Sunan Abi Dawud, xadiiska 4694
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورَ بْنَ الْمُعْتَمِرِ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَلَسَ وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِالْمِخْصَرَةِ فِي الأَرْضِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلاَّ قَدْ كَتَبَ اللَّهُ مَكَانَهَا مِنَ النَّارِ أَوْ مِنَ الْجَنَّةِ إِلاَّ قَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً " . قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَفَلاَ نَمْكُثُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى السَّعَادَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشِّقْوَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى الشِّقْوَةِ قَالَ " اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلسَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشِّقْوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلشِّقْوَةِ " . ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ " { فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى * وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى * وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى * وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى * . فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى } " .
Waxaa nooga warramay Musaddad bin Musarhad, waxaa nooga warramay Al-Muctamir, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Mansuur bin Al-Muctamir oo ka warramaya Sacad bin Cubaydah, kaasoo ka warramaya Cabdullaahi bin Xabiib Abuu Cabdir-Raxmaan As-Sulami, kaasoo ka warramaya Cali, korkiisa nabadgelyo ha ahaato, wuxuu yiri: Waxaan joognay janaaso ku taal Baqiic al-Qarqad oo uu joogay Rasuulka Allah ﷺ. Markaas ayuu yimid Rasuulka Allah ﷺ wuuna fariistay isagoo sita ul yar, wuxuuna bilaabay inuu ulasha dhulka ku qodo. Kadibna madaxiisa ayuu kor u qaaday wuxuuna yiri:
"Midkiinna midna, naf la neefsanaysana midna, ma jiro illaa Allah u qoray meeshiisa Naarta ama Jannada, loona qoray inuu yahay mid liibaanay ama mid shaqaysan." Nin dadkii ka mid ah ayaa yiri: "Nabiga Allow! Miyaanan ku nagaanin waxa naloo qoray oo aan ka tagno camalka? Qofkii reer liibaan ah wuxuu noqon doonaa mid liibaana, qofkii reer shaqo ahna wuxuu noqon doonaa mid shaqeeya." Wuxuu yiri: "Camal fala, qof walbana waa loo fududeeyaa wixii loo abuuray. Reer liibaanku waxaa loo fududeeyaa liibaanta, reer shaqadana waxaa loo fududeeyaa shaqada." Kadibna Nabiga Allah ﷺ wuxuu akhriyay: {"Kii bixiya oo Alle ka cabsada * Oo runta rumeeya * Waan u fududayn doonnaa jidka fudud * Kii bakhayla oo isku filnaada * Oo runta beeniyana * Waan u fududayn doonnaa jidka adag."}
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Rumaynta qaddarka Alle waxay ku baaqaysaa camal wanaagsan, ee ma aha fadhiidnimo.
Cilmiga iyo qorista Alle ee waxa dhacaya; taasi dadka kama qaaddo mas'uuliyaddooda.
Waa xabaalaha Madiina ee uu Nebigu ﷺ joogay aaskaas.
Waa jidka iimaanka iyo adeecidda ee Alle u fududeeyo qofka wax bixiya, Alle ka cabsada, wanaaggana xaqiijiya.
Culimadu waxay sharxaan in cilmiga iyo qaddarka Alle ee hore aysan ka dhignayn in dadka la khasbo ama ay doorashooyinkooda dayici karaan. Amarka ah «Camal fala» wuxuu caddaynayaa in qofku weli mas'uul yahay, lagana doonayo inuu ku dadaalo adeecidda Alle. Aayadaha Qur'aanku waxay fududaynta jidka ku xidhaan iimaanka iyo camalka qofka. Culimada Ahlus-Sunnah waxay diidaan aragtida fatalism-ka ee sheegaysa in camalku aanu waxba tarayn, iyo fikradda ah in dhacdooyinku ka baxsan yihiin qaddarka Alle.
- Ha u oggolaan rumaynta qaddarku inay kaa hor istaagto inaad maanta camal wanaagsan samayso.
- Wax bixi, Alle ka cabso, wanaaggana ku xaqiiji hadalkaaga iyo doorashooyinkaaga.
- Alle weydiiso hanuun, kuna adkayso adeecidda, xataa marka ay kugu adkaato.
Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu ka hadlayaa isla jawaabtii Nebiga ﷺ: dadku waa inay camal falaan, waxaana loo waafajiyaa camallada ku habboon qaddarkooda.
Sunan Abi Dawud · #4695 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu la xidhiidhaa mawduuca qaddarka Alle wuxuuna caddaynayaa kaalintiisa iimaanka.
40 Hadith van an-Nawawi · #4 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu xusayaa qorista qaddarka qofka, sidaas darteedna wuxuu mawduuca qaddarka u yahay dhammaystir macne leh.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.