Xajka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1643

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Xajka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ عُرْوَةُ سَأَلْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقُلْتُ لَهَا أَرَأَيْتِ قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا‏}‏ فَوَاللَّهِ مَا عَلَى أَحَدٍ جُنَاحٌ أَنْ لاَ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ‏.‏ قَالَتْ بِئْسَ مَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي إِنَّ هَذِهِ لَوْ كَانَتْ كَمَا أَوَّلْتَهَا عَلَيْهِ كَانَتْ لاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لاَ يَتَطَوَّفَ بِهِمَا، وَلَكِنَّهَا أُنْزِلَتْ فِي الأَنْصَارِ، كَانُوا قَبْلَ أَنْ يُسْلِمُوا يُهِلُّونَ لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَهَا عِنْدَ الْمُشَلَّلِ، فَكَانَ مَنْ أَهَلَّ يَتَحَرَّجُ أَنْ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَلَمَّا أَسْلَمُوا سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا كُنَّا نَتَحَرَّجُ أَنْ نَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ‏}‏ الآيَةَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ وَقَدْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الطَّوَافَ بَيْنَهُمَا، فَلَيْسَ لأَحَدٍ أَنْ يَتْرُكَ الطَّوَافَ بَيْنَهُمَا‏.‏ ثُمَّ أَخْبَرْتُ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، فَقَالَ إِنَّ هَذَا لَعِلْمٌ مَا كُنْتُ سَمِعْتُهُ، وَلَقَدْ سَمِعْتُ رِجَالاً مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ، يَذْكُرُونَ أَنَّ النَّاسَ إِلاَّ مَنْ ذَكَرَتْ عَائِشَةُ مِمَّنْ كَانَ يُهِلُّ بِمَنَاةَ، كَانُوا يَطُوفُونَ كُلُّهُمْ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَلَمَّا ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى الطَّوَافَ بِالْبَيْتِ، وَلَمْ يَذْكُرِ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ فِي الْقُرْآنِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنَّا نَطُوفُ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَإِنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ الطَّوَافَ بِالْبَيْتِ، فَلَمْ يَذْكُرِ الصَّفَا فَهَلْ عَلَيْنَا مِنْ حَرَجٍ أَنْ نَطَّوَّفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ‏}‏ الآيَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَسْمَعُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي الْفَرِيقَيْنِ كِلَيْهِمَا فِي الَّذِينَ كَانُوا يَتَحَرَّجُونَ أَنْ يَطُوفُوا بِالْجَاهِلِيَّةِ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَالَّذِينَ يَطُوفُونَ ثُمَّ تَحَرَّجُوا أَنْ يَطُوفُوا بِهِمَا فِي الإِسْلاَمِ مِنْ أَجْلِ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَمَرَ بِالطَّوَافِ بِالْبَيْتِ، وَلَمْ يَذْكُرِ الصَّفَا حَتَّى ذَكَرَ ذَلِكَ بَعْدَ مَا ذَكَرَ الطَّوَافَ بِالْبَيْتِ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey az-Zuhri: Wuxuu yiri Curwah: Waxaan weydiiyey Caa’ishah — raḍiya Allāhu canhaa — waxaana ku iri:

