Sahih al-Bukhari, xadiiska 2265
Waxaa weriyey Ya'la ibn Umayya. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ya'la ibn Umayya
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الْعُسْرَةِ فَكَانَ مِنْ أَوْثَقِ أَعْمَالِي فِي نَفْسِي، فَكَانَ لِي أَجِيرٌ، فَقَاتَلَ إِنْسَانًا، فَعَضَّ أَحَدُهُمَا إِصْبَعَ صَاحِبِهِ، فَانْتَزَعَ إِصْبَعَهُ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ فَسَقَطَتْ، فَانْطَلَقَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَ ثَنِيَّتَهُ وَقَالَ " أَفَيَدَعُ إِصْبَعَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا ـ قَالَ أَحْسِبُهُ قَالَ ـ كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ ". قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ جَدِّهِ، بِمِثْلِ هَذِهِ الصِّفَةِ أَنَّ رَجُلاً، عَضَّ يَدَ رَجُلٍ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ، فَأَهْدَرَهَا أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه.
Waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahiim, waxaa nooga warramay Ismaaciil bin Culayyah, waxaa noo sheegay Ibn Jurayj, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Cataa’, oo ka weriyey Safwaan bin Yacallaa, oo ka weriyey Yacallaa bin Umayyah — raḍiya Allāhu ‘anhu — wuxuu yiri: Waxaan la dagaallamay Nebiga ﷺ Ciidankii Cusbada (Dagaalkii Tabuuk), waana mid ka mid ah camalladayda ugu adag ee aan naftayda ku aaminay. Waxaan lahaa shaqaale, markaas ayuu qof kale la dagaallamay; midkood ayaa faraha ka qaniinay saaxiibkiis, markii uu farta soo jiidayna, waxaa ka dhacday ilkaha hore. Markaas buu u tegey Nebiga ﷺ si uu dacwo u gudbiyo, laakiin Nebigu ﷺ wuxuu burriyey dacwadiisii wuxuuna ku yiri:
“Ma wuxuu doonayey inuu fartiisa afkaaga geliyo si aad u jebiso sida geela labka ah?” Ibn Jurayj wuxuu yiri: Waxaa sidoo kale iiga warramay Cabdullaahi bin Abii Mulaykah oo ka weriyey awowgiis sheeko tan oo kale ah: In nin uu qaniinay gacanta nin kale, markaas ay ka dhacday ilkihiisa hore, Abuubakar — raḍiya Allāhu ‘anhu — na wuxuu xukumay inuusan xaq u lahayn magdhow.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qof iska difaacaya qof qaniinaya khasab kuma aha inuu magdhaw ka bixiyo iligga qofkaas.
Magaca ciidankii loo diray safarkii adkaa ee Tabuuk.
Mid ka mid ah ilkaha ku yaalla qaybta hore ee afka.
Lacag lagu bixiyo dhaawac ama khasaare la geystay.
Culimada waxay xadiiskan ka fahmeen in qofku iska difaaci karo qaniinyo gardarro ah, isla markaana aanu mas’uul ka ahayn dhaawac ka dhasha falcelin difaac oo lama huraan ah. Hadalku wuxuu ka hadlayaa xaalad gaar ah oo qofku aanu fartiisa afka qofka qaniinaya kala soo bixi karin isaga oo aan iliggiisa dhaawicin; tani oggolaansho uma aha adeegsiga xoog xad-dhaaf ah. Fuqahadu waxay faahfaahiyaan mas’uuliyadda iyaga oo raacaya xeerarka is-difaaca iyo miisaamidda hababka lagama maarmaanka ah.
- Gacanta qaniinyadu haleeshay dib ula bax, difaacana ku koob waxa loo baahan yahay si qaniinyadu u joogsato.
- Dhaawaca si caddaalad ah u qiimee: kala saar weerarka iyo dhaawaca ka dhasha is-difaac lagama maarmaan ah.
- Khilaafka mas’uuliyadda u gudbi khubaro awood u leh, halkii aad adigu aargoosi ka raadin lahayd.
Xadiiskani wuxuu soo gudbinayaa riwaayo la xidhiidha isla dhacdada, wuxuuna faahfaahinayaa duruufaha qaniinyada iyo iska-caabbinta.
Sahih al-Bukhari · #2267 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu ka hadlayaa mas’uuliyadda dhaawaca ka dhasha marka qofku iska difaaco qaniinyo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.