Sahih al-Bukhari, xadiiska 2360
Waxaa weriyey Az-Zubair ibn al-Awwam. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abdullah ibn Yusufwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Ibn Shihabابْنُ شِهَابٍ
- 4Urwaعُرْوَةَ
- 5Abdullah ibn az‑Zubayrعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ، فَاخْتَصَمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاء إِلَى جَارِكَ ". فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ. فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ، حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ". فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ {فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ}.
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Yuusuf, waxaa nooga warramay Al-Layth, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Ibn Shihaab, oo ka weriyey Curwah, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Az-Zubayr — raḍiya Allāhu canhumā — inuu u sheegay in nin Ansaari ah uu kula murmay Az-Zubayr agagaarka Nabiga ﷺ arrinta ku saabsan kanaallada Xarra ee lagu waraabiyo geedaha timirta. Ninkii Ansaariga ahaa wuxuu Az-Zubayr ku yiri,
"Biya sii daa ha maraan," laakiin Az-Zubayr wuu diiday. Markaas bay isku qabsadeen horteeda Nabiga ﷺ, markaas Rasuulka Alle ﷺ wuxuu Az-Zubayr ku yiri, "Zubayrow, waraabi (dhulkaaga), kadibna biyaha u sii daa deriskaaga." Ninkii Ansaariga ahaa wuu carooday oo wuxuu yiri, "Ma sababta ah inuu yahay ina adeerkaa hooyo?" Markaas midabka wajiga Rasuulka Alle ﷺ wuu isbeddelay (caro darteed) wuxuuna yiri, "Zubayrow, waraabi (dhulkaaga), kadibna biyaha celi ilaa ay ka gaaraan darbiyada u dhexeeya godadka geedaha." Az-Zubayr wuxuu yiri, "Wallāhi, waxaan u malaynayaa in aayaddan soo degtey fursaddaas: {Maya, Rabbigaa baan ku dhaartaye, ma rumaynayaan ilaa ay kaa dhigtaan xukunka waxa dhexdooda ka taagan}."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabi ﷺ wuxuu si caddaalad ah u qaybiyey biyaha waraabka, wuxuuna khilaafka ku xukumay go'aankiisa.
Nin Ansaar ah iyo az-Zubayr ibn al-Cawwaam ayaa Nabi ﷺ hortiisa isku khilaafay qaybinta biyaha waraabka ee timirtooda. Markii lagu eedeeyey eex, Nabi ﷺ wuxuu bixiyey xukun ka sii faahfaahsan oo ku saabsan inta biyo ah ee az-Zubayr xaq u lahaa inuu haysto.
Goob lava ah oo u dhow Madiina; marinnada biyaha ee qisadu waxay dhex mareen aaggan.
Biyaha hay ilaa ay gaaraan xayndaabka hoose ee ku wareegsan geedaha.
Culimada waxay ka fahmeen in garsooruhu khilaafka si caddaalad ah u go'aamiyo, isla markaana uu xukunkiisa faahfaahin karo marka dhinac si aan xaq ahayn ugu eedeeyo eex. Xukunkii hore wuxuu tixgeliyey deriska; markii uu ninkaasi aflagaaddeeyey, Nabi ﷺ wuxuu xaqiijiyey in az-Zubayr xaq u lahaa biyo ku filan dhulkiisa. Fiqhiga ayaa dhacdadan ka eegaya in xuquuqda waraabku ku xiran tahay nidaamka biyaha ee deegaanka iyo duruufaha gaarka ah. Qoraalku sidoo kale wuxuu adkaynayaa in mu'miniintu aqbalaan xukunka Nabi ﷺ marka ay isku khilaafaan.
- Hore uga heshiiya biyaha, waraabka iyo adeegyada kale ee la wadaago.
- Khilaafka u gudbiya garsoore aan eex lahayn, go'aankiisana aqbala adoon samayn eedayn aan sal lahayn.
- Deriska xaqooda siiya, laakiin caddaaladda ha ku xidhina rabitaan shakhsiyeed.
Werintani waxay ka warramaysaa isla khilaafka biyaha waxayna soo bandhigaysaa nooc la mid ah xukunka Nabi ﷺ.
Sahih al-Bukhari · #2361 (Sahih)Noocani isaguna wuxuu sharxayaa khilaafka ninka Ansaari ah iyo az-Zubayr, wuxuuna sii faahfaahinayaa xeerka waraabka.
Sahih al-Bukhari · #2362 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa khilaafka biyaha, waxayna ku xidhaysaa aqbalidda xukunka Nabi ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.