Sahih al-Bukhari, xadiiska 1362
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Uthmanwuxuu u sheegay al‑Bukhariعُثْمَانُ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Sa'd ibn Ubaydaسَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ
- 5Abu Abd ar‑Rahmanأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ
- 6Aliعَلِيٍّ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِي بَقِيعِ الْغَرْقَدِ، فَأَتَانَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ وَقَعَدْنَا حَوْلَهُ، وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَنَكَّسَ، فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِمِخْصَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ، مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلاَّ كُتِبَ مَكَانُهَا مِنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَإِلاَّ قَدْ كُتِبَ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً ". فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَفَلاَ نَتَّكِلُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ، فَمَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ السَّعَادَةِ، وَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ قَالَ " أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ السَّعَادَةِ، وَأَمَّا أَهْلُ الشَّقَاوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ الشَّقَاوَةِ "، ثُمَّ قَرَأَ {فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى} الآيَةَ.
Waxaa nooga warramay Cuthmaan, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Sacad bin Cubaydah, oo ka weriyey Abuu Cabdirraxmaan, oo ka weriyey Cali — raalli ha ka ahaado Eebbe — wuxuu yiri: Annagoo ku sugan janaaso Baqiicul-Qarqad, ayaa Nebigu ﷺ noo yimid oo fariistay, annaguna waan ku hareernay. Wuxuu sitay ul yar, markaasuu madaxa hoos u dhigay oo dhulka ku xarriiqay usha. Kadibna wuxuu yiri:
"Midkiinna ma jiro, naf la abuurayna ma jirto, aan loo qorin meesheeda Jannada ama Naarta, loomana qorin inay tahay mid liibaanaysa ama mid silloon." Nin baa yiri: "Rasuulkii Allow ﷺ! Miyaanan isku hallayn waxa naloo qoray oo aan faraha ka qaadin camalka? Maxaa yeelay, kii naga mid ah oo ahelka liibaanta ahi wuxuu u janjeeri doonaa camalka ahelka liibaanta, kii naga mid ah oo ahelka silica ahina wuxuu u janjeeri doonaa camalka ahelka silica." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Ahelka liibaantu way u fududaanayaan camalka liibaanta, ahelka silcooniduna way u fududaanayaan camalka silcoonida." Kadibna wuxuu akhriyey aayadda: {"Haddaba kii bixiya oo dhowrsada...}" ilaa dhammaadka aayadda.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qaddarka hore qofna kama dhaafayo waajibka: sii wad camalka wanaagsan.
Qabuuraha caanka ah ee Madiina.
Cilmiga Allah ee wax walba koobaya iyo qoristiisa waxa dhici doona.
Qofka waxaa lagu hanuuniyaa jidka waafaqsan doorashadiisa iyo aakhirkiisa; tani cudurdaar uma aha inuu dadaalka ka tago.
Culimadii hore waxay sharxeen in qaddarka Allah iyo mas’uuliyadda aadanuhu ay is waafaqaan. Qorista aakhirka qofka way ka qarsoon tahay dadka, sidaas darteed cudurdaar uma noqon karto in addeecidda laga tago. Nabigu ﷺ wuxuu taa beddelkeeda ku boorriyey camal-falka: qofkii wanaagga raadinaya waa inuu Allah hanuun weydiistaa oo camalka wanaagsan sii wadaa. Culimadu arrintan waxay ku xidhaan aayaddii uu akhriyey, taas oo wax bixinta iyo Alle ka cabsiga la xidhiidhisa in jidka wanaagsan loo fududeeyo.
- Ha u adeegsan qaddarkaaga cudurdaar; maanta si ula kac ah u samee camal wanaagsan.
- Allah weydiiso hanuun iyo adkaysi markaad doorasho samaynayso.
- Dadka ha ku xukumin sidii adigoo og aakhiradooda; aqoontaasi Allah bay u gaar tahay.
Xadiiskani isaguna wuxuu ka hadlayaa qorista aakhirka qofka, wuxuuna arrinta ka caawiyaa in lala fahmo dhiirrigelinta camal-falka.
40 Hadith van an-Nawawi · #4 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu tilmaamayaa sida malaggu wax uga qoro qofka, wuxuuna la xidhiidhaa mawduuca qaddarka Ilaah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.