Sahih al-Bukhari, xadiiska 2217
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Abu az‑Zinadأَبُو الزِّنَادِ
- 4Al‑A'rajالأَعْرَجِ
- 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَاجَرَ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ بِسَارَةَ، فَدَخَلَ بِهَا قَرْيَةً فِيهَا مَلِكٌ مِنَ الْمُلُوكِ، أَوْ جَبَّارٌ مِنَ الْجَبَابِرَةِ، فَقِيلَ دَخَلَ إِبْرَاهِيمُ بِامْرَأَةٍ، هِيَ مِنْ أَحْسَنِ النِّسَاءِ. فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ، مَنْ هَذِهِ الَّتِي مَعَكَ قَالَ أُخْتِي. ثُمَّ رَجَعَ إِلَيْهَا، فَقَالَ لاَ تُكَذِّبِي حَدِيثِي فَإِنِّي أَخْبَرْتُهُمْ أَنَّكِ أُخْتِي، وَاللَّهِ إِنْ عَلَى الأَرْضِ مُؤْمِنٌ غَيْرِي وَغَيْرُكِ. فَأَرْسَلَ بِهَا إِلَيْهِ، فَقَامَ إِلَيْهَا، فَقَامَتْ تَوَضَّأُ وَتُصَلِّي فَقَالَتِ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ آمَنْتُ بِكَ وَبِرَسُولِكَ وَأَحْصَنْتُ فَرْجِي، إِلاَّ عَلَى زَوْجِي فَلاَ تُسَلِّطْ عَلَىَّ الْكَافِرَ. فَغُطَّ حَتَّى رَكَضَ بِرِجْلِهِ ". قَالَ الأَعْرَجُ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَتِ اللَّهُمَّ إِنْ يَمُتْ يُقَالُ هِيَ قَتَلَتْهُ. فَأُرْسِلَ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهَا، فَقَامَتْ تَوَضَّأُ تُصَلِّي، وَتَقُولُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ آمَنْتُ بِكَ وَبِرَسُولِكَ، وَأَحْصَنْتُ فَرْجِي، إِلاَّ عَلَى زَوْجِي، فَلاَ تُسَلِّطْ عَلَىَّ هَذَا الْكَافِرَ، فَغُطَّ حَتَّى رَكَضَ بِرِجْلِهِ. قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَالَتِ اللَّهُمَّ إِنْ يَمُتْ فَيُقَالُ هِيَ قَتَلَتْهُ، فَأُرْسِلَ فِي الثَّانِيَةِ، أَوْ فِي الثَّالِثَةِ، فَقَالَ وَاللَّهِ مَا أَرْسَلْتُمْ إِلَىَّ إِلاَّ شَيْطَانًا، ارْجِعُوهَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ، وَأَعْطُوهَا آجَرَ. فَرَجَعَتْ إِلَى إِبْرَاهِيمَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ فَقَالَتْ أَشَعَرْتَ أَنَّ اللَّهَ كَبَتَ الْكَافِرَ وَأَخْدَمَ وَلِيدَةً.
Waxaa nooga warramay Abuu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, waxaa nooga warramay Abuu Az-Zinaad, oo ka weriyey Al-Acraj, oo ka weriyey Abuu Hurayrah — raḍiya Allāhu ʿanhu — wuxuu yiri: Nebigu ﷺ wuxuu yiri:
"Ibraahiim — ʿalayhi as-salām — wuxuu u haajiray Saarah, waxayna galeen tuulo uu joogay boqor ama madax adag. Waxaa loo sheegay, 'Ibraahiim wuxuu soo galay tuulada isagoo ay la socoto haweeney ka mid ah dumarka ugu quruxda badan.' Markaas ayuu boqorkii u diray cid oo weydiiyey, 'Ibraahiimow, yaa naagtaan kula socota?' Wuxuu ku jawaabay, 'Waa walaashay.' Kadib wuxuu ku noqday xaggadeeda wuxuuna ku yiri, 'Ha beenin hadalkayga, waayo waxaan u sheegay inaad tahay walaashay. Wallaahi, dhulkaan kuma noola mu’min aan aniga iyo adiga ahayn.' Markaas ayaa loo diray boqorkii. Markuu u yimid, way istaagtay oo waysaysatay, salaaddana tukatay, waxayna tiri, 'Allaahow, haddaan rumeeyey Adiga iyo Rasuulkaaga, oo aan ilaaliyey cawradayda oo aan ninkeyga ahayn, ha ii dhiibin gaalkan.' Markaas wuu suuxay oo lugaha ayuu la orday. Saarah waxay tiri, 'Allaahow, hadduu dhinto, waxaa la dhihi doonaa iyadaa dishay.' Boqorkii wuu soo kabtay, mar labaad buuna u yimid, laakiin way istaagtay, waysaysatay, salaad bay tukatay, waxayna tiri, 'Allaahow, haddaan rumeeyey Adiga iyo Rasuulkaaga, oo aan ilaaliyey cawradayda oo aan ninkeyga ahayn, ha ii dhiibin gaalkan.' Mar kale ayuu suuxay oo lugaha la orday. Saarah waxay tiri, 'Allaahow, hadduu dhinto, waxaa la dhihi doonaa iyadaa dishay.' Boqorkii laba ama saddex jeer buu weerarku ku dhacay, markii ugu dambeysay ee uu soo kabtay wuxuu yiri, 'Wallaahi, shaydaan baad ii soo dirteen. U celiya Ibraahiim oo siiya Ajar (shaqaale).' Markaasay ku noqotay Ibraahiim — ʿalayhi as-salām — waxayna tiri, 'Ma dareentay in Allaah uu hoosaysiiyey gaalkii oo ina siiyey gabar shaqaale ah?'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Saar waxay dhowrtay dhawrsanaanteeda iyadoo Alle ka bariday inuu caawiyo.
Daahirinta cibaadada ah ee qofku isu diyaariyo salaadda.
Ibraahim wuxuu ula jeeday in Saar ay walaashiis ku tahay iimaanka; qoraalku wuxuu faahfaahinayaa macnahan.
Haweenaydii uu boqorku hadiyad ahaan u siiyey Saar.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in ducada iyo salaaddu yihiin magangelyo marka qofku ka baqo in dulmi loo geysto. Werintu waxay adkaynaysaa dhawrsanaantii Saar iyo kalsoonidii ay Alle ku qabtay. Faaqidayaashu sidoo kale waxay ka hadlaan hadalkii Ibraahim ee ahaa ‘walaashay’ inay ahayd hadal macne run ah leh, oo loola jeeday walaaltinimada iimaanka; tani oggolaansho guud uma aha in been la sheego. Xadiisku kuma jiro xukun fiqhi ah oo gaar ah oo afarta madhhab ee Sunnigu si kala duwan uga qaataan.
- Marka dulmi soo fool leeyahay, Alle magangelyo uga doondoona salaad iyo duco daacad ah.
- Dhowra dhawrsanaanta iyo karaamada, kuna kalsoonaada in Alle ducada maqlo.
- Dadka kale caawiya adigoon xaaladdooda gelin khatar aan loo baahnayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.