Sahih al-Bukhari, xadiiska 2416
Waxaa weriyey Abdullah ibn Masud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammadwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدٌ
- 2Abu Mu'awiyaأَبُو مُعَاوِيَةَ
- 3Al‑A'mashالأَعْمَشِ
- 4Shaqiqشَقِيقٍ
- 5Abdullahعَبْدِ اللَّهِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". قَالَ فَقَالَ الأَشْعَثُ فِيَّ وَاللَّهِ كَانَ ذَلِكَ، كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ مِنَ الْيَهُودِ أَرْضٌ فَجَحَدَنِي، فَقَدَّمْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلَكَ بَيِّنَةٌ ". قُلْتُ لاَ. قَالَ فَقَالَ لِلْيَهُودِيِّ " احْلِفْ ". قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذًا يَحْلِفَ، وَيَذْهَبَ بِمَالِي، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} إِلَى آخِرِ الآيَةِ.
Waxaa nooga warramay Muxammad, waxaa noo sheegay Abuu Mucaawiye, kaas oo ka weriyey Al-Acmash, isna ka weriyey Shaqiiq, kaas oo ka weriyey Cabdullaahi - Alle ha ka raalli noqdee - wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri:
"Qofkii dhaar beenta ah ku dhaarta si uu xaqdarro u qaato maal qof Muslim ah leeyahay, wuxuu la kulmi doonaa Alle isagoo uu ku xanaaqsan yahay." Al-Ashcath wuxuu yiri: "Wallahi, hadalkaasi aniga buu igu saabsanaa. Aniga iyo nin Yuhuudi ah ayaa dhul wada lahayn, markaas buu inkiray xuquuqdaydii, dabadeed Nebiga ﷺ baan u geeyey. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu i weydiiyey inaan haysto caddayn. Waxaan iri: 'Maya.' Markaas buu Yuhuudigii ku yiri: 'Dhaar.' Waxaan iri: 'Rasuulkii Allow ﷺ! Haddaba wuu dhaaran doonaa oo maalkaygii buu qaadan doonaa.' Markaasaa Alle kor ahaaye wuxuu soo dejiyey aayadda: {Kuwa iibsada ballantii Alle iyo dhaartoodii qiimo yar...} ilaa dhamaadka aayadda.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dhaar been ah oo lagu boobayo hantida qof kale waxay keentaa caro Eebbe.
Al-Ash'ath ibn Qays ayaa sheegay inuu muran dhul ay wada lahaayeen la galay nin Yuhuudi ah. Maadaama Al-Ash'ath uusan caddayn keeni karin, Nebigu ﷺ wuxuu dhinaca kale ka codsaday inuu dhaarto. Al-Ash'ath wuxuu ka baqay inuu hantidiisa waayo; markaas ayaa la soo dejiyey aayadda ka hadlaysa kuwa ballankooda Eebbe iyo dhaarahooda qiimo yar ku iibiya (Suuradda Aal Cimraan 3:77).
In magaca Eebbe lagu dhaarto iyadoo la og yahay in sheegashadu aanay run ahayn.
In la qaato hantida qof kale iyadoo aan xaq loo lahayn.
Dhul ay in ka badan hal qof ku leeyihiin xuquuq lahaansho.
Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in aan dhaarta loo adeegsan karin boobka hanti, iyo in ku xadgudubka xuquuqda qof kale uu yahay dembi culus. Marka muran jiro, mabda'a fiqigu waa in dacwooduhu caddayn keeno; haddii caddayn la waayo, eedaysanaha ayaa la weydiin karaa inuu dhaarto. Dhaarta eedaysanuhu beenta ugama dhigto wax xalaal ka ah agta Eebbe, xataa haddii garsoore xukun ku gaaro habraaca iyo caddaymaha la heli karo. Afarta madhab ee sunniga ahi waxay qirayaan muhiimadda caddaynta iyo dhaarta marka muran la xallinayo, inkastoo faahfaahinta ku dhaqankoodu ay ku kala duwanaan karto kiisaska.
- Weligaa ha ku dhaaran sheegasho aad og tahay inay been tahay, gaar ahaan si aad hanti ku hesho.
- Kaydi heshiisyada, caddaymaha lacag-bixinta iyo dukumentiyada kale ee muujinaya xaqaaga lahaansho.
- Khilaafka si daacad ah u xalli oo hantida celi marka ay caddaato inay qof kale leedahay.
Xadiiskani wuxuu leeyahay silsilad werin oo isku mid ah, wuxuuna sidoo kale ka digayaa dhaar been ah oo hanti lagu qaato.
Sahih al-Bukhari · #2418 (Sahih)Xadiiskani wuxuu ka hadlayaa muran xuquuq lahaansho ah, wuxuuna sii dhammaystirayaa mawduuca caddaynta iyo xuquuqda marka khilaaf jiro.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.