Mukaatabada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2563

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Mukaatabada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ فَقَالَتْ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ، فِي كُلِّ عَامٍ وَقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ عَدَّةً وَاحِدَةً، وَأُعْتِقَكِ فَعَلْتُ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي‏.‏ فَذَهَبَتْ إِلَى أَهْلِهَا، فَأَبَوْا ذَلِكَ عَلَيْهَا، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ، فَأَبَوْا إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ‏.‏ فَسَمِعَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَنِي فَأَخْبَرْتُهُ، فَقَالَ ‏"‏ خُذِيهَا، فَأَعْتِقِيهَا، وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ، وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَمَا بَالُ رِجَالٍ مِنْكُمْ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَأَيُّمَا شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهْوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، فَقَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، مَا بَالُ رِجَالٍ مِنْكُمْ يَقُولُ أَحَدُهُمْ أَعْتِقْ يَا فُلاَنُ وَلِيَ الْوَلاَءُ إِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cubayd bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Abuu Usaamah, oo ka weriyey Hishaam, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey Caa’ishah — raḍiya Allāhu canhaa — waxay tiri: Waxaa ii timid Bariirah, waxayna tiri: 'Waxaan qoray heshiis xornimo ah oo aan la galay dadkaygii (mulkiilayaashaydii) sagaal uqiyadood, sanad walba hal uqiyyah, ee i caawi.' Caa’ishah waxay tiri: 'Haddii dadkaagu oggolaadaan inaan hal mar u wada bixiyo oo aan ku xoreeyo shuruud ah in wala’-gu (xaqa daryeelka) uu aniga ii ahaado, waan sameynayaa.' Markaasay u tagtay dadkeedii, wayna diideen arrintaas. Waxay tiri: 'Waan u bandhigay arrintaas, laakiin way diideen inaan ahayn in wala’-gu iyaga u ahaado.' Rasuulka Alle ﷺ ayaa taas maqlay, wuu i weydiiyey, waana uga warramay. Wuxuu yiri: 'Soo gad oo xorree, una shardiyeey in wala’-gu adiga kuu ahaado, maxaa yeelay wala’-gu wuxuu u yahay qofka xoreeya.' Caa’ishah waxay tiri: Markaas Rasuulka Alle ﷺ ayaa dadka dhex istaagay, Alle ayuu mahadiyey kuna ammaanay, dabadeed wuxuu yiri: 'Ammaa bacdu: Maxay tahay xaaladda rag idinka mid ah oo shuruudo dhigaya oo aan Kitaabka Alle ku jirin? Shardi kasta oo aan Kitaabka Alle ku jirin waa baadil, xitaa haddii ay boqol shardi yihiin. Xukunka Alle ayaa xaq ah, shurdiga Allena waa ka adag yahay. Maxay tahay xaaladda rag idinka mid ah oo midkood leeyahay:

"Hebelow, xorree laakiin wala’-gu anigaa leh"? Hubaal wala’-gu wuxuu u yahay qofka xoreeya.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Marka qof la xoreeyo, wala’du waxay u sugnaataa qofka xoreeyey.

Asalka iyo sababta

Bariira waxay Caa’isha ka codsatay inay ka caawiso heshiiskeeda mukaataba. Sayidyadeedii waxay doonayeen in wala’du iyaga u sugnaato, inkastoo Caa’isha bixinaysay lacagta oo ay xoraynaysay. Nebigu ﷺ wuxuu caddeeyey in xaqani u sugnaanayo qofka xoreeya.

Erayada adag oo la sharxay
Mukaataba

Heshiis uu qof addoonsan ku bixiyo lacag qaybo la isla oggol yahay si uu xorriyad u helo.

Wala’

Xidhiidh sharciyeed ka dhasha xoraynta, kaas oo u dhexeeya qofka xoreeyey iyo qofka la xoreeyey.

Uqiyah

Halbeeg miisaan oo taariikhi ah oo loo adeegsan jiray biraha qaaliga ah.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in wala’du u sugnaato qofka dhab ahaan xoreeya, isla markaana shuruud heshiis oo taas ka hor imanaysaa ay burayso. Hadalka ku saabsan shuruudaha ka hor imanaya xeerarka Alle macnihiisu ma aha in heshiis kasta oo aan si toos ah Qur’aanka loogu xusin uu burayo: fuqahadu waxay kala saaraan shuruudaha bannaan iyo kuwa ka hor imanaya shareecada Islaamka. Madh-habyadu waxay ka doodaan xadka saxda ah ee shuruudahaas, hase yeeshee waxay aqoonsan yihiin in shuruud ka qaadaysa xoreeyaha xaq sharci ahaan u sugnaaday aanay waajib ahayn.

Casharrada maanta
  1. Heshiisyada si taxaddar leh u akhri, hana oggolaan shuruud ka hor imanaysa xaq Islaami ah oo sugan.
  2. Dadka ku dadaalaya inay gaadhaan xorriyad ama madaxbannaani ku kaalmee taageero wax ku ool ah oo caddaalad ah.
  3. Marka muran sharci yimaaddo, shuruudaha la tasho khabiir ka hor intaadan tallaabo qaadin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.