Sahih al-Bukhari, xadiiska 1786
Waxaa weriyey Aisha bint Abu Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha bint Abu Bakr
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُوَافِينَ لِهِلاَلِ ذِي الْحَجَّةِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِحَجَّةِ فَلْيُهِلَّ، وَلَوْلاَ أَنِّي أَهْدَيْتُ لأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ ". فَمِنْهُمْ مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، وَمِنْهُمْ مِنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ، وَكُنْتُ مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، فَحِضْتُ قَبْلَ أَنْ أَدْخُلَ مَكَّةَ، فَأَدْرَكَنِي يَوْمُ عَرَفَةَ، وَأَنَا حَائِضٌ، فَشَكَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " دَعِي عُمْرَتَكِ، وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ ". فَفَعَلْتُ، فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَرْدَفَهَا، فَأَهَلَّتْ بِعُمْرَةٍ مَكَانَ عُمْرَتِهَا، فَقَضَى اللَّهُ حَجَّهَا وَعُمْرَتَهَا، وَلَمْ يَكُنْ فِي شَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ هَدْىٌ، وَلاَ صَدَقَةٌ، وَلاَ صَوْمٌ.
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Al-Muthanna, waxaa nooga warramay Yaxye, waxaa nooga warramay Hishaam, wuxuu yiri: Aabbahay baa ii warramay, wuxuu yiri: Waxaa ii warrantay Caa’isha — Allaha ka raalli noqdee — waxay tiri: Waxaan la baxnay Rasuulka Allah ﷺ annagoo ku beegan bilashada bisha Dul-Xijjah, markaasuu Rasuulka Allah ﷺ yiri:
"Qofkii doona inuu Xidho Cumrada ha xidho, qofkii doona inuu Xidho Xajkana ha xidho, haddaan aanan soo kaxaysan lahayn Xoolaha Qurbada (Hadi), Cumrad baan xidhan lahaa." Dadkii qaarkood waxay xirteen Cumro, qaarna waxay xirteen Xaj, aniguna waxaan ka mid ahaa kuwii xirtay Cumrada. Markaasaan caado dumar (xayd) galay intaan Makka gelin, maalintii Carafana anoo xayd qaba ayay i soo gaartay. Markaasaan u cabtay Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna igu yiri: "Ka tag Cumradaada, fur timahaaga oo shanlee, kadibna Xajka xidho." Waana sameeyay sidaas. Markii la gaaray habeenkii Xasbah (maalinta ka bixitaanka Mina), wuxuu ila diray Cabdiraxmaan oo aan tagnay Tan-ciim, wuxuuna igu fadhiisiyay dhabarkiisa, markaasaan xirtay Cumro beddelkii tii aan ka tagay. Sidaas ayuu Allah ugu dhammaystiray Xajkeedii iyo Cumradeedii, mana jirin wax Hadi ah, sadaqo ah, ama soon ah oo ku waajibay arrintaas.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxay cumradeedii ugu beddeshay xaj sababo la xiriira caadada, dabadeedna way dhammaystirtay cumro dambe.
Caa’isha waxaa caadadu ku qabatay safarkii xajka iyadoo niyaysatay cumro. Nebigu ﷺ wuxuu faray inay timaha furto oo shanlayso, dabadeedna niyaysto xaj, kaddibna ay cumro kale ka soo guto at-Tan’iim.
Xaaladda cibaadada ee uu xaajigu galo isagoo niyaysanaya xaj ama cumro.
Neef xoolaad ah oo loo geeyo Xaramka si loogu qalo cibaadada xajka.
Meel ka baxsan Xaramka Maka oo Caa’isha mar kale ka niyaysatay cumro.
Culimada waxay ka fahmeen in caadadu aanay xaajiga ka hor istaagin gudashada cibaadooyinka xajka, inkastoo ay tahay inay dib u dhigto qaar ka mid ah falalka ilaa ay ka daahirto. Amarkii Caa’isha ee ahaa inay ka tagto cumradeeda oo ay xaj niyaysato waxaa looga hadlaa xeerarka tamattuuc iyo isku-darka xajka iyo cumrada. Mad-habyadu way ku kala duwan yihiin fasiraadda fiqiga ah ee saxda ah ee isbeddelkeeda iyo in goorma ay waajib tahay in cumro cusub laga soo niyaysto bannaanka Xaramka; riwaayaddani waxay sheegaysaa in Nebigu ﷺ u diray at-Tan’iim. Gunaanadkuna wuxuu muujinayaa in xaaladdeeda gaarka ah aan lagu waajibin qurbaan, sadaqo ama soon.
- Ha u oggolaan caadadu inay kaa niyad-jabiso ka qaybgalka xajka; talo ka raadso qof aqoon u leh cibaadooyinka aad gudan karto iyo kuwa aad dib u dhigayso.
- Haddii aad beddelayso niyadda xajka ama cumrada, wakhti ku habboon kala tasho caalim lagu kalsoon yahay xeerarka khuseeya xaaladdaada.
- Raac tilmaamaha sugan ee cibaadooyinka xajka, kala saarna waxa waajibka ah iyo waxa aan xaaladdan gaarka ah lagaaga baahnayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.