Sunan Abi Dawud, xadiiska 4768
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib
Riwaayadda
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ الْجُهَنِيُّ، : أَنَّهُ كَانَ فِي الْجَيْشِ الَّذِينَ كَانُوا مَعَ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ الَّذِينَ سَارُوا إِلَى الْخَوَارِجِ فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ : " يَخْرُجُ قَوْمٌ مِنْ أُمَّتِي يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَيْسَتْ قِرَاءَتُكُمْ إِلَى قِرَاءَتِهِمْ شَيْئًا وَلاَ صَلاَتُكُمْ إِلَى صَلاَتِهِمْ شَيْئًا وَلاَ صِيَامُكُمْ إِلَى صِيَامِهِمْ شَيْئًا، يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُ لَهُمْ وَهُوَ عَلَيْهِمْ، لاَ تُجَاوِزُ صَلاَتُهُمْ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، لَوْ يَعْلَمُ الْجَيْشُ الَّذِينَ يُصِيبُونَهُمْ مَا قُضِيَ لَهُمْ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِمْ صلى الله عليه وسلم لَنَكَلُوا عَلَى الْعَمَلِ، وَآيَةُ ذَلِكَ أَنَّ فِيهِمْ رَجُلاً لَهُ عَضُدٌ وَلَيْسَتْ لَهُ ذِرَاعٌ، عَلَى عَضُدِهِ مِثْلُ حَلَمَةِ الثَّدْىِ عَلَيْهِ شَعَرَاتٌ بِيضٌ " . أَفَتَذْهَبُونَ إِلَى مُعَاوِيَةَ وَأَهْلِ الشَّامِ وَتَتْرُكُونَ هَؤُلاَءِ يَخْلُفُونَكُمْ فِي ذَرَارِيِّكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْجُو أَنْ يَكُونُوا هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ، فَإِنَّهُمْ قَدْ سَفَكُوا الدَّمَ الْحَرَامَ، وَأَغَارُوا فِي سَرْحِ النَّاسِ فَسِيرُوا عَلَى اسْمِ اللَّهِ . قَالَ : سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ : فَنَزَّلَنِي زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ مَنْزِلاً مَنْزِلاً حَتَّى مَرَّ بِنَا عَلَى قَنْطَرَةٍ قَالَ فَلَمَّا الْتَقَيْنَا وَعَلَى الْخَوَارِجِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ الرَّاسِبِيُّ فَقَالَ لَهُمْ : أَلْقُوا الرِّمَاحَ وَسُلُّوا السُّيُوفَ مِنْ جُفُونِهَا، فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يُنَاشِدُوكُمْ كَمَا نَاشَدُوكُمْ يَوْمَ حَرُورَاءَ قَالَ : فَوَحَّشُوا بِرِمَاحِهِمْ وَاسْتَلُّوا السُّيُوفَ وَشَجَرَهُمُ النَّاسُ بِرِمَاحِهِمْ - قَالَ - وَقَتَلُوا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضِهِمْ . قَالَ : وَمَا أُصِيبَ مِنَ النَّاسِ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ رَجُلاَنِ فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : الْتَمِسُوا فِيهِمُ الْمُخْدَجَ فَلَمْ يَجِدُوا قَالَ : فَقَامَ عَلِيٌّ رضى الله عنه بِنَفْسِهِ حَتَّى أَتَى نَاسًا قَدْ قُتِلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ : أَخْرِجُوهُمْ فَوَجَدُوهُ مِمَّا يَلِي الأَرْضَ فَكَبَّرَ وَقَالَ : صَدَقَ اللَّهُ وَبَلَّغَ رَسُولُهُ . فَقَامَ إِلَيْهِ عَبِيدَةُ السَّلْمَانِيُّ فَقَالَ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَقَدْ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ : إِي وَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ حَتَّى اسْتَحْلَفَهُ ثَلاَثًا وَهُوَ يَحْلِفُ .
