Sahih al-Bukhari, xadiiska 1295
Waxaa weriyey Sa'd ibn Abi Waqqas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abdullah ibn Yusufwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Amir ibn Sa'd ibn Abu Waqqasعَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ
- 5Aabbihii, Sa'dأَبِيهِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ وَجَعٍ اشْتَدَّ بِي فَقُلْتُ إِنِّي قَدْ بَلَغَ بِي مِنَ الْوَجَعِ وَأَنَا ذُو مَالٍ، وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ " لاَ ". فَقُلْتُ بِالشَّطْرِ فَقَالَ " لاَ " ثُمَّ قَالَ " الثُّلُثُ وَالثُّلْثُ كَبِيرٌ ـ أَوْ كَثِيرٌ ـ إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ أُجِرْتَ بِهَا، حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ " إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً صَالِحًا إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً، ثُمَّ لَعَلَّكَ أَنْ تُخَلَّفَ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ، يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَ ".
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Yuusuf, waxaa noo sheegay Maalik, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Caamir bin Sacad bin Abii Waqqaas, oo ka weriyey aabbihii — Eebbe ha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: Rasuulka Eebbe ﷺ wuxuu ii soo booqday sannadkii Xajka Sagootinta anigoo xanuun daran haya. Waxaan idhi, 'Rasuulkii Eebbow, xanuunka ayaa igu darraaday, aniguna maal baan leeyahay, mana dhaxlayo gabadh mooyaane. Ma sadaqaystaa laba meelood oo saddex meelood maalkeyga?' Wuxuu yiri, 'Maya.' Waxaan idhi, 'Barkeed?' Wuxuu yiri, 'Maya.' Kadib wuxuu yiri, 'Saddex meelood meel, xitaa saddex meelood meel waa badan tahay. Inaad dhaxlayaashaada adiga oo hodan ah ka tagto ayaa ka wanaagsan inaad ka tagto iyagoo sabool ah oo dadka wax weydiisanaya. Adigu kharash kasta oo aad u bixiso dartii Eebbe ajir baad ku helaysaa, xitaa waxa aad afka xaaskaaga geliso.' Waxaan idhi, 'Rasuulkii Eebbow, ma la iga tegi doonaa asxaabtayda dabadeed?' Wuxuu yiri, 'Haddii lagaa tago oo aad samayso camal suubban, waxaad ku kordhinaysaa darajo iyo sare-u-qaadis. Waxaana laga yaabaa in cimrigaagu dheeraado si ay dadku kuugu faa'iidaystaan halka kuwo kalena ay dhib kugu qabaan. Alloow, asxaabtayda hijradooda u dhammaystir, hana ku celin dib-u-noqoshadooda. Laakiin miskiinka Sacad bin Khawla,' Rasuulka Eebbe ﷺ wuu uga naxariistay inuu Makka ku dhintay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ku koob dardaaranka sadaqada saddex meelood meel, si fiicanna u daryeel dhaxlayaashaada.
Saʿd ibn Abi Waqqaas aad buu u xanuunsanaa intii lagu jiray Xajkii Sagootinta, wuxuuna Nabiga ﷺ weydiiyey inta hantidiisa ka mid ah ee uu sadaqo ahaan u dardaarmi karo.
Hadiyad ikhtiyaari ah ama kharash samafal oo loo bixiyo Alle dartii.
Saddex meelood meel hantida ah; Nabigu ﷺ wuxuu adkeeyey in xataa intani ay tahay qayb weyn.
Qaraabada xaqa u leh qayb ka mid ah dhaxalka sida waafaqsan xeerarka dhaxalka Islaamka.
Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in dardaaranka sadaqada ahi aanu ka badnaan karin saddex meelood meel hantida, ayna ka door roonaan karto in wax ka yar la dardaarmo haddii dhaxlayaashu dhaqaale ahaan dhibaato geli karaan. Dhaxlayaasha waa in laga ilaaliyo saboolnimo iyo baahi ay cid kale ugu tiirsanaadaan. Kharash la oggol yahay oo qoyska loo bixiyo wuxuu sidoo kale noqon karaa ajar haddii Alle dartii loo bixiyo. Madhhabyadu waxay ka faalloodaan xeerarka gaarka ah ee dardaaranka iyo oggolaanshaha dhaxlayaasha; xadiiskani wuxuu adkaynayaa xadka saddex meelood meel iyo waajibka daryeelka kuwa hadhay.
- Markaad dardaaranayso sadaqo, saddex meelood meel ka dhig xadka aad ka duulayso, adigoo tixgelinaya xuquuqda dhaxlayaasha.
- Qoyskaaga si wanaagsan u daryeel; kharash caddaalad ah oo aad qoyskaaga u bixiso wuxuu noqon karaa cibaado markaad Alle dartii u bixiso.
- Booqo kuwa buka oo u muuji daryeel, sida Nabigu ﷺ u booqday Saʿd oo xaaladdiisa wax uga weydiiyey.
Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu kitaabka kaga xigaa xadiiskan kale, wuxuuna ka caawinayaa in hibaynta marka jirradu daran tahay xeerarkeeda lagu fahmo macnaha guud.
Sahih al-Bukhari · #1294 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu ka hadlayaa hantida la reebo, wuxuuna caddaynayaa xiriirka ka dhexeeya sadaqada iyo xuquuqda qoyska.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.