Sunan Abi Dawud, xadiiska 3930
Waxaa weriyey Aishah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aishah
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ لِتَسْتَعِينَ فِي كِتَابَتِهَا فَقَالَتْ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي . فَقَالَتْ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا عَدَّةً وَاحِدَةً وَأُعْتِقَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ . فَذَهَبَتْ إِلَى أَهْلِهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ نَحْوَ الزُّهْرِيِّ زَادَ فِي كَلاَمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي آخِرِهِ " مَا بَالُ رِجَالٍ يَقُولُ أَحَدُهُمْ أَعْتِقْ يَا فُلاَنُ وَالْوَلاَءُ لِي إِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " .
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Wuhayb, oo ka weriyey Hishaam bin Curwah, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey Caa’ishah - Allah ha ka raalli noqdee - waxay tiri: Waxaa ii timid Bariirah iyadoo doonaysa inaan ku caawiyo iibsashada xorriyaddeeda. Waxay tiri: 'Waxaan la galay heshiis dadkaygii (mulkiilayaashaydii) inaan isku furto sagaal uqiyah, sanad walba hal uqiyah, ee i caawi.' Caa’ishah waxay tiri: 'Hadday dadkaagu oggolaadaan inaan hal mar wada siiyo lacagta oo aan xoreeyo, isla markaana xuquuqda wala'-ga (dhaxalka xornimada) ay aniga ii soo wareegto, waan sameynayaa.' Markaasay u tagtay dadkeedii. Weriyuhu wuxuu xadiithka u soo gudbiyey sidii wersiga Al-Zuhri, wuxuuna dhammaadka ku daray erayada Nabiga ﷺ: 'Maxay dadku u leeyihiin midkood: Xoree hebel, laakiin wala'-gu anigaa leh? Wala'-gu waxaa leh oo keliya qofka xoreeyey.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qofkii addoon xoreeya ayaa leh wala’da iyo xaqa dhaxal ee la xiriira.
Heshiis uu addoonku ku bixinayo lacag lagu heshiiyay si uu xor ugu noqdo.
Halbeeg miisaan oo taariikhi ah oo lacagta qalinka ah lagu cabbiri jiray; halkan waa lacagtii lagu heshiiyay.
Xidhiidh sharci ah oo ka dhasha xoreynta, kaas oo ay ka mid yihiin saamayntiisu arrimaha dhaxalka.
Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in wala’du ku xiran tahay xoreynta dhabta ah: qofka xorriyadda bixiya ayaa wala’da leh, xaqaasna heshiis qof kale looguma wareejin karo. Xadiisku sidoo kale wuxuu muujinayaa in laga caawin karo qofka ku jira heshiiska mukaataabada. Faahfaahinta saamaynta sharci ee wala’da iyo shuruudaha heshiisyadaas waxaa sii qeexaya mad-habyada fiqiga.
- Markaad bixiso kaalmo dhaqaale, si cad u heshiiya oo dhowr xuquuqda ka dhalata fal sida uu dhigayo sharciga Islaamku.
- Dadka sii taageero wax-ku-ool ah si ay u gaaraan xorriyad iyo isku-filnaansho.
- Ha sheegan xaq sharci ah oo, sida xukunka Nabiga ﷺ caddeeyay, qof kale u sugnaaday.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.