Sahih al-Bukhari, xadiiska 2290
Waxaa weriyey Hamza ibn Amr al-Aslami. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Hamza ibn Amr al-Aslami
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَقَالَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ بَعَثَهُ مُصَدِّقًا، فَوَقَعَ رَجُلٌ عَلَى جَارِيَةِ امْرَأَتِهِ، فَأَخَذَ حَمْزَةُ مِنَ الرَّجُلِ كَفِيلاً حَتَّى قَدِمَ عَلَى عُمَرَ، وَكَانَ عُمَرُ قَدْ جَلَدَهُ مِائَةَ جَلْدَةٍ، فَصَدَّقَهُمْ، وَعَذَرَهُ بِالْجَهَالَةِ. وَقَالَ جَرِيرٌ وَالأَشْعَثُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فِي الْمُرْتَدِّينَ اسْتَتِبْهُمْ، وَكَفِّلْهُمْ. فَتَابُوا وَكَفَلَهُمْ عَشَائِرُهُمْ. وَقَالَ حَمَّادٌ إِذَا تَكَفَّلَ بِنَفْسٍ فَمَاتَ فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ. وَقَالَ الْحَكَمُ يَضْمَنُ.
Abu Az-Zinaad wuxuu ka weriyey Muxammad bin Xamsa bin Camr Al-Aslami, kaas oo ka weriyey aabbihii, in Cumar (rc) uu u diray inuu soo ururiyo Sakada. Nin baa la seexday addoontii xaaskiisa, markaasaa Xamsa ninkii ka qaaday damaanad qofeed ilaa ay Cumar hortageen. Cumar wuxuu ninkii ku dhuftay boqol jeedal, wuuna rumeeyey sheegashadoodii, wuuna ka cafiyey jaahilnimadiisa. Jarir iyo Al-Ashcath waxay Cabdullaahi bin Mascuud ku yiraahdeen markii ay arrinka murtadiinta ka hadlayeen:
"Ka codsada inay toobad keenaan oo damaanad ka qaada." Way toobad keeneen, qabiiladoodiina way u dhammaadeen. Xammaad wuxuu yiri: Haddii qof loo damaanad qaado naf ahaantiisa dabadeedna uu dhinto, waxba laguma laha damaanad-qaadaha. Al-Xakam wuxuu yiri: Waa lagu leeyahay (mas'uuliyaddu way sii soconaysaa).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dammaan-qaade ayaa qof dammaanad qaada, balse mas’uuliyadda saaran haddii qofka la dammaanad qaaday dhinto culimadu way isku khilaafeen.
Dammaanad uu qof ku qaadayo inuu qof kale keeno ama uu ka mas’uul noqdo waajibkiisa.
Qof uu maamulka u igmaday ururinta zakada waajibka ah.
Aqoon la’aan xeer; Cumar wuxuu arrintan ku tixgeliyay xukunkiisa.
Qaybtani waxay ka hadlaysaa dammaanad-qaadka keenista qof, waxayna xusaysaa in ehelku dammaanad u noqdeen dad ka noqday diinta oo toobad keenay. Waxaa la soo bandhigay laba aragtiyood oo ku saabsan mas’uuliyadda dammaanad-qaadaha marka qofka la dammaanad qaaday dhinto: Xammaad wuxuu qabaa in dammaanad-qaaduhu markaas ka xoroobayo mas’uuliyadda, halka al-Xakam uu u arko inuu weli mas’uul yahay. Qoraalku wuxuu soo bandhigayaa khilaafkan, mana u sheegayo inuu jiro hal xukun oo la isku raacsan yahay. Sheekada Cumar waxay sidoo kale muujinaysaa inuu aqbalay sharraxaadda ku saabsan ciqaabtii hore, isla markaana tixgeliyay jaahilnimada la sheegay.
- Marka dammaanad la bixinayo, si cad u qeex waajibka qofku dammaanad qaadayo iyo goorta mas’uuliyaddiisu dhammaanayso.
- Si taxaddar leh u qor sharraxaadaha iyo heshiisyada, si khilaafka si caddaalad ah loogu qiimeeyo.
- Xukunka ku tixgeli waxa qofku ogaa oo fahmay, adigoo aan dayicin xuquuqda dadka kale.
Werintani waxay si toos ah uga horraysaa qaybtan kitaabka dammaanad-qaadka, waxayna ka caawisaa in la fahmo dammaanadaha qofeed ee macnaha guud.
Sahih al-Bukhari · #2289 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jirta waxay bixisaa macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan waajibaadka iyo dammaanad-qaadka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.