Sahih al-Bukhari, xadiiska 2291
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يُسْلِفَهُ أَلْفَ دِينَارٍ، فَقَالَ ائْتِنِي بِالشُّهَدَاءِ أُشْهِدُهُمْ. فَقَالَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا. قَالَ فَأْتِنِي بِالْكَفِيلِ. قَالَ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً. قَالَ صَدَقْتَ. فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى، فَخَرَجَ فِي الْبَحْرِ، فَقَضَى حَاجَتَهُ، ثُمَّ الْتَمَسَ مَرْكَبًا يَرْكَبُهَا، يَقْدَمُ عَلَيْهِ لِلأَجَلِ الَّذِي أَجَّلَهُ، فَلَمْ يَجِدْ مَرْكَبًا، فَأَخَذَ خَشَبَةً، فَنَقَرَهَا فَأَدْخَلَ فِيهَا أَلْفَ دِينَارٍ، وَصَحِيفَةً مِنْهُ إِلَى صَاحِبِهِ، ثُمَّ زَجَّجَ مَوْضِعَهَا، ثُمَّ أَتَى بِهَا إِلَى الْبَحْرِ، فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ تَسَلَّفْتُ فُلاَنًا أَلْفَ دِينَارٍ، فَسَأَلَنِي كَفِيلاً، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً، فَرَضِيَ بِكَ، وَسَأَلَنِي شَهِيدًا، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا، فَرَضِيَ بِكَ، وَأَنِّي جَهَدْتُ أَنْ أَجِدَ مَرْكَبًا، أَبْعَثُ إِلَيْهِ الَّذِي لَهُ فَلَمْ أَقْدِرْ، وَإِنِّي أَسْتَوْدِعُكَهَا. فَرَمَى بِهَا فِي الْبَحْرِ حَتَّى وَلَجَتْ فِيهِ، ثُمَّ انْصَرَفَ، وَهْوَ فِي ذَلِكَ يَلْتَمِسُ مَرْكَبًا، يَخْرُجُ إِلَى بَلَدِهِ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، يَنْظُرُ لَعَلَّ مَرْكَبًا قَدْ جَاءَ بِمَالِهِ، فَإِذَا بِالْخَشَبَةِ الَّتِي فِيهَا الْمَالُ، فَأَخَذَهَا لأَهْلِهِ حَطَبًا، فَلَمَّا نَشَرَهَا وَجَدَ الْمَالَ وَالصَّحِيفَةَ، ثُمَّ قَدِمَ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، فَأَتَى بِالأَلْفِ دِينَارٍ، فَقَالَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ جَاهِدًا فِي طَلَبِ مَرْكَبٍ لآتِيَكَ بِمَالِكَ، فَمَا وَجَدْتُ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي أَتَيْتُ فِيهِ. قَالَ هَلْ كُنْتَ بَعَثْتَ إِلَىَّ بِشَىْءٍ قَالَ أُخْبِرُكَ أَنِّي لَمْ أَجِدْ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي جِئْتُ فِيهِ. قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَدَّى عَنْكَ الَّذِي بَعَثْتَ فِي الْخَشَبَةِ فَانْصَرِفْ بِالأَلْفِ الدِّينَارِ رَاشِدًا ".
