Cumrada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 1789

Waxaa weriyey Ya'la ibn Umaiya. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Cumrada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abu Nu'aymwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو نُعَيْمٍ
  2. 2Hammamهَمَّامٌ
  3. 3Ataعَطَاءٌ
  4. 4Safwan ibn Ya'la ibn Umayya Ya'niصَفْوَانُ بْنُ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ يَعْنِي
  5. 5Aabbihii, Ya'laأَبِيهِ
  6. 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا عَطَاءٌ، قَالَ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ يَعْنِي، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْجِعْرَانَةِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ وَعَلَيْهِ أَثَرُ الْخَلُوقِ أَوْ قَالَ صُفْرَةٍ فَقَالَ كَيْفَ تَأْمُرُنِي أَنْ أَصْنَعَ فِي عُمْرَتِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَسُتِرَ بِثَوْبٍ وَوَدِدْتُ أَنِّي قَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الْوَحْىُ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ تَعَالَ أَيَسُرُّكَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ الْوَحْىَ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَرَفَعَ طَرَفَ الثَّوْبِ، فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ لَهُ غَطِيطٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ كَغَطِيطِ الْبَكْرِ‏.‏ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ ‏ "‏ أَيْنَ السَّائِلُ عَنِ الْعُمْرَةِ اخْلَعْ عَنْكَ الْجُبَّةَ وَاغْسِلْ أَثَرَ الْخَلُوقِ عَنْكَ، وَأَنْقِ الصُّفْرَةَ، وَاصْنَعْ فِي عُمْرَتِكَ كَمَا تَصْنَعُ فِي حَجِّكِ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Nucaym, waxaa nooga warramay Hammaam, waxaa nooga warramay Cataa’, wuxuu yiri: Waxaa ii ka warramay Safwaan bin Yacalaa bin Umayya, oo ka weriyey aabbihii, in nin u yimid Nebiga ﷺ isagoo jooga Jicraana. Ninkaasi wuxuu xirnaa shaadh ama dhar oo uu ku yaallo raadka Khuluuq ama Sufra (nooc carfo ah). Wuxuu weydiiyey:

“Sidee baad igu amraysaa inaan sameeyo Cumradayda?” Markaasaa Allaah waxyi ku soo dejiyey Nebiga ﷺ, waxaana lagu daboolay maro. Waxaan jeclaystay inaan arko Nebiga ﷺ markii waxyigu ku soo degayey. Cumar baa igu yiri: “Kaaley! Ma jeceshahay inaad eegto Nebiga ﷺ iyadoo Allaah waxyi ku soo dejinayo?” Waxaan iri: “Haa.” Markaasuu kor u qaaday dacalka marada, waanan eegay isagoo leh guux, waxaanan u maleynayaa inuu yiri guuxiisu wuxuu ahaa sida guuxa geela. Markii xaaladdaasi ka tagtay, Nebigu ﷺ wuxuu yiri: “Xaggee buu jiraa kii su’aasha ka weydiiyey Cumrada? Iska dhig shaadhka, iska mayr raadka Khuluuqa, iska nadiifi Sufrada (midabka jaallaha ah), oo Cumradaada u samee sidaad Xajkaaga u samaysid.”

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Qofka cumraysanaya waa inuu ka fogaadaa dharka iyo waxyaabaha udgoonka leh ee mamnuuca ah.

Asalka iyo sababta

Nin ayaa Nabiga ﷺ ku weydiiyey Ji‘raana waxa uu samaynayo inta uu cumrada gudanayo. Wuxuu xidhnaa go’ ay ku yaalleen raadad khulooq ama saffroon ah; markii waxyigu soo degay ka dib, Nabigu ﷺ wuxuu faray inuu iska bixiyo oo ka maydho raadadka udgoonka iyo midabka.

Erayada adag oo la sharxay
Ixraam

Xaaladda cibaado ee xajka ama cumrada, taas oo ay ku jiraan waxyaabo iyo falal gaar ah oo xaaraan noqda.

Khulooq

Walax udgoon oo leh midab, raadkeeduna ku yaallay dharka ninka.

Ji‘raana

Meel u dhow Makka oo uu Nabigu ﷺ joogay markii ninku la hadlay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay arrintan ka fahmeen in ninka ixraamka ku jira aanu xidhin dhar cadar leh, isla markaana uu cadarka ka saaro jirkiisa iyo dharkiisa. Hadalka ah inuu cumradiisa ku samaynayo wixii uu xajkiisa ku samayn lahaa, sida ay culimadu u fasireen, wuxuu tilmaamayaa dawaafka iyo sa‘iga; macnihiisu ma aha in dhammaan xeerarka xajka iyo cumradu isku mid yihiin. Madh-habyadu waxay ka doodeen faahfaahinta dharka iyo waxyaabaha udgoonka leh, balse waxay isku raacsan yihiin in cadarka laga fogaado marka ixraamka la galo ka dib.

Casharrada maanta
  1. Ka hor cumrada iska bixi dharka leh cadar ama midab mamnuuc ah, raadadkana si fiican uga maydh.
  2. Haddii aad ka shakido cibaadooyinka, talo weydii qof si fiican u yaqaan xeerarka xajka iyo cumrada.
  3. Si taxaddar leh u gut dawaafka iyo sa‘iga waajibka ah, hana isku khaldin xeerarka xajka iyo cumrada.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.