Sahih al-Bukhari, xadiiska 1366
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنهم ـ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا مَاتَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ دُعِيَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ، فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَبْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُصَلِّي عَلَى ابْنِ أُبَىٍّ وَقَدْ قَالَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا ـ أُعَدِّدُ عَلَيْهِ قَوْلَهُ ـ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ ". فَلَمَّا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ " إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ، لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ فَغُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ عَلَيْهَا ". قَالَ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ انْصَرَفَ، فَلَمْ يَمْكُثْ إِلاَّ يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتِ الآيَتَانِ مِنْ {بَرَاءَةٌ} {وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا} إِلَى {وَهُمْ فَاسِقُونَ} قَالَ فَعَجِبْتُ بَعْدُ مِنْ جُرْأَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ، وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ.
Waxaa nooga warramay Yaxya bin Bukayr, waxaa ii warramay Al-Layth, oo ka weriyey Cuqayl, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Cubaydullaahi bin Cabdillaahi, oo ka weriyey Ibn Cabbaas, oo ka weriyey Cumar bin Al-Khadhaab — Ilaahay ha ka raalli noqdo ee — wuxuu yiri: Markii uu dhintay Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul, ayaa Rasuulka Ilaahay ﷺ loogu yeeray inuu ku tukado salaadda janaasada. Markii uu Rasuulka Ilaahay ﷺ istaagay si uu u tukado, ayaan degdeg ugu booday xaggiisa waxaanan iri, 'Rasuulkii Ilaahayow! Ma waxaad ku tukanaysaa Ibnu Ubayy isagoo maalin hebel iyo hebel yiri sidaas iyo sidaas?' — anigoo ku celcelinaya hadalladiisii. Rasuulka Ilaahay ﷺ wuu dhoola-caddeeyey wuxuuna yiri, 'Cumarow, iga fogow.' Markii aan ku badiyey hadalka, wuxuu yiri, 'Waa la ii dooransiiyey waanan doortay (in aan tukado). Haddaan ogaan lahaa in haddaan toddobaatan jeer ka badiyo dambi-dhaafka loo dembi-dhaafi lahaa, waan ka badin lahaa.' Wuxuu yiri: Markaas ayuu Rasuulka Ilaahay ﷺ ku tukaday, dabadeedna wuu ka tagay. Muddo yar kadib waxaa soo degay labada aayadood ee Suuratu Baraa'ah: {Ha ku tukan midkoodna oo dhinta weligaa...} ilaa {...iyaguna waa faasiqiin.} Wuxuu yiri: Intaas kadib waxaan la yaabay geesinimadaydii aan Rasuulka Ilaahay ﷺ horteeda ku muujiyey maalintaas, Ilaahay iyo Rasuulkiisuna way og yihiin.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu u tukaday Ibn Ubayy ka hor intaan waxyigu arrintaas mamnuucin.
Markii uu dhintay Cabdullaahi ibn Ubayy ibn Saluul, waxaa Nabiga ﷺ laga codsaday inuu u tukado salaadda janaasada. Cumar wuxuu xusuusiyey hadalladii iyo dhaqankiisii hore. Nabigu ﷺ wuxuu sheegay in ikhtiyaar la siiyey, dabadeedna wuu tukaday; wax yar ka dibna waxaa la soo dejiyey aayadaha 9:84, kuwaas oo mamnuucaya in loo duceeyo munaafiqiinta dhintay.
Salaad jamaaco ah oo loo tukado qof Muslim ah oo dhintay, iyadoo aan la rukuucin ama la sujuudin.
Qof bannaanka ka muujiya iimaan, balse gudaha ka diida iimaanka.
Suuradda sagaalaad ee Qur’aanka; aayadaha halkan laga soo xigtay waa 9:84.
Culimada tafsiirka ee hore, oo uu ka mid yahay Ibn Xajar, waxay sheegeen in salaaddii Nabiga ﷺ ay dhacday ka hor soo degidda mamnuucidda. Aayadaha 9:84 waxay caddeynayaan inaan dembi-dhaaf loo baryin qof gaalnimadiisa joogtada ah iyo munaafaqnimadiisu sugan tahay. Culimadu arrintan way ka soocaan in dadka lagu xukumo tuhun: xukunka waxa qalbiga ku jira Allah baa leh, xeerkanina wuxuu ku dhaqangalaa aqoon la isku hallayn karo.
- Marka la bixinayo xukun diini ah, raac tilmaanta waxyiga, xataa haddii la caddeeyo dhacdo ka dib.
- Arrimaha culus si xushmad leh uga hadal: Cumar si adag buu u hadlay, balse markii dambe wuu qiray inuu Nabiga ﷺ kula hadlay si aan habboonayn.
- Ha ka hadlin si go’aan kama dambays ah xaaladda gudaha ee qof, haddii aanu Allah taas aqoon cad ka bixin.
Riwaayaddani waxay sidoo kale ka hadlaysaa arrin la xiriirta geerida, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka xeerarka guud ee dadka dhintay ee ku jira kitaabka Janaasada.
Sahih al-Bukhari · #1368 (Sahih)Riwaayaddani waxay la xiriirtaa dhacdooyinkii bulshadii Muslimiinta ee hore, waxayna iftiiminaysaa xiriirka Nabiga ﷺ iyo asxaabtiisa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.