Salaadda Habeenkii · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1185

Waxaa weriyey Mahmud ibn al-Rabi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Salaadda Habeenkii
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Mahmud ibn al-Rabi

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ‏.‏ فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَأَفْعَلُ ‏"‏‏.‏ فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ‏"‏‏.‏ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ‏.‏ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ‏.‏

Tarjumaad

Isxaaq wuxuu ii sheegay, Yacquub bin Ibraahim wuxuu noo sheegay, aabbahay wuxuu noo sheegay, Ibn Shihaabna wuxuu ka weriyey in Maxamuud bin Ar-rabic Al-Ansaari uu yiri: Waxaan xusuustaa Rasuulka Allah ﷺ, waxaanan xusuustaa af-buux biyo ah oo uu wajigayga ku tufay, biyahaas oo laga soo dhaamiyey ceel ku yaallay gurigayaga. Maxamuud wuxuu sheegay inuu maqlay Citbaan bin Maalik Al-Ansaari — Allah ha ka raalli noqdee — oo ka mid ahaa dadkii Badar kala qaybgalay Rasuulka Allah ﷺ, isagoo leh: Waxaan qoomkayga u tukan jiray reer Banii Saalim, waxaana aniga iyo iyaga noo dhexeeyey tog roobku markuu da'o ay adkaan jirtay inaan ka gudbo si aan masaajidkooda u tago. Markaas baan u imid Rasuulka Allah ﷺ oo ku iri: 'Araggaygu wuu liitaa, togtana aniga iyo qoomkayga noo dhexeeya wuu buuxsamaa marka roobku da'o, wayna igu adag tahay inaan ka gudbo; waxaan jeclaan lahaa inaad gurigayga timaaddo oo meel ka mid ah ku tukato si aan meeshaas uga dhigto musalle.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Waan samayn doonaa.' Subaxdii dambe, markii qorraxdu sare u baxday, ayaa Rasuulka Allah ﷺ iyo Abu Bakr — Allah ha ka raalli noqdee — gurigayga yimaadeen. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu iga codsaday oggolaansho, waanan u oggolaaday. Ma uusan fadhiisan ilaa uu yiri: 'Xaggee baad jeceshahay inaan gurigaaga kaga tukado?' Waxaan u tilmaamay meeshii aan jeclaa in lagu tukado. Markaas buu Rasuulka Allah ﷺ istaagay oo takbiirsaday, annaguna safaf baan ka dambaynay, wuxuuna tukaday laba rakcadood, markuu salaama-naqsadayna waannu la salaama-nacsannay. Kaddib waxaan u haystay cunto loo diyaariyey oo la yiraahdo 'Khaziir'. Dadkii guriga deriska la ahaa ayaa maqlay in Rasuulka Allah ﷺ gurigayga joogo, markaas bay rag badan soo urureen ilaa gurigu ka buuxsamay. Nin baa yiri: 'Maalik maxaa ku dhacay? Ma arkayo.' Nin kale baa yiri: 'Kaasi waa munaafaq aan Allah iyo Rasuulkiisa jeclayn.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Ha sidaas dhihin. Miyaadan arag inuu yiri: Ilaah mooyee ilaah kale ma jiro, isagoo wajiga Allah dartiis u leh?' Ninkii wuxuu yiri: 'Allah iyo Rasuulkiisaa ogsoon, laakiin annagu wallaahi kama aragno jacayl iyo hadal aan ahayn inuu munaafiqiinta u janjeero.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Allah wuxuu Naarta ka xaaraantinimeeyey qofkii yiraahda: Ilaah mooyee ilaah kale ma jiro, isagoo wajiga Allah dartiis u leh.' Maxamuud wuxuu yiri: Xadiithkan waxaan u sheegay dad ay ka mid yihiin Abu Ayuub oo asxaabtii Rasuulka Allah ﷺ ka mid ahaa, dagaalkii uu ku geeriyooday ee dhulka Roomaanka oo Yaziid bin Mucawiyah amiir ka ahaa. Abu Ayuub wuu beeniyey oo yiri: 'Wallaahi uma malaynayo in Rasuulka Allah ﷺ abid yiri waxaad sheegtay.' Arrintaasi way igu cuslaatay, markaas baan Allah u nadartay haddii uu i badbaadiyo ilaa aan dagaalkaas ka soo noqdo, inaan weyddiin doono Citbaan bin Maalik — Allah ha ka raalli noqdee — haddii aan isagoo nool ka helo masaajidka qoomkiisa. Markaan soo noqday, waxaan galay ixraamka Xaj ama Cumro, kaddibna waan safaray ilaa aan Madiina ka imid. Waxaan tegey Banii Saalim, waxaanan arkay Citbaan oo oday indho-la' ah oo qoomkiisa tujinaya. Markuu salaadda ka baxay, waan salaamay oo is-baray, kaddibna xadiithkii baan ka weyddiiyey, wuxuuna iigu sheegay sidii uu markii hore iigu sheegay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ guriga ayuu ku tukaday, wuxuuna ka digay tuhun aan sal lahayn.

Asalka iyo sababta

CItbaan ibn Maalik waxaa ka hor istaagay hoggaaminta jamaacadiisa araggiisa oo daciif ahaa iyo dooxada oo roobku fatahiyey. Wuxuu Nabiga ﷺ ka codsaday inuu gurigiisa ku tukado, meel uu ka dhigan karo goob lagu tukado. Dabadeed, CItbaan ayaa qisada u xaqiijiyey Maxmuud ibn ar-Rabiic.

Erayada adag oo la sharxay
Takbiir

In la yiraahdo ‘Allaahu akbar’ bilowga salaadda.

Tasliim

Salaanta ugu dambaysa ee salaadda lagu dhammeeyo.

Khaziir

Cunto laga sameeyo bur shaciir iyo maraq hilib.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay ka fahmeen in salaadda guriga lagu tukado ay ansax tahay, qofkuna gurigiisa ka samaysan karo meel joogto ah oo uu ku tukado. Nabigu ﷺ wuxuu tukaday laba rakcadood, dadkii joogayna wuxuu ka dambeeyey safaf ayuu u istaajiyey. Qisadu sidoo kale waxay adkaynaysaa inaan qof si fudud loogu eedayn munaafaqnimo: qirashada iimaanka ee la muujiyo waa in si dhab ah loo qaataa, halka daacadnimada dhabta ah uu ugu dambayn Allah og yahay. Culimadu waxay ballanqaadka laga badbaadayo Naarta ku xidhaan in Allah dartii si daacad ah wax loo raadiyo; uma fasiraan oggolaansho ah in iimaan la muujiyo iyadoo aan daacad laga ahayn.

Casharrada maanta
  1. Gurigaaga ka samayso meel nadiif ah oo joogto ah oo aad si deggan ugu tukato.
  2. Qofna ha ugu eedayn munaafaqnimo tuhun keliya dartii; ka hadal waxa aad og tahay, xukunka waxa qalbiga ku jiraana Allah u daa.
  3. Salaaddaada si daacad ah ugu jeedi Allah, xataa marka dadka kale ay iimaankaaga qiimaynayaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.