Sahih al-Bukhari, xadiiska 1482
Waxaa weriyey Abu Humaid as-Sa'idi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Humaid as-Sa'idi
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " اخْرُصُوا ". وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا " أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا ". فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ " أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلاَ يَقُومَنَّ أَحَدٌ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ ". فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّئٍ ـ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَغْلَةً بَيْضَاءَ، وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ ـ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ " كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ ". قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ ". فَلَمَّا ـ قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ـ أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ " هَذِهِ طَابَةُ ". فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ " هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ". قَالُوا بَلَى. قَالَ " دُورُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ، أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ ـ يَعْنِي ـ خَيْرًا ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، " ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهْوَ حَدِيقَةٌ، وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يَقُلْ حَدِيقَةٌ.
Waxaa nooga warramay Sahl bin Bakkaar, waxaa nooga warramay Wuhaib, oo ka weriyey Camar bin Yaxye, oo ka weriyey Cabbaas as-Saacidi, oo ka weriyey Abuu Xumayd as-Saacidi, wuxuu yiri: Waxaan la qayb-galnay Nabiga ﷺ dagaalkii Tabuk. Markii aan nimid Waadi al-Qura, waxaa beerteeda joogtay haweeney. Nabigu ﷺ wuxuu asxaabtiisa ku yiri:
"Qiimeeya midhaha." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu qiimeeyey toban awsuq. Wuxuuna haweeneyda ku yiri: "Xisaabi waxa ka soo baxa." Markii aan gaarnay Tabuk, wuxuu yiri: "Ogaada, caawa dabayl xooggan ayaa dhacaysa, qofna yaanu istaagin, kii geel lehna ha xirto." Waana xirnay geelayadii. Dabayl xooggan ayaa dhacday, nin baa istaagay, waxayna u tuurtay buurta Dayyi. Boqorkii Ayla wuxuu Nabiga ﷺ u soo hadiyadeeyey dameer cad iyo maro, wuxuuna u soo qoray in dadkiisu meeshooda joogayaan (oo ay bixinayaan jizyada). Markii uu Nabigu ﷺ yimid Waadi al-Qura, wuxuu haweeneydii weydiiyey: "Beertaadu intee bay dhashay?" Waxay tiri: "Toban awsuq," taas oo ahayd qiimayntii Rasuulka Allah ﷺ. Kadib Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Anigu waan ku degdegayaa Madiina, kii idinka mid ah oo doonaya inuu ila degdegona ha degdego." Markii ay soo dul-istaageen Madiina, wuxuu yiri: "Tani waa Daaba." Markii uu arkay Uxud, wuxuu yiri: "Kani waa buur na jecel annaguna waan jecelnahay. Ma idiin sheegaa guryaha ugu khayr badan ee Ansaarta?" Waxay yiraahdeen: "Haa." Wuxuu yiri: "Guryaha Banii an-Najjaar, kadib guryaha Banii Cabdi al-Ashhal, kadib guryaha Banii Sacidah, ama guryaha Banii al-Xaarith bin al-Khazraj, dhammaan guryaha Ansaartana khayr baa ku jira." Sulaymaan bin Bilaal wuxuu yiri: Camar baa ii warramay: "Kadib guriga Banii al-Xaarith, kadib Banii Sacidah." Sulaymaan wuxuu ka weriyey Sacad bin Saciid, oo ka weriyey Cumaarah bin Ghaziyyah, oo ka weriyey Cabbaas, oo ka weriyey aabihiis, oo ka weriyey Nabiga ﷺ inuu yiri: "Uxud waa buur na jecel annaguna waan jecelnahay." Abuu Cabdillaahi wuxuu yiri: Bees kasta oo derbi leh waa xadiiqah, kii aan derbi lahaynse looma yaqaan xadiiqah.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu qiyaasay dalagga beerta, wuxuuna codsaday in la hubiyo wax-soo-saarka dhabta ah.
Dhacdadu waxay dhacday intii lagu jiray duullaankii Tabuuk, agagaarka Waadi al-Quraa. Nabigu ﷺ halkaas ayuu ku qiyaasay wax-soo-saarka beer deyran, dabadeedna wuxuu mulkiilaha beerta ka codsaday inay la socoto goosashada dhabta ah.
Halbeeg dhaqameed lagu cabbiro wax-soo-saarka beeraha; hal wasaq wuxuu u dhigmaa lixdan saa‘.
In goobta lagu qiyaaso goosashada la filayo ka hor inta aan miraha la gurin.
Beer ama beer-miro deyran, sida uu Abu Cabdullaah ku sharraxay dhammaadka werinta.
Culimadu waxay ka fahmeen in khabiir loo oggol yahay inuu qiyaaso miraha qaarkood ka hor goosashadooda, tusaale ahaan si loo go'aamiyo sakada waajibka ah. Qiyaastu waa inay taxaddar ku salaysnaataa, dabadeedna waxaa lala barbar dhigi karaa wax-soo-saarka dhabta ah, sida Nabigu ﷺ ka codsaday mulkiilaha beerta. Sida saxda ah ee loo dabaqo iyo shuruuduhu way ku kala duwan yihiin mad-habyada fiqhiga; werintani waxay tilmaamaysaa qiyaasidda, balse keligeed ma faahfaahinayso xeerarka dhammaan dalagyada iyo xaaladaha.
- Marka goosashada la qiyaasayo, diiwaangeli cidda qiyaastay, habka la adeegsaday iyo wax-soo-saarka ugu dambeeya.
- Haddii ay kuu caddaan waayaan xeerarka sakada dalagyada, la tasho khabiir aqoon u leh xeerarka khuseeya iyo kala duwanaanshaha mad-habyada.
- Raac tilmaamaha badbaadada markaad safrayso, xoolahana si wanaagsan u xidh marka la sii sheego cimilo daran.
Werintani waxay sharraxaysaa isla dhacdadii Waadi al-Quraa, waxayna caddaynaysaa qiyaasidda wax-soo-saarka beerta.
Sahih al-Bukhari · #1483 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu ka hadlayaa xeerarka sakada wax-soo-saarka beeraha, wuxuuna sii dhammaystirayaa mawduuca qiyaasidda goosashada.
Sahih al-Bukhari · #1484 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa sakada wax-soo-saarka beeraha, waxayna siinaysaa macne dheeraad ah waajibaadka la xiriira goosashada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.