Sahih al-Bukhari, xadiiska 2289
Waxaa weriyey Salama ibn al-Akwa. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Al‑Makki ibn Ibrahimwuxuu u sheegay al‑Bukhariالْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 2Yazid ibn Abu Ubaydيَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ
- 3Salama ibn al‑Akwa'سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ
- 4Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ، فَقَالُوا صَلِّ عَلَيْهَا. فَقَالَ " هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَهَلْ تَرَكَ شَيْئًا ". قَالُوا لاَ. فَصَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى، فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، صَلِّ عَلَيْهَا. قَالَ " هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ ". قِيلَ نَعَمْ. قَالَ " فَهَلْ تَرَكَ شَيْئًا ". قَالُوا ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ. فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ أُتِيَ بِالثَّالِثَةِ، فَقَالُوا صَلِّ عَلَيْهَا. قَالَ " هَلْ تَرَكَ شَيْئًا ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَهَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ ". قَالُوا ثَلاَثَةُ دَنَانِيرَ. قَالَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ". قَالَ أَبُو قَتَادَةَ صَلِّ عَلَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَعَلَىَّ دَيْنُهُ. فَصَلَّى عَلَيْهِ.
Waxaa nooga warramay Al-Makki bin Ibraahiim, waxaa nooga warramay Yaziid bin Abii Cubayd, oo ka weriyey Salama bin Al-Akwa' — Allaha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: Annagoo fadhinna agtaarka Nabiga ﷺ ayaa la keenay mayd. Waxay dheheen, 'Ku tukade.' Wuxuu yiri, 'Ma lagu leeyahay deyn?' Waxay dheheen, 'Maya.' Wuxuu yiri, 'Ma wuxuu ka tagay hanti?' Waxay dheheen, 'Maya.' Markaas buu ku tukaday. Kadib waxaa la keenay mayd kale, waxayna dheheen, 'Rasuulallaah ﷺ, ku tukade.' Wuxuu yiri, 'Ma lagu leeyahay deyn?' Waxay dheheen, 'Haa.' Wuxuu yiri, 'Ma wuxuu ka tagay hanti?' Waxay dheheen, 'Saddex diinaar.' Markaas buu ku tukaday. Kadib waxaa la keenay kii saddexaad, waxayna dheheen, 'Ku tukade.' Wuxuu yiri, 'Ma wuxuu ka tagay hanti?' Waxay dheheen, 'Maya.' Wuxuu yiri, 'Ma lagu leeyahay deyn?' Waxay dheheen, 'Saddex diinaar.' Wuxuu yiri, 'Saaxiibkiin ku tukada.' Abuu Qataada wuxuu yiri, 'Rasuulallaah ﷺ, adigu ku tukade, anna waan bixinayaa deyntiisa.' Markaas buu ku tukaday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ ayaa u duceeyay qof deyn lagu lahaa kaddib markii Abuu Qataadah uu ballanqaaday inuu deynta qaadayo.
Aaska ama maydka Muslim dhintay; halkan waxaa loola jeedaa salaadda janaasada ee qofka dhintay.
Lacag dahab ah oo waagaas loo adeegsan jiray lacag ahaan.
Inaad ballanqaaddo inaad bixiso deynta qof kale lagu leeyahay.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in deynta si dhab ah loo qaato, dayn-bixiyayaashuna xaq u leeyihiin in deynta laga bixiyo hantida dhaxalka. Ficilkiisa, Nabigu ﷺ wuxuu muujiyay culayska ay leedahay deyn aan la bixin; balse ballanqaadkii Abuu Qataadah ayaa xaaladdan meesha ka saaray caqabaddii. Afarta mad-habood ee Sunnigu waxay ka hadlaan shuruudaha deyn la wareegidda; fiqiga dhexdiisa waxaa tan loo yaqaan hawala marka, iyadoo la raacayo shuruudaha khuseeya, sheegashada deynta loogu wareejiyo dayn-qabe kale. Xadiiskani ma siinayo fasax lagu xukumo dayn-qabayaasha ama qoysaskooda.
- Intaad nooshahay, si cad u qeex deymaha iyo heshiisyada dib-u-bixinta, qoraalna ku diiwaangeli.
- Marka dhaxal la qaybinayo, hubi deymaha furan oo hantida dhaxalka ka bixi ka hor inta aan hantida la qaybin.
- Qof deyn qaba caawi oo keliya markaad waajibka fahamsan tahay, aadna awooddo inaad dhab ahaan gudato.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa mas’uuliyadda deymaha iyo salaadda qof dhintay.
Sahih al-Bukhari · #2288 (Sahih)Xadiiskan Abuu Hurayrah isna wuxuu ka hadlayaa sida Nabigu ﷺ ula tacaali jiray deymaha dadka dhintay.
Sahih al-Bukhari · #2127 (Sahih)Werintani waxay sharraxaysaa sida Nabigu ﷺ u tixgelin jiray waajibaadka maaliyadeed ee qof dhintay ka tago.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.