Sahih al-Bukhari, xadiiska 2505
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ.وَعَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صُبْحَ رَابِعَةٍ مِنْ ذِي الْحَجَّةِ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ، لاَ يَخْلِطُهُمْ شَىْءٌ، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا فَجَعَلْنَاهَا عُمْرَةً، وَأَنْ نَحِلَّ إِلَى نِسَائِنَا، فَفَشَتْ فِي ذَلِكَ الْقَالَةُ. قَالَ عَطَاءٌ فَقَالَ جَابِرٌ فَيَرُوحُ أَحَدُنَا إِلَى مِنًى وَذَكَرُهُ يَقْطُرُ مَنِيًّا. فَقَالَ جَابِرٌ بِكَفِّهِ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ خَطِيبًا فَقَالَ " بَلَغَنِي أَنَّ أَقْوَامًا يَقُولُونَ كَذَا وَكَذَا، وَاللَّهِ لأَنَا أَبَرُّ وَأَتْقَى لِلَّهِ مِنْهُمْ، وَلَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ ". فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هِيَ لَنَا أَوْ لِلأَبَدِ فَقَالَ " لاَ بَلْ لِلأَبَدِ ". قَالَ وَجَاءَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ فَقَالَ أَحَدُهُمَا يَقُولُ لَبَّيْكَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ وَقَالَ الآخَرُ لَبَّيْكَ بِحَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِيمَ عَلَى إِحْرَامِهِ، وَأَشْرَكَهُ فِي الْهَدْىِ.
Waxaa nooga warramay Abu an-Nucmaan, waxaa nooga warramay Xammaad bin Sayd, waxaa noo sheegay Cabdul-Malik bin Jurayj, laga soo xigtay Cataa’, laga soo xigtay Jaabir. Iyo laga soo xigtay Daawuus, laga soo xigtay Ibnu Cabbaas – Allaha ka raalli noqdee – wuxuu yiri: Nabigu ﷺ wuxuu Makkah yimid subaxdii afaraad ee bisha Dul-Xijjah isagoo xiran ixraamka Xajka oo kaliya, aanay wax kale ku darsan. Markaan nimid, wuxuu nagu amray inaan ixraamkeenna u beddelno Cumro, oo aan ka baxno ixraamka si aan ugu tagno xaasasheenna, markaas ayaa hadalhayn arrintaasi faaftay. Cataa’ wuxuu yiri: Jaabir wuxuu yiri: ‘Midkeen ma wuxuu tegayaa Minaa isagoo shahwadiisu daadanayso?’ Jaabir wuxuu ruxay gacantiisa isagoo taas leh. Markay warkaasi gaartay Nabiga ﷺ, wuxuu istaagay khudbad isagoo leh: ‘Waxaa i soo gaartay in dad qaar leeyihiin sidaas iyo sidaas; Wallaahi anigu waan ka cabsi badanahay Allaah, waana ka taqwada badanahay iyaga. Haddaan ogaan lahaa waxaan hadda ogahay, ma soo kexeysteen xayawaanka qurbanka (Hadi). Haddaanu Hadi ila soconna, waan ka bixi lahaa ixraamka.’ Markaas Suuraaqa bin Maalik bin Jucshum ayaa istaagay oo yiri: ‘Rasuulallaah ﷺ! Arrintani ma annaga unbaa mise waa weligeed?’ Nabigu ﷺ wuxuu yiri: ‘Maya, ee waa weligeed.’ Wuxuu yiri: Waxaa yimid Cali bin Abii Daalib – midkood wuxuu yiri: wuxuu lahaa ‘Labbayk’ siduu Rasuulallaah ﷺ xirtay. Mid kalena wuxuu yiri: wuxuu lahaa ‘Labbayk’ Xajka Rasuulallaah ﷺ – Nabigu ﷺ wuxuu amray inuu sii haysto ixraamkiisa, wuxuuna kula shirkoobay qurbanka (Hadi).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu xujayda aan wadan xoolo allabari ah faray inay xajkooda u beddelaan cumro.
Asxaabtu waxay Makka yimaadeen subaxdii maalintii afraad ee Dul-Xijjah iyagoo ku jira ixraam xajka. Nabigu ﷺ wuxuu faray qofkii aan wadan xoolo allabari ah inuu niyadda u beddelo cumro, marka uu cumrada dhammeeyana uu ixraamka ka baxo. Markii arrintan laga hor yimid, wuxuu caddeeyay inuu isagu ixraamka ku sii jiray sababtoo ah wuxuu watay xoolo allabari ah.
Xaalad cibaado oo xujigu ku jiro, lagana reebayo falal iyo waxyaabo gaar ah.
Nooc xaj ah oo marka hore cumro la guto, ixraamka laga baxo, dabadeedna ixraam cusub loo galo xajka.
Xoolo loo sido ama loo qoondeeyo allabari ahaan inta lagu jiro xajka.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in xaajiga aan wadan xoolo allabari ahi uu niyadda xajka u beddeli karo cumro, dabadeedna uu ixraamka ka bixi karo marka uu cumrada dhammeeyo; tani waa saldhigga tamattu. Qofka wata xoolo allabari ah, sida amarka Nabiga ﷺ dhigayo, wuxuu ku sii jiraa ixraamka. Afarta mad-hab ee fiqiga Sunniga ah dhammaantood way aqoonsan yihiin tamattu, inkastoo ay ku kala duwan yihiin faahfaahinta xeerarkiisa iyo shuruudihiisa. Sharaxaadda ah in xukunkani sii jiro waxay ka jawaabaysaa su’aashii Suraaqa ee ahayd in oggolaanshuhu ku koobnaa munaasabaddaas oo keliya.
- Xajka ka hor baro xeerarka tamattu iyo xoolaha allabariga la wato.
- Marka arrin diini ahi kugu adkaato, raac tilmaanta cad ee Nabiga ﷺ oo weydii caalim aqoon leh inuu kuu sharxo.
- Cadaadiska dadka ha kuu diidin inaad raacdo xukun si cilmi iyo Alle-ka-cabsi daacad ah ku dhisan laguugu sharxay.
Xadiiskani wuxuu soo tebinayaa isla dhacdadii Makka lagu yimid, cumrada loogu wareegay iyo kala duwanaanta u dhexaysa kuwii watay iyo kuwii aan wadan xoolo allabari ah.
Sahih al-Bukhari · #2503 (Sahih)Xadiiskan isla kitaabka ku jira wuxuu ka caawinayaa in xeerarka xajka iyo camallada xujiga lagu fahmo macnahooda guud.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.