Cumrada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1788

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Cumrada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ، وَحُرُمِ الْحَجِّ، فَنَزَلْنَا سَرِفَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ، فَأَحَبَّ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً، فَلْيَفْعَلْ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلاَ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِهِ ذَوِي قُوَّةٍ الْهَدْىُ، فَلَمْ تَكُنْ لَهُمْ عُمْرَةً، فَدَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ ‏"‏ مَا يُبْكِيكِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ سَمِعْتُكَ تَقُولُ لأَصْحَابِكَ مَا قُلْتَ فَمُنِعْتُ الْعُمْرَةَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَمَا شَأْنُكِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لاَ أُصَلِّي‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ يَضُرَّكِ أَنْتِ مِنْ بَنَاتِ آدَمَ، كُتِبَ عَلَيْكِ مَا كُتِبَ عَلَيْهِنَّ، فَكُونِي فِي حَجَّتِكِ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْزُقَكِهَا ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَكُنْتُ حَتَّى نَفَرْنَا مِنْ مِنًى، فَنَزَلْنَا الْمُحَصَّبَ فَدَعَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ، فَقَالَ ‏"‏ اخْرُجْ بِأُخْتِكَ الْحَرَمَ، فَلْتُهِلَّ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ افْرُغَا مِنْ طَوَافِكُمَا، أَنْتَظِرْكُمَا هَا هُنَا ‏"‏‏.‏ فَأَتَيْنَا فِي جَوْفِ اللَّيْلِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ فَرَغْتُمَا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَنَادَى بِالرَّحِيلِ فِي أَصْحَابِهِ، فَارْتَحَلَ النَّاسُ، وَمَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ، قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ، ثُمَّ خَرَجَ مُوَجِّهًا إِلَى الْمَدِينَةِ‏.‏

Tarjumaad

Caa’isha (Allaah ha ka raalli noqdee) waxay tiri: Waxaan u baxnay annagoo xiran Xajka bilaha Xajka iyo xurmada Xajka, waxaanan degayna Sarif. Markaas ayuu Nabigu ﷺ wuxuu asxaabtiisa ku yiri:

"Qofkii aan wadanin xayawaanka qalinka (hady) oo jecel inuu Xajkiisa ka dhigo Cumro, ha sameeyo; qofkii wata hadyna yaanu sameyn." Nabiga ﷺ iyo rag asxaabtiisa ka mid ah oo xoog leh ayaa watay hadyga, sidaas darteed ma aysan sameyn Cumro. Nabigu ﷺ ayaa ii yimid anigoo ooyaya, wuxuuna igu yiri: "Maxaad la ooyaysaa?" Waxaan iri: "Waxaan maqlay waxaad asxaabtaada ku tiri, markaas ayaa Cumradii la iga hor istaagay." Wuxuu yiri: "Maxaa kugu dhacay?" Waxaan iri: "Ma tukado." Wuxuu yiri: "Taasi waxba kuma yeelayso, adigu waxaad ka mid tahay gabdhaha Aadam, waxaana lagugu qoray wixii iyaga lagu qoray. Sidaas darteed sii wado Xajkaaga, waxaana rajeynayaa in Allaah uu kugu arsaaqo Cumrada." Waxay tiri: Sidaas ayaan ku sii jiray ilaa aan ka soo baxno Mina oo aan degno Al-Muxassab. Markaas ayuu Nabigu ﷺ u yeeray Cabdiraxmaan wuxuuna ku yiri: "La bax walaashaa Xaramka, hana xirato Cumro, markaad dhammeysataan Dawaafkiinnana, halkan baan idinku sugayaa." Habeen barkii ayaan soo laabanay. Wuxuu yiri: "Ma dhammeysateen?" Waxaan iri: "Haa." Markaas ayuu amray in la guuro, dadkiina way guureen. Qaar baa Dawaafay Baytka salaadda subax ka hor, kadibna Nabigu ﷺ wuxuu u jiheystay Madiina.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Caa’isha waxaa la hagay si ay cumrada u gudato markii caadadu ka dhammaatay.

Asalka iyo sababta

Intii lagu jiray safarkii xajka, Caa’isha waxaa ku dhacday caado, mana ay gudan karin cumrada sidii ay rajaynaysay. Nabiga ﷺ ayaa u qalbi qaboojiyey, dabadeedna wuxuu u oggolaaday inay iyada iyo walaalkeed ka baxaan xaramka si ay u xirato ixraamka cumrada.

Erayada adag oo la sharxay
Ixraam

Xaaladda cibaadada ee qofku ku dhaqmo xeerarka xajka ama cumrada.

Hadyi

Xoolo allabari ah oo loo geeyo Xaramka xilliga xajka.

Dawaaf

In Ka‘bada toddoba jeer lagu wareego, taas oo qayb ka ah xajka ama cumrada.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay ka fahmeen in haweeneyda caadadu hayso aanay tukan salaadaha cibaadada ama samayn dawaafka, balse ay ku sii jirto xajkeeda oo ay gudato cibaadooyinka kale ee ku habboon. Nabiga ﷺ wuxuu Caa’isha siiyey qalbi qaboojin iyo daryeel, wuxuuna u suurageliyey inay cumro gudato markii dambe. Werintani waxay sidoo kale ka hadlaysaa kala duwanaanta xujaajta wata xoolaha allabariga iyo kuwa aan wadan: qofkii aan wadan xoolo allabari waxaa loo oggolaaday inuu safarkiisa xajka u beddelo cumro. Madhhabyada fiqhigu waxay sii faahfaahiyaan xeerarka gaarka ah ee noocyada xajka.

Casharrada maanta
  1. Ha niyad jabin haddii jirro ama xaalad dabiici ah oo jirku maro ay cibaado si ku meel gaar ah kuu hor istaagto; weydii qof aqoon leh waxa aad marka dambe samayn karto.
  2. Qofka niyad jabay sii qalbi qaboojin iyo caawimo la taaban karo, sida uu Nabiga ﷺ ugu sameeyey Caa’isha.
  3. Ka hor xajka iyo cumrada baro xeerarka ixraamka iyo xoolaha allabariga, si aad u ogaato doorashada xaaladdaada ku habboon.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.