Sahih al-Bukhari, xadiiska 2449
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Adam ibn Abu Iyaswuxuu u sheegay al‑Bukhariآدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ
- 2Ibn Abu Dhi'bابْنُ أَبِي ذِئْبٍ
- 3Sa'id al‑Maqburiسَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ
- 4Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ مَظْلَمَةٌ لأَحَدٍ مِنْ عِرْضِهِ أَوْ شَىْءٍ فَلْيَتَحَلَّلْهُ مِنْهُ الْيَوْمَ، قَبْلَ أَنْ لاَ يَكُونَ دِينَارٌ وَلاَ دِرْهَمٌ، إِنْ كَانَ لَهُ عَمَلٌ صَالِحٌ أُخِذَ مِنْهُ بِقَدْرِ مَظْلَمَتِهِ، وَإِنْ لَمْ تَكُنْ لَهُ حَسَنَاتٌ أُخِذَ مِنْ سَيِّئَاتِ صَاحِبِهِ فَحُمِلَ عَلَيْهِ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ إِنَّمَا سُمِّيَ الْمَقْبُرِيَّ لأَنَّهُ كَانَ نَزَلَ نَاحِيَةَ الْمَقَابِرِ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَسَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ هُوَ مَوْلَى بَنِي لَيْثٍ، وَهُوَ سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، وَاسْمُ أَبِي سَعِيدٍ كَيْسَانُ.
Waxaa nooga warramay Aadam bin Abii Iyaas, waxaa nooga warramay Ibnu Abii Dhi’b, waxaa nooga warramay Saciid Al-Maqburiy, oo ka weriyey Abuu Hurayrah – raalli ha ka ahaado Allaah – wuxuu yiri: Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri:
"Qofkii qof kale dulmi ka galay, hadday tahay sharafkiisa ama wax kale, ha iska xalaashado maanta inta aan la gaarin maalinta aanay jirin diinaar iyo dirham toona. Hadduu leeyahay camal saalix ah, waxaa laga qaadi doonaa qiyaasta dumlidiisa; hadduusan lahayn xasanaadna, waxaa lagu rari doonaa dambiyada qofka la dulmiyay." Abuu Cabdillaahi wuxuu yiri: Ismaaciil bin Abii Uways wuxuu yiri: Waxaa loogu yeeray Al-Maqburiy sababtoo ah wuxuu degganaa dhinaca qabuuraha. Abuu Cabdillaahi wuxuu kaloo yiri: Saciid Al-Maqburiy wuxuu ahaa mowlo reer Banu Layth ah, magaciisuna waa Saciid bin Abii Saciid, magaca aabihiisna waa Kaysaan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dhibka aad dadka u geysatay ka sax ka hor Maalinta Qiyaame, marka hantidu aanay waxba magdhabi karin.
Dulmi ama xuquuq uu qof leeyahay sababo la xiriira waxyeello loo geystay.
Sumcadda wanaagsan iyo karaamada qofka, tusaale ahaan marka lagu dhaawaco aflagaaddo ama been-abuur.
In qofka waxyeelladu gaartay cafis laga dalbado, xuquuqdiisana la soo celiyo.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in xuquuqda dadka aanay ku baaba'ayn towbad keliya oo Alle loo keeno: waa in qofka la dulmiyay cafis laga dalbadaa, xuquuqdiisana la soo celiyaa. Xadiisku wuxuu ka hadlayaa waxyeello maaddi ah iyo dhaawaca sharafta qofka labadaba. Maalinta Qiyaame, xaqa waxaa lagu kala gudaa camallo wanaagsan; haddii aanay ku filnayn, dulmiga geystay waxaa dusha loo saaraa culayska dembiyada qofka la dulmiyay. Sidaas darteed, afarta mad-hab ee sunniga ahi waxay adkeeyaan in hantida si xaqdarro ah lagu helay la celiyo, waxyeelladana la saxo, iyadoo ay weheliso towbad dhab ah.
- Soo celi hantida amaahda lagu qaatay ama si xaqdarro ah lagu helay, waxyeelladana dib ha u dhigin ee sax.
- Cafis weydiiso markaad dhaawacdo sharafta qof, kana noqo sheegashada aan runta ahayn.
- Markaad towbad keenayso, si dhab ah u tixgeli xuquuqda qofka la dulmiyay iyo mas'uuliyaddaada Alle hortiisa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.