Sahih al-Bukhari, xadiiska 1481
Waxaa weriyey Abu Humaid al-Sa'idi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Humaid al-Sa'idi
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " اخْرُصُوا ". وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا " أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا ". فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ " أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلاَ يَقُومَنَّ أَحَدٌ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ ". فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّئٍ ـ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَغْلَةً بَيْضَاءَ، وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ ـ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ " كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ ". قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ ". فَلَمَّا ـ قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ـ أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ " هَذِهِ طَابَةُ ". فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ " هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ". قَالُوا بَلَى. قَالَ " دُورُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ، أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ ـ يَعْنِي ـ خَيْرًا ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، " ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهْوَ حَدِيقَةٌ، وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يَقُلْ حَدِيقَةٌ.
Abuu Xumeyd As-Saacidi wuxuu yiri: Waxaan la qeyb galnay dagaalkii barakeysnaa ee Tabuk annagoo la soconna Nebiga ﷺ, markii aan nimid Waadi-al-Qura, waxaa beerteeda joogtay haweeney. Nebigu ﷺ wuxuu asxaabtiisa ku yiri:
"Qiimeeya miraha beerta," Rasuulka Allah ﷺ wuxuu qiimeeyay toban Awsuq. Nebigu ﷺ wuxuu haweeneydaas ku yiri: "Xisaabi waxa ka soo bixi doona." Markii aan gaarnay Tabuk, Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Caawa waxaa dhici doonta dabeyl xooggan, qofna yaanu istaagin, qofkii geel watana ha xirto." Sidaas ayaan geelayadii u xirnay. Habeenkii waxaa dhacday dabeyl xooggan, nin baa istaagay waxayna u tuurtay buur la yiraahdo Dayyi. Boqorkii Ayla wuxuu Nebiga ﷺ u soo hadiyadeeyay baqal cad iyo maro uu xirto, wuxuuna u soo qoray in dadkiisu meeshooda joogi doonaan (oo ay bixin doonaan Jizya). Markii Nebigu ﷺ yimid Waadi-al-Qura, wuxuu haweeneydii weydiiyay inta ay beerteedu dhashay. Waxay tiri: "Toban Awsuq," taas oo ahayd qiimeyntii Rasuulka Allah ﷺ. Kadib Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Waxaan rabaa inaan degdeg u tago Madiina, qofkii idinka mid ah oo raba inuu ila degdegana ha degdego." Weriyaha hoose ee Ibn Bakkar wuxuu sheegay eray macnihiisu yahay: Markii Nebigu ﷺ arkay Madiina wuxuu yiri: "Tani waa Daaba." Markii uu arkay buurta Uxudna wuxuu yiri: "Buurtaan way na jeceshahay annaguna waan jecelnahay. Ma idiin sheegaa guryaha ugu khayr badan ee Ansaarta?" Waxay yiraahdeen: Haa. Wuxuu yiri: "Guryaha Banii Najjaar, kadib guryaha Banii Sacida ama Banii Xaarith bin Khazraj. (Kuwa kor ku xusan ayaa ugu fadli badan) laakiin dhammaan guryaha Ansaarta khayr baa ku jira."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu sii sheegay dhacdooyin, wuxuuna ammaanay Madiina, Uxud iyo Ansaarta.
Weriyuhu wuxuu ka warramayaa safarkii Tabuuk looga soo noqday: qiyaasta wax-soo-saarka beer ku taal Waadi al-Quraa, dabayshii Tabuuk iyo imaanshihii Madiina.
Halbeeg dhaqameed lagu cabbiro wax-soo-saarka beeraha; hal wasaq wuxuu u dhigmaa lixdan saa‘, sida ku cad sharraxaadda werinta.
Magac kale oo Madiina loo yaqaan, kana tarjumaya daahirnimadeeda iyo sifooyinkeeda wanaagsan.
Dadka Madiina ee taageeray Nabiga ﷺ iyo Muslimiintii Maka ka soo hijrooday.
Culimadu waxay dhacdadan ka fahmeen in Alle Nabigiisa ﷺ siiyey calaamado, sida qiyaasta saxda ah ee dalagga iyo sii sheegidda dabaysha. Digniinta ah in geela la xiro waxay muujinaysaa in Alle la talo saarto iyadoo taxaddar la samaynayo. Hadalka ku saabsan Uxud wuxuu xaqiijinayaa xiriirka gaarka ah ee Nabiga ﷺ la lahaa Madiina; ammaanta loo jeediyey qoysas kala duwan oo Ansaarta ka mid ahna waxay aqoonsanaysaa fadligooda iyada oo aan la inkirayn wanaagga Ansaarta kale.
- Qaado taxaddar macquul ah marka lagaa digo khatar, adigoo Alle talo saaranaya.
- Qaddari dadka u adeega bulshadaada, dadaalkoodana si caddaalad ah u sheeg.
- Ballamahaaga iyo diiwaannadaada si taxaddar leh u ilaali, sida haweeneyda laga codsaday inay tiriso wax-soo-saarka beerteeda.
Werintani waxay la wadaagtaa werinta Abuu Xumayd qisada safarkii Tabuuk iyo ku soo noqoshadii Madiina.
Sahih al-Bukhari · #1483 (Sahih)Xadiiskani wuxuu la xiriiraa xiriirka gaarka ah ee Madiina iyo qaddarinta dadka deggan.
Sahih al-Bukhari · #1479 (Sahih)Xadiiskani wuxuu bixinayaa cashar dheeraad ah oo ku saabsan sida hantida si daacad ah loola dhaqmo iyo raadinta risiqa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.