Iibka iyo Ganacsiga · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2215

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Iibka iyo Ganacsiga
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Ya'qub ibn Ibrahimwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
  2. 2Abu Asimأَبُو عَاصِمٍ
  3. 3Ibn Jurayjابْنُ جُرَيْجٍ
  4. 4Musa ibn Uqbaمُوسَى بْنُ عُقْبَةَ
  5. 5Nafi'نَافِعٍ
  6. 6Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ خَرَجَ ثَلاَثَةٌ يَمْشُونَ فَأَصَابَهُمُ الْمَطَرُ، فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَيْهِمْ صَخْرَةٌ‏.‏ قَالَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ادْعُوا اللَّهَ بِأَفْضَلِ عَمَلٍ عَمِلْتُمُوهُ‏.‏ فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ، إِنِّي كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَرْعَى، ثُمَّ أَجِيءُ فَأَحْلُبُ، فَأَجِيءُ بِالْحِلاَبِ فَآتِي بِهِ أَبَوَىَّ فَيَشْرَبَانِ، ثُمَّ أَسْقِي الصِّبْيَةَ وَأَهْلِي وَامْرَأَتِي، فَاحْتَبَسْتُ لَيْلَةً‏.‏ فَجِئْتُ فَإِذَا هُمَا نَائِمَانِ ـ قَالَ ـ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَالصِّبِيْةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمَا، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ‏.‏ قَالَ فَفُرِجَ عَنْهُمْ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ أُحِبُّ امْرَأَةً مِنْ بَنَاتِ عَمِّي كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرَّجُلُ النِّسَاءَ، فَقَالَتْ لاَ تَنَالُ ذَلِكَ مِنْهَا حَتَّى تُعْطِيَهَا مِائَةَ دِينَارٍ‏.‏ فَسَعَيْتُ فِيهَا حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ‏.‏ فَقُمْتُ وَتَرَكْتُهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فُرْجَةً، قَالَ فَفَرَجَ عَنْهُمُ الثُّلُثَيْنِ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقٍ مِنْ ذُرَةٍ فَأَعْطَيْتُهُ، وَأَبَى ذَاكَ أَنْ يَأْخُذَ، فَعَمَدْتُ إِلَى ذَلِكَ الْفَرَقِ، فَزَرَعْتُهُ حَتَّى اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَعْطِنِي حَقِّي‏.‏ فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا، فَإِنَّهَا لَكَ‏.‏ فَقَالَ أَتَسْتَهْزِئُ بِي‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ مَا أَسْتَهْزِئُ بِكَ وَلَكِنَّهَا لَكَ‏.‏ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا‏.‏ فَكُشِفَ عَنْهُمْ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahiim, waxaa nooga warramay Abuu Caasim, waxaa noo sheegay Ibnu Jurayj, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Muusa bin Cuqbah, oo ka weriyey Naafic, oo ka weriyey Ibnu Cumar – Allaha ka raalli noqdee – oo ka weriyey Nebiga ﷺ inuu yiri:

"Saddex nin ayaa socdaalayay markii roob ku dhacay, sidaas darteed waxay galeen god ku yaalla buur dhexdeeda. Markaas ayaa dhagax weyn kusoo rogmaday oo afka godka ka xiray. Waxay isku yiraahdeen: 'Allaha u barya falkiinna ugu wanaagsan ee aad sameyseen.' Midkood baa yiri: 'Allow! Waxaan lahaa waalidiin duq ah oo waayeel ah. Waan bixi jiray oo xoolaha daaqsii jiray, marka aan soo noqdana waan lisayay, caanaha ayaan u keeni jiray waalidkey si ay u cabaan. Markay cabaan kadib, waxaan siin jiray carruurta, ehelka iyo xaaskeyga. Habeen baan dib u dhacay, markaan imidna waxaan arkay iyagoo hurda. Waan ka xishooday inaan toosiyo, carruurtiina way ooyayeen iyagoo cagahayga jooga ilaa waagu ka beryo. Allow! Haddaad ogtahay inaan taas u sameeyay Wajigaaga dartiis, noo fur meel aan cirka ka aragno.' Markaas waa loo furay. Kii labaad baa yiri: 'Allow! Waad ogtahay inaan jeclaa gabar adeerkay dhalay jacaylka ugu daran ee nin naag u qaado. Waxay igu tiri: "Ma helaysid ilaa aad boqol diinaar isiiso." Waan u dadaalay ilaa aan ka ururiyay. Markaan dhabarka ka fuulay, waxay tiri: "Alle ka cabso, ha furin shaabadka (sharafta) illaa xaq lagu furo." Waan ka kacay oo waan ka tagay. Allow! Haddaad ogtahay inaan taas u sameeyay Wajigaaga dartiis, noo fur.' Markaas laba meelood oo saddex meelood baa laga furay. Kii saddexaad baa yiri: 'Allow! Waad ogtahay inaan shaqaale ku qaatay faraq sarreen ah. Markaan rabay inaan siiyo wuu diiday inuu qaato. Markaas sarreenkii waan beeray ilaa aan ka iibsaday lo'dii iyo raacigeedii. Muddo kadib buu yiri oo wuxuu yiri: "Addoonka Allow, xaqayga i sii." Waxaan ku iri: "Tag lo'daas iyo raacigeeda, adigaa leh." Wuxuu yiri: "Ma igu jeesjeeseysaa?" Waxaan iri: "Kuguma jeesjeesayo, adigaa leh." Allow! Haddaad ogtahay inaan taas u sameeyay Wajigaaga dartiis, noo fur.' Markaas waa laga qaaday dhagaxii."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Camallada wanaagsan ee daacadda ah waxay sabab u noqon karaan in Allah dhibka ka dulqaado.

Erayada adag oo la sharxay
Iyagoo doonaya Wajigaaga

Oraah tilmaamaysa in camalka loo sameeyo niyad daacad ah, iyadoo la doonayo raallinimada Allah.

Furitaanka shaabadda

Tilmaam sarbeeb ah oo ku saabsan galmada; haweeneydu waxay sheegtay in taas loo samayn karo oo keliya si sharci ah.

Faraq

Halbeeg qadiimi ah oo lagu cabbiri jiray badarka; shaqaaluhu wuxuu xaq u lahaa inta lagu heshiiyey.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay qisadan ka fahmeen in camallada wanaagsan ee daacadda ah loo adeegsan karo dhexdhexaadin marka la ducaysanayo, halka gargaarka iyo natiijaduna Allah ka yimaadaan. Saddexda tusaale waxay muujinayaan ixtiraamka waalidka, ka fogaanshaha galmada xaaraanta ah Alle ka cabsi darteed iyo ilaalinta xuquuqda dadka kale. Culimadu sidoo kale waxay tilmaamaan waajibka ah in mushaharka si caddaalad ah loo bixiyo iyo fadliga qofka shaqaalaha xuquuqdiisa si ikhtiyaari ah u kordhiya dabadeedna kororka oo dhan u wareejiya. Qisadu ma barayso in camalka wanaagsan uu Allah ku khasbayo inuu natiijo gaar ah bixiyo: nimanku si khushuuc leh ayay gargaar uga baryayaan.

Casharrada maanta
  1. Waalidkaaga ula dhaqan daryeel iyo tixgelin, xitaa marka ay dhib kugu tahay.
  2. Alle ka cabsi darteed uga tag fal xaaraan ah, xitaa marka aad aad u doonayso.
  3. Bixi mushaharka lagu heshiiyey oo dhan, hantida dadka kalena si weyn u ilaali.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.