Abuu Cabdullaahi wuxuu yiri, Al-Laythna wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Jacfar bin Rabiicah, oo ka weriyey Cabdiraxmaan bin Hurmuz, oo ka weriyey Abuu Hurayrah – Allaha ka raalli noqdee – oo ka weriyey Rasuulka Allaah ﷺ inuu xusay nin reer Banii Israa’iil ah oo nin kale oo reer Banii Israa’iil ah weydiistay inuu amaahiyo kun diinaar. Ninkii deyn-bixiyaha ahaa wuxuu yiri, 'Ii keen markhaatiyaal aan markhaati geliyo.' Kii deynta qaatay wuxuu yiri, 'Allaah baa markhaati ku filan.' Wuxuu yiri, 'Marka ii keen dammiin.' Wuxuu yiri, 'Allaah baa dammiin ku filan.' Wuxuu yiri, 'Waad run sheegtay,' wuuna siiyey lacagtii muddo cayiman. Ninkii deynta qaatay badda ayuu u safaray, hawshiisiina wuu dhammaystay. Kadib wuxuu raadiyey doon uu raaco si uu ugu soo laabto waqtigii lagu heshiiyey, laakiin wuu waayey doon. Markaas ayuu qaatay alwaax, wuu qoday, wuxuuna ku riday kun diinaar iyo warqad uu u dirayo saaxiibkiisii deyn-bixiyaha ahaa, kadibna meeshii ayuu si adag u xiray. Alwaaxdii ayuu badda geeyey wuxuuna yiri, 'Allaahow, waad og tahay inaan kun diinaar ka amaahday hebel. Wuxuu iga codsaday dammiin, waxaanan iri Allaah baa dammiin ku filan, wuuna kugu raalliday. Wuxuu iga codsaday markhaati, waxaanan iri Allaah baa markhaati ku filan, wuuna kugu raalliday. Waan dadaalay si aan u helo doon aan ugu soo diro lacagtiisa, laakiin waan awoodi waayey, anna adigaan kugu aaminay.' Kadibna badda ayuu ku tuuray ilaa ay ka dhex gasho, markaas ayuu iska tegay isagoo weli raadinaya doon uu ku tago dalkiisa. Ninkii deyn-bixiyaha ahaa ayaa gurigiisa ka soo baxay si uu u eego inay doon lacagtiisa wadataa timid, markaas ayuu arkay alwaaxdii lacagtu ku jirtay. Wuxuu u qaatay xaabo reerkiisa ah. Markii uu jeexjeexay ayuu ka dhex helay lacagtii iyo warqaddii. Intaas kadib, ninkii deynta qaatay ayaa yimid isagoo wada kun diinaar, wuxuuna yiri, 'Wallahi, waan ku dadaalayay inaan helo doon aan lacagtaada kuugu keeno, laakiin ma helin doon ka hor tan aan hadda ku imid.' Ninkii deyn-bixiyaha ahaa wuxuu yiri, 'Ma waxbaad ii soo dirtay?' Wuxuu yiri, 'Waan kuu sheegay inaan helin doon aan ka ahayn tan aan ku imid.' Wuxuu yiri, 'Allaah baa kaa gutay wixii aad alwaaxda ku soo dirtay, ee kun diinaarka qaado adigoo hanuunsan.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Daynuhu si daacad ah ayuu u muujiyaa marka uu deynta ku bixiyo waqtigeeda, inta awooddiisa ah.
Lacag dahab ah oo loo isticmaali jiray lacag ahaan xilligii qisadu dhacday.
Qof dammaanad qaada in waajib la fulin doono.
Taariikhda lagu heshiiyey in deynta la bixiyo.
Culimadu waxay ka fahmeen in deyn leh waqti cad la oggol yahay, isla markaana heshiisyada iyo xuquuqda ay tahay in si taxaddar leh loo ilaaliyo. Daynuhu waa inuu si daacad ah ugu dadaalaa bixinta deynta; qisadu waxay ammaanaysaa tawakkulkiisa Alle, balse lacagta badda lagu tuuro kama dhigayso hab guud oo deyn lagu bixiyo. Afarta mad-habood ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin muhiimadda bixinta deymaha iyo fulinta heshiisyada ansaxa ah.
- Marka aad amaah bixinayso, ku heshiiya shuruudo cad iyo taariikh macquul ah oo dib loogu bixinayo.
- Deynta ku bixi waqtigeeda; haddii caqabad kaa hor istaagto, isla markiiba la xiriir dayn-bixiyaha.
- Alle talo saar, isla markaana samee wax kasta oo awooddaada ku jira si aad waajibaadkaaga u gudato.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.