Xajka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1651

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Xajka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ،‏.‏ قَالَ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَهَلَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هُوَ وَأَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ، وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ هَدْىٌ، غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ، وَمَعَهُ هَدْىٌ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصْحَابَهُ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً، وَيَطُوفُوا، ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا، إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى، وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ "‏ لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ ‏"‏‏.‏ وَحَاضَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ فَنَسَكَتِ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ، فَلَمَّا طَهُرَتْ طَافَتْ بِالْبَيْتِ‏.‏ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَنْطَلِقُونَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ، وَأَنْطَلِقُ بِحَجٍّ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَخْرُجَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga sheekeeyay Muxammad bin Al-Muthanna, waxaa nooga sheekeeyay Cabdul-Wahaab. Khaliifa wuxuu yiri: Waxaa nooga sheekeeyay Cabdul-Wahaab, waxaa nooga sheekeeyay Xabiib Al-Mucallim, ka soo xigtay Cataa’, ka soo xigtay Jaabir bin Cabdullaahi — Allaha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: Nabigu ﷺ iyo asxaabtiisu waxay xidheen Xajka, mana jirin qof iyaga ka mid ah oo waday xayawaanka qurbanta (hadyiga) marka laga reebo Nabiga ﷺ iyo Dalxa. Cali baa ka yimid Yaman isagoo wata hadyi, wuxuuna yiri:

"Waxaan xidhay sida uu Nabigu ﷺ u xidhay." Markaas Nabigu ﷺ wuxuu amray asxaabtiisa inay ka dhigtaan Cumro, oo ay dawafaan, kadibna ay gaabiyaan timaha oo ay ka baxaan ixraamka, marka laga reebo ciddii wadata hadyiga. Laakiin waxay yiraahdeen: "Sideen u aadnaa Minaa iyadoo midkeen biyihiisu da’ayaan (sababtoo ah galmada)?" Markii warkaasi gaaray Nabiga ﷺ, wuxuu yiri: "Haddaan ogaan lahaa markii hore waxaan dambe ogaaday, ma aanan wadeen hadyiga. Haddaanan wadan hadyiga, waan ka bixi lahaa ixraamka." Caasha — Allaha ka raalli noqdee — way caado aragtay, markaasay gudatay dhammaan acmaasha Xajka marka laga reebo Dawafka Baytka. Markay daahir noqotay, way dawaaftay Baytka. Waxay tiri: "Rasuulallaah ﷺ, idinku waxaad ku laabanaysaan Xaj iyo Cumro, aniguse Xaj kaliya ayaan ku laabanayaa?" Markaas wuxuu amray Cabdiraxmaan bin Abii Bakar inuu la baxo iyada oo geeyo Tan-ciim, halkaasna ay ku gudatay Cumrada kadib Xajka.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Xadiiskani wuxuu muujinayaa dabacsanaanta xajka iyo xeerarka caadada iyo ixraamka.

Asalka iyo sababta

Saxaabadu waxay ku jireen socdaalkii xajka. Nebigu ﷺ wuxuu kuwii aan wadan neef allabari ah faray inay cibaadadooda u dhammeeyaan cumro dabadeedna ay ixraamka ka baxaan. Caa’isha waxaa ku dhacay caado, tawaaftana waxay samaysay kaddib markay daahirtay.

Erayada adag oo la sharxay
Ixraam

Xaaladda xurmada ee qofka xajka ama cumrada gudanaya, taas oo uu kaga fogaado falal iyo waxyaabo gaar ah.

Hadyi

Neef uu qofka xajka gudanayaa u kaxeeyo ama loo qalo xajka ama cumrada.

Tawaafta

Ka wareegidda Kacbada toddoba jeer, taas oo ka mid ah cibaadada xajka.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in xujayda aan wadan neef allabari ah ay xajkii sannadkii 6aad ee Hijrada ixraamkooda ugu beddeli kareen cumro, dabadeedna ay ixraamka ka bixi kareen; qofkii neef allabari watayna uu ixraamka ku sii jiri jiray. Afarta mad-hab ee Sunniyiintu waxay isku raacsan yihiin in caadadu dib u dhigto tawaafta ilaa haweeneydu daahir noqoto, iyadoo ay cibaadooyinka kale ee xajka gudan karto. Cumradii Caa’isha ee ay ka soo gudatay at-Tan’iim waxay muujinaysaa in Nebigu ﷺ u fuliyey rabitaankeeda ah inay sidoo kale cumro gaar ah gudato.

Casharrada maanta
  1. Markaad qorshaynayso xajka, kala tasho qof aqoon u leh xeerarka khuseeya cibaadadaada iyo inaad neef allabari wadanayso iyo in kale.
  2. Haweeneyda caadadu ku bilaabato xilliga xajka waxay gudan kartaa cibaadooyinka kale ee waajibka ah, tawaaftana way sugi kartaa ilaa ay daahir noqoto.
  3. Raac aqoon lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan xeerarka xajka, talona horay u weydii marka duruufuhu is beddelaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.