Sahih al-Bukhari, xadiiska 1785
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn al‑Muthannawuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى
- 2Abd al‑Wahhab ibn Abd al‑Majidعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ
- 3Habib al‑Mu'allimحَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ
- 4Ataعَطَاءٍ
- 5Jabir ibn Abdullahجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ حَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَطَاءٍ، حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَهَلَّ وَأَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ هَدْىٌ، غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَكَانَ عَلِيٌّ قَدِمَ مِنَ الْيَمَنِ، وَمَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَذِنَ لأَصْحَابِهِ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً، يَطُوفُوا بِالْبَيْتِ، ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا، إِلاَّ مَنْ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ ". وَأَنَّ عَائِشَةَ حَاضَتْ فَنَسَكَتِ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ قَالَ فَلَمَّا طَهُرَتْ وَطَافَتْ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ، وَأَنْطَلِقُ بِالْحَجِّ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَخْرُجَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ فِي ذِي الْحَجَّةِ، وَأَنَّ سُرَاقَةَ بْنَ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ لَقِيَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْعَقَبَةِ، وَهُوَ يَرْمِيهَا، فَقَالَ أَلَكُمْ هَذِهِ خَاصَّةً، يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " لاَ، بَلْ لِلأَبَدِ ".
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Al-Muthanna, waxaa nooga warramay Cabdi Al-Wahhaab bin Cabdi Al-Majiid, oo ka weriyey Xabiib Al-Mucallim, oo ka weriyey Cataa’, oo uu ii sheegay Jaabir bin Cabdillaahi - رضي الله عنهما - in Nabiga ﷺ iyo asxaabtiisu ay xidheen Xajka, iyadoo aanu qofna wadanin xayawaanka qurbada (Hadi) marka laga reebo Nabiga ﷺ iyo Dalxa. Cali baa Yaman ka yimid isagoo wata Hadi, wuxuuna yidhi:
"Waxaan xidhay sida uu u xidhay Rasuulka Allah ﷺ." Nabigu ﷺ wuxuu u idmay asxaabtiisa inay Xajkooda ka dhigaan Cumro, inay Baydka (Kacbada) wareegaan, kadibna timaha gaabiyaan oo ka baxaan ixraamka, marka laga reebo cidda wadata Hadi. Waxay yidhaahdeen: "Ma u baxnaa Minaa iyadoo midkeen caawadiisu da’ayso (haddii aan ka baxno ixraamka oo xaasaskeenna u tagno)?" Arrintaas way gaadhay Nabiga ﷺ, wuxuuna yidhi: "Haddii aan ogaan lahaa waxaan hadda ogahay, ma aanan keenneen Hadi. Haddaanay ila socon Hadi, waan ka bixi lahaa ixraamkayga." Caasha way caado aragtay, waxayna gudatay dhammaan acmaasha Xajka marka laga reebo inay Baydka wareegto. Markay daahir noqotay oo ay wareegtay, waxay tidhi: "Rasuulka Allow ﷺ, adinku waxaad ku noqonaysaan Cumro iyo Xaj, aniguse Xaj kaliya ayaan ku noqonayaa!" Markaas wuxuu amray Cabdiraxmaan bin Abii Bakar inuu la baxo oo geeyo Tan-ciim, halkaas oo ay Cumro ku gudatay kadib Xajka bisha Dul-Xijjah. Suraaqa bin Maalik bin Jucshum baa Nabiga ﷺ kula kulmay Al-Caqaba isagoo dhagaxtuuraya, wuxuuna yidhi: "Adiga kaliya ma kuu bannaan tahay tan, Rasuulka Allow?" Wuxuu yidhi: "Maya, ee weligeedba way bannaan tahay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qof aan wadan xoolo allabari ah wuxuu xajka ixraamkiisa ugu beddeli karay cumro.
Xadiiskani wuxuu ka warramayaa xajkii uu Nabi ﷺ iyo asxaabtiisu ixraamka galeen. Qofkii aan wadan xoolo allabari ah waxaa loo oggolaaday inuu cibaadooyinka ku dhammeeyo cumro dabadeedna ixraamka ka baxo. Caa’isha markii hore ma samayn karin dawaafka maadaama ay caadadii ku jirtay; markii ay daahir noqotay, waxay amarka Nabi ﷺ ku tagtay at-Tan’iim si ay cumro u soo gudato.
Xaaladda cibaadada ee qofka xajka ama cumrada gudanayaa galo, taas oo ku waajibinaysa inuu ilaaliyo falal iyo waxyaabo laga reebay.
Xoolo allabari ah oo loo qaato xajka ama lagu qalo goobta xajka.
In Kacbada toddoba jeer lagu wareego, taas oo ka mid ah cibaadooyinka xajka.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen in dadka aan wadan xoolo allabari ahi, markay Maka yimaadaan, xajka ixraamkiisa u beddeli kareen cumro, dabadeed timaha gaabin kareen oo ixraamka ka bixi kareen. Qofkii watay xoolo allabari ahse wuxuu ixraamka ku sii jiray ilaa waqtigii allabariga. Xadiisku wuxuu kaloo xaqiijinayaa in cumrada la gudan karo ka hor xajka; hadalka Nabi ﷺ ee uu u sheegay Suraaqa wuxuu tilmaamayaa in xukunkani aanu ku koobnayn xajkaas oo keliya. Xaaladda Caa’isha waxay muujinaysaa in caadadu dib u dhigto dawaafka, balse aanay ka hor istaagin cibaadooyinka kale ee xajka.
- Markaad xajka gudanayso, weydii caalim aqoon u leh nooca xajka ee xaaladdaada ku habboon iyo inaad xoolo allabari ah wadanayso iyo in kale.
- Caadadu kama hor istaagto haweeneyda inay gudato cibaadooyinka kale ee xajka; dawaafka ayay sugaysaa ilaa ay daahir noqoto.
- Raac tilmaamaha diinta ee cad, xataa haddii ay ka duwan yihiin wixii aad filaysay ee ku saabsanaa cibaadooyinka.
Werintan saxiixa ah ee isla duruufahaas ku saabsan waxay sii faahfaahinaysaa dhacdooyinkii la xiriiray dawaafkeedii dib u dhacay iyo cumradeedii.
Sahih al-Bukhari · #1784 (Sahih)Waxay sidoo kale ka hadlaysaa safarkii Caa’isha ee at-Tan’iim si ay cumro u gudato xajka ka dib.
Sahih al-Bukhari · #1786 (Sahih)Werintani waxay bixisaa faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan xajkeedii iyo cibaadooyinkii ay gudatay markii ay daahir noqotay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.