Sunan Abi Dawud, xadiiska 4695
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Yahya ibn Ya'mar
- 1Ubaydullah ibn Mu'adhwuxuu u sheegay Abu Dawudعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ
- 2Aabbihii, Mu'adhأَبِي
- 3Kahmasكَهْمَسٌ
- 4Ibn Buraydaابْنِ بُرَيْدَةَ
- 5Yahya ibn Ya'marيَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ . فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلاً فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَالأَمْرُ أُنُفٌ . فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ . قَالَ " أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ . قَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ " . قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا . قَالَ " أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ " . قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ " يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنِ السَّائِلُ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ " .
Waxaa nooga warramay Cubaydullaahi bin Mucadh, waxaa nooga warramay aabbahay, waxaa nooga warramay Kahmas, oo ka weriyey Ibn Buraydah, oo ka weriyey Yaxye bin Yacmar, wuxuu yiri: Qofkii ugu horreeyey ee ka hadlay Qadarka magaalada Basra wuxuu ahaa Macbad al-Juhani. Markaas ayaan anniga iyo Xumayd bin Cabdirraxmaan al-Ximyari u baxnay Xaj ama Cumro. Waxaan niri: 'Haddii aan la kulanno mid ka mid ah Asxaabta Rasuulka Allaah ﷺ si aan u weydiinno waxa ay dadkani ka yiraahdaan Qadarka.' Allaah wuxuu noo fududeeyey inaan la kulanno Cabdullaahi bin Cumar oo soo galaya masaajidka. Anniga iyo saaxiibkay ayaa hareeraha ka istaagnay, waxaanan u maleeyey in saaxiibkay uu ii dhaafi doono hadalka. Markaasaan iri: 'Abuu Cabdirraxmaan, waxaa dhankayaga ka soo baxay dad akhriya Qur'aanka oo cilmi qoto dheer raadiya, kuwaas oo sheegta in uusan jirin Qadar iyo in arrimuhu yihiin kuwo cusub oo aan hore loo qorin.' Wuxuu yiri: 'Markaad la kulanto dadkaas, u sheeg inaan beri ka ahay iyaga, iyaguna ay beri iga yihiin. Waxaan ku dhaartay Kaasoo Cabdullaahi bin Cumar ku dhaarto, haddii midkood uu leeyahay dahab la eg buurta Uxud oo uu bixiyo, Allaah kama aqbali doono ilaa uu ka rumeeyo Qadarka.' Kadib wuxuu yiri: 'Waxaa ii warramay Cumar bin al-Khadhaab, wuxuu yiri: Annagoo la joogna Rasuulka Allaah ﷺ ayaa waxaa noo yimid nin aad u dhar cad, timihiisuna aad u madow yihiin. Laguma arkin calaamad safar, mana aannan aqoon. Wuxuu fadhiistay agtaarka Nabiga ﷺ, jilbihiisa wuxuu saaray jilbaha Nabiga ﷺ, gacmihiisana wuxuu saaray bowdadiisa. Wuxuu yiri: 'Muxammadow, ii sheeg Islaamka.' Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: 'Islaamku waa inaad markhaati ka noqoto in uusan ilaah jirin Allaah mooyaane, iyo in Muxammad yahay Rasuulka Allaah, inaad oogto Salaadda, bixiso Sakada, soonto Ramadaan, una Xajiso Baytka haddii aad awooddo.' Ninkii wuxuu yiri: 'Run baad sheegtay.' Waan la yaabnay inuu wax weydiiyo haddana runtiisa sheego. Wuxuu yiri: 'Ii sheeg Iimaanka.' Wuxuu yiri: 'Inaad rumeyso Allaah, malaa'igtiisa, kutubbadiisa, rusushiisa, Maalinta Aakhiro, iyo inaad rumeyso Qadarka khayrkiisa iyo sharkiisaba.' Wuxuu yiri: 'Run baad sheegtay.' Wuxuu yiri: 'Ii sheeg Ixsaanka.' Wuxuu yiri: 'Inaad caabuddo Allaah sidii adigoo arkaya, haddii aadan arkaynna Isagu wuu ku arkayaa.' Wuxuu yiri: 'Ii sheeg Saacadda (Qiyaamaha).' Wuxuu yiri: 'Ka la weydiiyey wax badan kama oga ka wax weydiiyey.' Wuxuu yiri: 'Ii sheeg calaamadaheeda.' Wuxuu yiri: 'In addoontu dhasho sayidkeed, iyo inaad aragto dad caga cad, qaawan, faqiir ah oo xoolo dhaqato ah oo isku dheereynaya dhismaha.' Kadib wuu tegey. Saddex maalmood baan sugay, kadib wuxuu yiri: 'Cumarow, ma garanaysaa kii wax weydiiyey?' Waxaan iri: 'Allaah iyo Rasuulkiisa ayaa og.' Wuxuu yiri: 'Waa Jibriil oo idiin yimid si uu diinkiinna idiin baro.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xadiisku wuxuu isku xiraa Islaamka, iimaanka, ixsaanka iyo rumaynta qadarka Eebbe.
Yaxya ibn Yacmar iyo Xumayd ibn Cabdirraxmaan waxay u tageen Cabdullaahi ibn Cumar si ay wax uga weydiiyaan dad reer Basra ah oo diiday qadarka Eebbe. Ibnu Cumar wuxuu ugu jawaabay xadiiskii Cumar ibn al-Khaddaab ee ku saabsanaa Jibriil.
Qaddarka Eebbe: aqoonta iyo go'aaminta Alle ee waxa dhacaya, wanaag iyo xumaanba.
Inaad Alle u caabuddo feejignaan iyo daacadnimo, adigoo og inuu ku arko.
Maalinta Qiyaame; waqtigeeda Alle oo keliya ayaa og.
Culimada hore waxay su'aalihii Jibriil u arkaan sharraxaad kooban oo diinta ah: Islaamku wuxuu ka kooban yahay camallada cibaadada ee muuqda, iimaanku caqiidooyinka, ixsaankuna cibaadada ugu dhammaystiran. Sheegidda qadarku waxay ka dhigaysaa rumayntiisa qayb ka mid ah iimaanka. Culimadu sidoo kale waxay adkeeyaan in aqoonta Saacaddu Alle u gaar tahay, su'aal weydiintuna tahay hab la aqoonsan yahay oo wax lagu baro.
- Baro aasaaska iimaanka iyo waajibaadka cibaadada tallaabo tallaabo, culimo lagu kalsoon yahayna weydii marka wax kuu caddaan waayaan.
- Cibaadadaada u samee feejignaan iyo daacadnimo, adigoo og in Alle ku arko.
- Ogow inaadan wax walba garan karin: waqtiga Saacaddu wuxuu ka mid yahay aqoonta Alle.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.