“Sideed u fasiraysaa hadalka Allah Tacaalaa ee ah: {Safa iyo Marwaba waxay ka mid yihiin calaamooyinka Allah; ee ruuxii Xajka guta ama Cumrada sameeya, dambi kuma aha inuu labadooda dhexdooda maro}? Wallaahi, qofna dambi kuma aha haddii uusan Safa iyo Marwa dhexdooda marin.” Markaasay tiri: “Hadalkaagu waa xun yahay, wiilka walaashayow! Haddii fasiraaddaadu sax ahaan lahayd, Allah wuxuu oran lahaa: ‘Dambi kuma aha haddii uusan labadooda dhexdooda MARIN.’ Laakiin aayaddan waxaa loo soo dejiyey Ansaarta. Islaamnimada ka hor, waxay ixraami jireen sanamka Manaah oo ahaa taghuut ay caabudi jireen meesha la yiraahdo al-Mushallal. Qofkii sanamkaas ixraama wuxuu u arkayey inay ceeb tahay inuu Safa iyo Marwa dhexdooda maro. Markay Islaameen, waxay Rasuulka Allah ﷺ weydiiyeen arrintaas, iyagoo leh: ‘Rasuulka Allow, waanu ka xishoon jirnay inaan Safa iyo Marwa dhexdooda marno.’ Sidaas darteed Allah Tacaalaa wuxuu soo dejiyey: {Safa iyo Marwaba waxay ka mid yihiin calaamooyinka Allah}.” Caa’ishah — raḍiya Allāhu canhaa — waxay intaa ku dartay: “Rasuulka Allah ﷺ wuxuu sunno ka dhigay in labadooda dhexdooda la maro, sidaas darteed qofna uma banaana inuu ka tago maridda labadooda dhexdooda.” Kadib waxaan uga warramay Abuu Bakr bin Cabdirraxmaan, wuxuuna yiri: “Cilmigan hore uma aanan maqlin. Waxaanse maqli jiray rag culimo ah oo sheegaya in dadka oo dhan, marka laga reebo kuwa Caa’ishah sheegtay ee Manaah ixraami jiray, ay Safa iyo Marwa dhexdooda mari jireen. Markii Allah Tacaalaa sheegay Baydka (Kacbada) dawaafkeeda, uusanna Qur’aanka ku xusin Safa iyo Marwa, dadku waxay yiraahdeen: ‘Rasuulka Allow, Safa iyo Marwa dhexdooda waanu mari jirnay, Allahna wuxuu soo dejiyey Baydka dawaafkiisa, mana xusin Safa. Dambi ma nagu ahaa haddaan Safa iyo Marwa dhexdooda marno?’ Markaasuu Allah Tacaalaa soo dejiyey: {Safa iyo Marwaba waxay ka mid yihiin calaamooyinka Allah}.” Abuu Bakr wuxuu yiri: “Waxaan u maleynayaa in aayaddan loo soo dejiyey labada kooxoodba: kuwii Jaahiliyadda ka xishoon jiray inay Safa iyo Marwa dhexdooda maraan, iyo kuwii mari jiray balse markay Islaameen ka xishooday inay dhexdooda maraan, maxaa yeelay Allah Tacaalaa wuxuu amray Baydka dawaafkiisa, mana xusin Safa ilaa uu ka xuso kadib markuu sheegay Baydka dawaafkiisa.”

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Caa’isha waxay sheegaysaa in Qur’aanku caddeeyo waajibnimada saʿy-ga u dhexeeya Safa iyo Marwa.

Asalka iyo sababta

Caa’isha waxay sheegaysaa in qaar ka mid ah Ansaar, ka hor intaanay Islaamin, ay caabudi jireen Manaat, sidaas darteedna ay ka labalabayn jireen socodka u dhexeeya Safa iyo Marwa. Xujay kale waxay is weydiinayeen in cibaadadani weli jirto markii Qur’aanku xusay dawaafka Kacbada. Aayadda Safa iyo Marwa waxay caddaysay in labada buur ay ka mid yihiin astaamaha cibaadada ee Alle.

Erayada adag oo la sharxay
Safa iyo Marwa

Laba buurood oo Maka ku yaal, dhexdoodana xujaydu u kala socdaan inta lagu jiro xajka iyo cumrada.

saʿy

Socodka cibaadada ah ee u kala socda Safa iyo Marwa.

ixraam

Xaaladda barakaysan ee uu xaajigu ku galo si uu u guto xaj ama cumro.

Waxa culimadu ka fahmeen

Caa’isha waxay diiddan tahay fasiraadda ah in oraahda “dambi ma jiro” ay ka dhigan tahay in saʿy-gu ikhtiyaari yahay: oraahdu waxay meesha ka saaraysaa walaaca dadka doonayay inay cibaadada ka tagaan sababo la xiriira xiriirro diimeed oo hore ama hubanti la’aan. Waxay sheegaysaa in Nebigu ﷺ saʿy-ga u dejiyay cibaado. Afarta madhab ee Sunnigu waxay saʿy-ga u arkaan qayb waajib ah oo ka mid ah xajka iyo cumrada, inkastoo ay ku kala duwan yihiin sida sharci ahaan loo kala saaro iyo cawaaqibta ka dhalata ka tagistiisa.

Casharrada maanta
  1. Aayad ku faham macnaha guud, adigoo tixgelinaya sharraxaadda Nebiga ﷺ iyo asxaabtiisa, hana ku koobnaan hal weedh oo gooni ah.
  2. Marka cibaado kugu caddaato weydo, aqoonteeda ka weydii qof aqoon u leh halkii aad iskood uga tegi lahayd.
  3. Si taxaddar leh u samee saʿy-ga u dhexeeya Safa iyo Marwa marka aad gudanayso xajka ama cumrada.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.