Sahih al-Bukhari, xadiiska 2506
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah and Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah and Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ.وَعَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صُبْحَ رَابِعَةٍ مِنْ ذِي الْحَجَّةِ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ، لاَ يَخْلِطُهُمْ شَىْءٌ، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا فَجَعَلْنَاهَا عُمْرَةً، وَأَنْ نَحِلَّ إِلَى نِسَائِنَا، فَفَشَتْ فِي ذَلِكَ الْقَالَةُ. قَالَ عَطَاءٌ فَقَالَ جَابِرٌ فَيَرُوحُ أَحَدُنَا إِلَى مِنًى وَذَكَرُهُ يَقْطُرُ مَنِيًّا. فَقَالَ جَابِرٌ بِكَفِّهِ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ خَطِيبًا فَقَالَ " بَلَغَنِي أَنَّ أَقْوَامًا يَقُولُونَ كَذَا وَكَذَا، وَاللَّهِ لأَنَا أَبَرُّ وَأَتْقَى لِلَّهِ مِنْهُمْ، وَلَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ ". فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هِيَ لَنَا أَوْ لِلأَبَدِ فَقَالَ " لاَ بَلْ لِلأَبَدِ ". قَالَ وَجَاءَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ فَقَالَ أَحَدُهُمَا يَقُولُ لَبَّيْكَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ وَقَالَ الآخَرُ لَبَّيْكَ بِحَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِيمَ عَلَى إِحْرَامِهِ، وَأَشْرَكَهُ فِي الْهَدْىِ.
Waxaa nooga warramay Abu An-Nucmaan, waxaa nooga warramay Xammaad bin Zayd, waxaa noo sheegay Cabdul-Malik bin Jurayj, oo ka weriyey Cataa’, oo ka weriyey Jaabir. Iyo Tawuus, oo ka weriyey Ibn Cabbaas — Allaha ka raalli ahaado ee — wuxuu yidhi: Nebigu ﷺ wuxuu yimid subaxdii afarta bisha Dul-Xijjah isagoo xidhan ixraamka Xajka oo keliya, aanay wax kale ku darsanayn. Markaan nimid, wuxuu na amray inaan ka dhigno Cumro, oo aan xalaalowno (ka baxno ixraamka) si aan ugu tagno xaasasheenna. Arrintaasna dadku way ka hadleen. Cataa’ wuxuu yidhi: Jaabir baa yidhi: ‘Midkeen ma wuxuu u bixi doonaa Mina isagoo shahwadu ka tifqayso?’ Isagoo gacantiisa dhaqaajinaya. Markay arrintani gaadhay Nebiga ﷺ, wuxuu istaagay khudbad isagoo leh: ‘Waxaa la ii sheegay in dad leeyihiin sidaas iyo sidaas. Wallaahi, anigu waan ka cabsi badanahay oo ka dhowrsasho badanahay Allaah idinka. Haddaan ogaan lahaa waxaan hadda ogahay, ma soo kaxeysteen hadyiga (xoolaha qurbanka). Haddaan hadyi ila soconna, waan xalaaloobi lahaa.’ Markaas Suraaqa bin Maalik bin Jucshum baa kacay oo yidhi: ‘Rasuul Allaah ﷺ, tani ma annaga oo keliya baa mise waa weligeed?’ Wuxuu yidhi: ‘Maya, ee waa weligeed.’ Wuxuu yidhi: Waxaa yimid Cali bin Abii Daalib — midkood wuxuu yidhi wuxuu lahaa: ‘Labbayka wixii uu Rasuul Allaah ﷺ xidhay,’ midka kalena wuxuu yidhi wuxuu lahaa: ‘Labbayka Xajka Rasuul Allaah ﷺ.’ Nebigu ﷺ wuxuu amray inuu ku sii jiro ixraamkiisa, wuxuuna kula shirkoobay hadyiga.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xujaajta aan wadan neef xool allabari ah waxay niyadda xajka u beddeli karaan cumro.
Nabiga ﷺ iyo asxaabtiisu waxay Makka u yimaadeen xajka. Wuxuu faray kuwa aan wadan neef allabari ah inay ka baxaan ixraamka marka ay cumrada gutaan. Dad qaar ayaa arrintan diiday; markaas ayuu khudbad jeediyey oo caddeeyey in xukunkani sii jiri doono.
Xaaladda cibaadada ee xaajigu ku waajibayo inuu dhowro falal gaar ah kana fogaado waxyaabo mamnuuc ah.
Booqasho cibaado oo Makka ah, taas oo la gudan karo maalmo ka baxsan kuwa xajka loo asteeyey.
Neef loo qaado Xaramka si loogu qalo allabari ahaan xajka.
Culimadu waxay werintan ka fahmeen in xaajiga aan wadan neef allabari ah marka uu xajka u yimaado uu ka bixi karo ixraamka ka dib cumrada, dabadeedna uu mar kale u geli karo ixraamka xajka. Qofkii neef allabari wata wuxuu ku sii jiraa ixraamka ilaa neefka la qalo waqtiga loo asteeyey. Afarta mad-habood ee Sunniga ahi waxay ka hadlaan qaababka kala duwan ee xajka iyo xukunnada la xiriira; werintani waxay xoojinaysaa in la raaco amarka Nabiga ﷺ, oggolaanshahani aanu ku koobnayn asxaabtii ugu horreysay oo keliya.
- Qofka xajka gudanaya ha hore u barto xeerarka khuseeya nooca xajkiisa iyo inuu neef allabari wato iyo in kale.
- Marka dadku dhaliilaan xeer diini ah, cilmi raadso oo raac sharaxaadda lagu kalsoon yahay ee Nabiga ﷺ.
- Haddii aad ka shakisan tahay xeerarka ixraamka iyo allabariga, la tasho caalim aqoon leh ka hor intaadan wax samayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.