Hordhac · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1186

Waxaa weriyey Itban bin Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Hordhac
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Itban bin Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ‏.‏ فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَأَفْعَلُ ‏"‏‏.‏ فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ‏"‏‏.‏ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ‏.‏ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ‏.‏

Tarjumaad

Isxaaq wuxuu ii sheegay, Yacquub bin Ibraahim baa noo sheegay, aabbahay baa noo sheegay, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, wuxuu yiri: Maxmuud bin Ar-rabic Al-Ansaari baa ii warramay in uu xusuusto Rasuulka Allah ﷺ, iyo in uu xusuusto qabsi biyo ah oo uu wejigiisa ku tufay, biyahaas oo laga soo qaaday ceel ku yaallay gurigooda. Maxmuud wuxuu sheegay in uu maqlay Citbaan bin Maalik Al-Ansaari — Allah ha ka raalli noqdee — oo ka mid ahaa dadkii Badar kala qaybgalay Rasuulka Allah ﷺ, isagoo leh:

"Waxaan tukan jiray qoomkayga reer Bani Saalim, waxaana aniga iyo iyaga dhex mari jiray tog, markay roobabku da'aanna way igu adkaan jirtay in aan ka gudbo si aan u tago masjidkooda. Sidaas darteed ayaan u imid Rasuulka Allah ﷺ oo ku iri: 'Araggaygu wuu liitaa, togga aniga iyo qoomkayga dhex yaallana wuu buuxsamaa markay roobabku da'aan, wayna igu adag tahay in aan ka gudbo; waxaan jeclaan lahaa inaad gurigayga timaaddo oo aad meel ka tukato si aan meeshaas uga dhigto musalle.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Waannu samayn doonnaa.' Subaxdii dambe, markay qorraxdu kor u baxday, ayaa Rasuulka Allah ﷺ iyo Abuu Bakar — Allah ha ka raalli noqdee — ii yimaadeen. Rasuulka Allah ﷺ wuu iga idan dalbaday, waanan u idmay. Ma uusan fadhiisan ilaa uu ka yiri: 'Xaggee baad jeceshahay in aan gurigaaga kaga tukado?' Waxaan u tilmaamay meeshii aan jeclaa in lagu tukado. Markaasuu Rasuulka Allah ﷺ istaagay oo takbiirsaday, annaguna safaf baan ka dambaynay, wuxuuna tukaday laba rakcadood, markaasuu salaama naqsaday annaguna waannu la salaama naqnay. Kaddib waxaan ku haystay cunto loo diyaariyey oo la yiraahdo Khaziir. Dadkii guriga joogay ayaa maqlay in Rasuulka Allah ﷺ gurigayga ku sugan yahay, markaasay rag badan soo urureen ilaa gurigu ka buuxsamay. Nin baa yiri: 'Maalik maxaa ku dhacay? Ma arkayo isaga.' Nin kale baa yiri: 'Kaasi waa munaafaq aan jeclayn Allah iyo Rasuulkiisa.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Ha sidaas dhihin. Miyaadan arag in uu yiri Laa ilaaha illallaah, isagoo wajiga Allah ku raadinaya?' Ninkii wuxuu yiri: 'Allah iyo Rasuulkiisaa ogsoon, laakiin annagu wallaahi ma aragno isagoo cid aan munaafiqiinta ahayn u nasteexaynaya ama la hadlaya.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Allah wuxuu Naarta ka xaaraantinimeeyey qofkii yiraahda Laa ilaaha illallaah, isagoo wajiga Allah ku raadinaya.'" Maxmuud wuxuu yiri: "Xadiiskan waxaan u sheegay dad ay ka mid yihiin Abuu Ayuub oo asxaabtii Rasuulka Allah ﷺ ka mid ahaa, dagaalkii uu ku geeriyooday ee Yaziid bin Mucaawiyah madaxda u ahaa dhulka Ruunka. Abuu Ayuub wuu beeniyey oo yiri: 'Wallaahi uma malaynayo in Rasuulka Allah ﷺ uu abid yiri waxaad sheegtay.' Arrintaasi way igu cuslaatay, waxaanan Allah u nadaray haddii uu i badbaadiyo ilaa aan dagaalkaas ka soo noqdo, in aan weydiiyo Citbaan bin Maalik — Allah ha ka raalli noqdee — haddii aan isagoo nool ka helo masjidka qoomkiisa. Markaan soo noqday, waxaan xirtay Xaj ama Cumro, kaddibna waan safri ilaa aan Madiina ka imid. Waxaan tagay Bani Saalim, waxaanan arkay Citbaan oo oday indho la' ah oo qoomkiisa tujinaya. Markuu salaadda ka baxay, waan salaamay oo isbaray, kaddibna waxaan weydiiyey xadiiskaas, wuxuuna iigu warramay sidii uu markii hore iigu warramay oo kale.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Qirasho iimaan oo daacad ah ayaa qofka Naarta ka ilaalisa; dadka kale si fudud ha u xukumin.

Asalka iyo sababta

Citbaan ibn Maalik wuxuu Nabiga ﷺ ka codsaday inuu gurigiisa ku tukado, maadaama araggiisa daciifka ahi iyo dooxada fatahaadda ka buuxsanta xilliga roobku ay ku adkaynayeen inuu dadkiisa gaaro. Salaadda dabadeed, nin maqnaa ayaa loogu yeedhay munaafiq; Nabiga ﷺ wuxuu reebay xukunkaas go’aanka leh, wuxuuna tilmaamay qirashadiisa iimaanka.

Erayada adag oo la sharxay
Laa ilaaha illallaah

Ma jiro ilaah xaq loogu caabudo Alle mooyee.

Raadinta Wajiga Alle

In camal si daacad ah loo sameeyo si loo helo raalli ahaanshaha Alle.

Khaziir

Cunto lagu diyaariyey Nabiga ﷺ sida ku xusan werinta.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay ka fahmeen in qirashada iimaanku ka ilaaliso Naarta marka si daacad ah loo yidhaahdo; qoraalka waa inaan laga soocin iimaan daacad ah iyo waajibaadkiisa. Werintani sidoo kale waxay ka digaysaa in qof munaafiq lagu tilmaamo iyadoo aan caddayn go’aan kama dambays ah jirin: dadku waxay qiimeeyaan waxa muuqda, halka Alle og yahay waxa quluubta ku jira. Waxa kale oo laga dheehanayaa salaaddii Nabiga ﷺ ee guriga inuu qofku gurigiisa ku diyaarsan karo meel uu ku tukado, martiduna ay martigeliyaha weydiin karto meesha uu ku tukan doono.

Casharrada maanta
  1. Ha ku xukumin iimaanka qofka tuhun ama cidda uu la joogo oo keliya.
  2. Cusboonaysii niyaddaada markaad cibaadaysanayso, kuna doon raalli ahaanshaha Alle.
  3. Salaadda u fududee in la guto: codso gargaar kugu habboon marka caafimaadka ama duruufuhu adkeeyaan isu imaatinka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.