Waxaa nooga warramay Al-Xasan bin Cali, waxaa nooga warramay Cabdir-Rasaaq, oo ka weriyey Cabdul-Malik bin Abii Sulaymaan, oo ka weriyey Salama bin Kuhayl, oo yidhi: Waxaa ii warramay Sayd bin Wahb al-Juhanii in uu ku jiray ciidankii la socday Cali (calayhi salaam) ee u baxay la dagaallanka Khawaarijta. Markaasuu Cali (calayhi salaam) yidhi:
"Dadow, waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh: 'Waxaa ummaddayda ka soo bixi doona qoom akhriya Qur'aanka, idinkuna akhriskiinna waxba uma dhigma kooda, salaaddiinnuna waxba uma dhigma tooda, soonkiinnuna waxba uma dhigma kooda. Waxay akhriyaan Qur'aanka iyagoo u malaynaya inuu iyaga u yahay, balse isagu wuxuu ku yahay dhib. Salaaddoodu ma dhaafto carcartooda (lafaha xabadka). Diinta Islaamka way ka dhex baxaan sida fallaadhu uga dhex baxdo ugaadha la toogtay. Haddii ciidanka la dagaallamaya ogaan lahaayeen waxa afka Nabigooda ﷺ loogu ballanqaaday, way ka tegi lahaayeen camallada kale si ay ula dagaallamaan. Calaamaddoodu waa inuu ku jiro nin leh cudud laakiin aan lahayn xusul iyo gacan; cududdiisana waxaa ku yaalla wax u eg naaska dumarka oo timo cadcad leh.'" Wuxuu yidhi: "Ma waxaad u tegaysaan Mucawiyah iyo reer Shaam oo waxaad ka tegaysaan kuwan oo carruurtiinna iyo xoolihiinna idinka daba imanaya? Wallaahi, waxaan rajaynayaa inay yihiin qoomkan, waayo waxay daadiyeen dhiig xaaraan ah, waxayna dhaceen xoolihii dadka, ee ku socda magaca Allah." Salama bin Kuhayl wuxuu yidhi: Sayd bin Wahb wuxuu ii sheegay meel kasta oo la degay ilaa aan ka gudubnay buundo. Markii lays hor yimid, Cabdullaahi bin Wahb ar-Raasibii oo ahaa amiirkii Khawaarijta ayaa ku yidhi: "Tuura warannada, seeftana kala baxa galka, waayo waxaan ka cabsi qabaa inay idiin dhaartaan sidii maalintii Xaruuraa." Markaasay tuureen warannadoodii, seefahana way soo saareen, dadkiina waranno bay ku mud-mudeen, wayna isku dul dhaceen. Maalintaas kooxdii Cali laba nin mooyaane cid kale kama dhiman. Cali (calayhi salaam) wuxuu yidhi: "Raadiya ninka gacanta liidata leh." Wayse waayeen. Markaasuu Cali (radiyallaahu canhu) isagu kacay oo tagay meeshii maydadku isku dul yaalleen, wuxuuna yidhi: "Ka soo saara." Waxay ka heleen dhulka hoostiisa. Wuu takbiirsaday oo yidhi: "Allah run buu sheegay, Rasuulkiisuna wuu gaadhsiiyey." Markaasuu Cubaydah as-Salmaanii u yimid oo ku yidhi: "Amiirul-Mu'miniinow, Wallaahi kaas oo aan Ilaah kale jirin, ma adigaa Rasuulka Allah ﷺ ka maqlay?" Wuxuu yidhi: "Haa, Wallaahi kaas oo aan Ilaah kale jirin," saddex jeer buuna dhaartay isna waa la dhaariyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cibaado xamaasad leh oo aan hanuun sax ah lahayn waxay qofka ka leexin kartaa Islaamka.
Cali ﷺ wuxuu la hadlay ciidankiisa intii lagu jiray duullaankii Khawaarijta. Wuxuu xusuusiyey tilmaantii Nabiga ﷺ ka bixiyey kooxdan iyo ajarka la xiriira la dagaallanka kacdoonkooda rabshadaha wata. Dagaalka ka dib, ninkii tilmaanta lagu sheegay ayaa laga dhex helay dadkii dagaalka ku dhintay.
Koox taariikhi ah oo ka hortimid Cali ﷺ, rabshadna adeegsatay; magaca wuxuu tilmaamayaa goosashadooda.
Tani waa sarbeeb tilmaamaysa cibaado aan qalbiga gaarin oo aan keenin adeecid daacad ah.
Tani waa isbarbardhig muujinaya sida degdegga iyo xoogga leh ee ay uga go’een bulshada Muslimka ah.
Culimada hore waxay sharxaan in akhris badan iyo cibaado keliya aanay caddayn u ahayn caqiido sax ah ama daacadnimo; aqoon, faham iyo adeecidda Alle waa lama huraan. Qoraalku wuxuu cambaaraynayaa Khawaarijta sababta oo ah leexashadooda iyo daadinta dhiigga dadka aan waxba galabsan; mana aha fasax lagu fududaysto in dadka kale gaalo lagu sheego ama rabshad lagula kaco. Culimadu sidoo kale waxay adkeeyaan in Cali ﷺ marka hore gartay astaamihii Nabiga ﷺ sheegay, dabadeedna xaqiiqooyinka kooxda magacaabay.
- Xamaasadda diineed ku miisaan aqoon lagu kalsoon yahay iyo mabaadi’da caddaaladda, hana ku qiimayn cibaadada muuqata oo keliya.
- Ka fogow rabshadaha iyo daadinta dhiigga dadka aan waxba galabsan, xataa marka kuwa falka geysta ay ku sababeeyaan hadallo diini ah.
- Ka taxaddar xukunnada laga bixiyo iimaanka qofka, arrimahaasna u daa culimada aqoonta u leh.
Werintan saxiixa ahi waxay xambaarsan tahay digniin nebiyadeed oo la xiriirta dad Qur’aanka akhriya balse ka tallaaba xuduudaha diinta.
Sunan Abi Dawud · #4767 (Sahih)Cali ﷺ wuxuu ku tilmaamayaa khatarta xamaasadda diineed ee aan aqoon sax ah ku dhisnayn iyo saamaynta ay bulshada ku yeelato.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.