Sunan Abi Dawud, xadiiska 3111
Waxaa weriyey Jabir ibn Atik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Atik
Riwaayadda
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَتِيكٍ، عَنْ عَتِيكِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَتِيكٍ، - وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أُمِّهِ - أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَمَّهُ جَابِرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ فَصَاحَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " غُلِبْنَا عَلَيْكَ يَا أَبَا الرَّبِيعِ " . فَصَاحَ النِّسْوَةُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ ابْنُ عَتِيكٍ يُسْكِتُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ " . قَالُوا وَمَا الْوُجُوبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْمَوْتُ " . قَالَتِ ابْنَتُهُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا فَإِنَّكَ كُنْتَ قَدْ قَضَيْتَ جِهَازَكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ " . قَالُوا الْقَتْلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهَادَةُ سَبْعٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْحَرِيقِ شَهِيدٌ وَالَّذِي يَمُوتُ تَحْتَ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدٌ " .
Waxaa nooga warramay Al-Qacnabiyyi, oo ka weriyey Maalik, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Cabdullaahi bin Jaabir bin Catiik, oo ka weriyey Catiik bin Al-Xaarith bin Catiik — kaas oo ah awoowaha hooyada dhashay Cabdullaahi bin Cabdullaahi — inuu u sheegay in adeerkiis Jaabir bin Catiik uu u sheegay in Rasuulka Ilaahay ﷺ uu u yimid inuu booqdo Cabdullaahi bin Thaabit oo xanuunsanaa. Wuxuu ugu tagay isagoo geeridu qaadatay. Rasuulka Ilaahay ﷺ ayaa cod dheer ugu yeeray, laakiin uma uusan jawaabin. Markaas ayuu Rasuulka Ilaahay ﷺ akhriyey istirjaa'a wuxuuna yiri:
"Waa lagaa adkaaday, O Abuu Ar-Rabiiic." Dumarkii ayaa qayliyey oo ooyey, markaas ayuu Ibnu Catiik isku dayey inuu aamusiyo. Rasuulka Ilaahay ﷺ ayaa yiri: "Daaya, maxaa yeelay marka amarka Ilaahay dhaco, ma jirto haweeney ooyeysa." Waxay weydiiyeen: "Maxaa loola jeedaa amarka daruuriga ah, O Rasuulka Ilaahay?" Wuxuu yiri: "Geerida." Gabadhiisii ayaa tiri: "Wallahi, waxaan rajeynayey inaad shahiid noqoto, sababtoo ah waxaad dhammeystirtay qalabkaaga jihaadka." Rasuulka Ilaahay ﷺ ayaa yiri: "Ilaahay Cas-sa wa Jalla wuxuu siiyey ajarkiisa inta ay le'egtahay niyadiisa. Maxaad u taqaannaan shahaadada?" Waxay yiraahdeen: "In lagu dilo jidka Ilaahay." Rasuulka Ilaahay ﷺ ayaa yiri: "Shahaadadu waa toddobo nooc oo aan ka ahayn dilka jidka Ilaahay: kan cudurka faafa u dhinta waa shahiid; kan biyaha ku hafarta waa shahiid; kan xanuunka feeraha u dhinta waa shahiid; kan caloosha u dhinta waa shahiid; kan dabka ku gubta waa shahiid; kan dhismo ku soo dumo u dhinta waa shahiid; iyo haweeneyda umusha u dhimata waa shahiid."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abaalmarintu waxay ku xiran tahay niyadda daacadda ah, shahiidnimaduna waxay leedahay noocyo kala duwan.
Annagu Allah baan leenahay, xaggiisana waan u noqonaynaa; waa hadal la yiraahdo marka khasaaro ama dhibaato dhacdo.
Qof qoraalladu u qoondeeyaan abaal gaar ah oo shahiidnimo; taasi macnaheedu ma aha in dhammaan dhimashooyinka la xusay ay isku duruufo yihiin.
Ujeeddada daacadda ah ee qofku ka leeyahay inuu fal sameeyo.
Culimadu waxay tan ka fahmeen in abaalgudku ku xiran yahay daacadnimada niyadda qofka, xataa marka uusan qofku awoodin inuu fuliyo falkii uu damacsanaa. Noocyada shahiidnimada ee la xusay kuma koobna qofka ku dhinta goobta dagaalka. Hadalka ku saabsan oohinta waxaa lagu fahmaa marka lala eego riwaayado kale: ilmada dabiiciga ah iyo murugadu waa bannaan yihiin, halka baroortu iyo hadallada ka hor imanaya samirku ay xaaraan yihiin. Madhhabyadu waxay aqoonsan yihiin kala duwanaantan u dhexaysa oohinta caadiga ah iyo baroorta xaaraanta ah.
- Booqda bukaanka, una muuji isaga iyo qoyskiisa daryeel iyo garab istaag.
- Aqbal murugada iyo ilmada, balse ka fogow baroorta iyo hadallada muujinaya diidmada qaddarka Allah.
- Si daacad ah u samee niyado wanaagsan, kuna kalsoonow in Allah og yahay niyadda oo uu u abaalmariyo sida ay mudan tahay.
Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu ka hadlayaa oohinta qof dhintay, wuxuuna caawinayaa fahamka kala duwanaanta u dhexaysa murugada dabiiciga ah iyo baroorta xaaraanta ah.
Sunan Abi Dawud · #3092 (Sahih)Nabigu ﷺ wuxuu booqday qof xanuunsan; tani waxay la xiriirtaa booqashadiisii Cabdullaahi ibn Thaabit ee xadiiskan ku jirta.
Sahih al-Bukhari · #36 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu xaqiijinayaa in camallada lagu qiimeeyo niyadaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.