Ma jiro shirqool ay idinla damacsan yihiin oo ka weyn kan aad adinku nafahiinna la damacsan tihiin. Ma waxaad doonaysaan inaad la dagaallantaan wiilashiinna iyo walaalihiin?" Markay taas ka maqleen Nabiga ﷺ, way kala tageen. Arrintaasi waxay gaartay gaaladii Qureysh, markaa dagaalkii Badar kadib, gaaladii Qureysh waxay warqad u qoreen Yuhuudda: "Idinku waa dadka hubka iyo dhufaysyada leh. La dagaallama saaxiibkeen haddii kale sidaas iyo sidaas baannu yeeli doonnaa, waxna nagama dhexeelayo annaga iyo jijimaha dumarkiinna." Markii warqaddoodii gaartay Nabiga ﷺ, Banu Nadiir waxay go'aansadeen khiyaamo. Waxay fariin u direen Rasuulka Allah ﷺ: "Soo bax adiga iyo soddon nin oo Asxaabtaada ah, annagana waxaa soo bixi doona soddon caalim (Rabbi) ilaa aan ku kulanno meel dhexe si ay kuu dhegaystaan. Hadday ku rumeeyaan oo ay ku raacaan, waanu ku rumaynaynaa." Weriye wuxuu sheegay qisadii oo dhan. Maalintii xigtay, subaxdii ayuu Rasuulka Allah ﷺ u baxay isagoo wata ciidamo, wuuna hareereeyey. Wuxuu ku yiri: "Wallahi, nabad igama heli doontaan ilaa aad ila gashaan heshiis." Laakiin way diideen inay heshiis la galaan, markaasuu maalintaas la dagaallamay. Maalintii xigtay, wuxuu weeraray Banu Qureyza isagoo wata ciidamo, wuxuuna ka tegey Banu Nadiir. Wuxuu ka codsaday inay heshiis la galaan, wayna ogolaadeen. Wuuna ka soo noqday, kadibna wuxuu weeraray Banu Nadiir isagoo wata ciidamo. Wuu la dagaallamay ilaa ay ogolaadeen masaafurin. Banu Nadiir waa la masaafuriyey, waxayna qaateen wixii geelahoodu qaadi karayeen oo agabkooda ah, albaabbada guryahooda iyo qoryahooda. Timirta Banu Nadiir waxay u gaar noqotay Rasuulka Allah ﷺ; Allah baa siiyey isaga oo u gaar yeelay. Wuxuu yiri: {Wixii Allah ku soo celiyey Rasuulkiisa oo iyaga ka yimid, idinku uma aad diririn faras ama rati} — macnuhu waa dagaal la'aan. Sidaas darteed, Nabigu ﷺ wuxuu inteeda badan siiyey Muhaajiriinta, wuuna u qaybiyey dhexdooda, wuxuuna wax ka siiyey laba nin oo Ansaarta ah oo baahnaa. Ma uusan u qaybin Ansaar kale oo aan labadaas ahayn. Intii hartayna waxay noqotay sadaqadii Rasuulka Allah ﷺ oo gacanta ugu jirta farcanka Faadumo (radiyallahu anha).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Hantidii Banu an-Nadiir waxaa la qaybiyey dagaal la’aan.
Qoraalku dhacdooyinka wuxuu dhigaya ka hor iyo ka dib dagaalkii Badar, wuxuuna sharxayaa sida waraaqaha hanjabaadaha iyo jebinta heshiiskii Banu an-Nadiir ay u horseedeen in la masaafuriyo, hantidoodana la qaybiyo.
Hanti ay gacanta bulshada Muslimka ku soo gashay dagaal la’aan.
Saxaabadii Maka uga hijrooday Madiina.
Dadkii Madiina ee soo dhoweeyey oo taageeray Nabiga ﷺ iyo muhaajiriinta.
Culimadu waxay aayadda ka hadlaysa fay’ ka fahmeen in hantida noocan ahi aanay la mid ahayn qaniimada dagaalka ka dib la qaybiyo. Nabiga ﷺ hantida inteeda badan wuxuu siiyey Muhaajiriinta, isaga oo tixgeliyey baahidooda, wuxuuna wax siiyey laba Ansaar oo baahi qabay. Qaybintu waxay hoos imanaysay masuuliyaddiisa maamul; qisadani cudurdaar uma aha in shakhsiyaadku iyagu hanti la wareegaan ama xoog adeegsadaan.
- Khayraadka guud u maamul si caddaalad ah oo waafaqsan xeerarka, kuna hoos jira awood sharci leh; ha u qaadanina si gaar ah.
- Marka wax la qaybinayo tixgeli baahiyaha dhabta ah iyo xuquuqda kooxaha kala duwan.
- Hanjabaadaha iyo khilaafaadka ha uga falcelin degdeg; raadi tallaabooyin masuuliyad leh oo ka hortaga dhibaato kale.
Werintan xiriirka la leh saxiixnimadu waxay ka hadlaysaa qabsashadii Khaybar iyo sida loola dhaqmay dhulka iyo geedaha timirta, taas oo tusaale isbarbardhig ah u ah qaybinta hantida.
Sunan Abi Dawud · #2928 (Sahih)Werintani waxay adkaynaysaa in masuuliyadda dadka ay tahay amaano, taas oo la jaanqaadaysa dhinaca maamul ee qaybinta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.