Sahih al-Bukhari, xadiiska 2607
Waxaa weriyey Al-Miswar bin Makhrama. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ " مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ ". وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ. فَقَالَ لَهُمْ " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِيهِ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا. وَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا مِنْ سَبْىِ هَوَازِنَ هَذَا آخِرُ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ، يَعْنِي فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا.
Waxaa ka warramay Marwan bin Al-Xakam iyo Al-Miswar bin Makhrama: Markii ay wefdigii qabiilka Hawazin oo Muslimiin ah u yimaadeen Nebiga ﷺ, waxay ka codsadeen inuu u celiyo hantidoodii iyo maxaabiistoodii. Wuxuu ku yiri iyaga,
"Aniga waxaa ila jira dadka aad arkaysaan, hadalka ugu fiican agtaydana waa kan runta ah, marka kala doorta labada midkood: ama maxaabiista ama hantida, waana idin sugayay." Nebigu ﷺ wuxuu sugayay iyaga in ka badan toban habeen markii uu ka soo laabtay Daa'if. Markii ay u caddaatay inaanu Nebigu ﷺ u celin doonin wax aan ahayn labada midkood, waxay yiraahdeen, "Waxaan doorannay maxaabiistayada." Kadib wuxuu istaagay Muslimiinta dhexdooda, wuxuuna Alle ku ammaanay sida uu mudan yahay, dabadeedna wuxuu yiri, "Amma bacda: Walaalihiinnaan waxay noo yimaadeen iyagoo toobad keenay, waxaanan arkay inay habboon tahay in loo celiyo maxaabiistooda. Haddaba, qofkii idinka mid ah oo jecel inuu taas si tabarucaad ah u sameeyo, ha sameeyo; qofkii doonayana inuu xaqiisa haysto ilaa aan ka siinno qaybtii ugu horreysay ee Fay (xoolaha dagaalka laga helo) ee Alle ina siiyo, ha yeelo." Dadkii waxay yiraahdeen, "Si raalli ah ayaan ugu celinnay iyaga, Rasuulkii Allow ﷺ!" Wuxuu ku yiri iyaga, "Ma garanayno cidda idinka mid ah oo ogolaatay iyo cidda aan ogolaan; sidaas darteed dib u noqda oo madaxdiinnu ha noo soo gudbiso go'aankiinna." Dadkii way tageen, madaxdoodiina way la hadashay, kadibna waxay ku soo laabteen Nebiga ﷺ waxayna u sheegeen in dhammaantood ay si raalli ah u ogolaadeen inay celiyaan maxaabiista. (Az-Zuhri, weriyaha hoose wuxuu yiri: "Tani waa waxa aan ka ognahay maxaabiista Hawazin.")
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ wuxuu ilaaliyay xuquuqda lahaanshaha, wuxuuna dalbaday oggolaansho xor ah.
Markii laga soo noqday Daa’if, wafdi ka socday Hawazin ayaa iyagoo Muslimiin ah u yimid Nabiga ﷺ, waxayna codsadeen in loo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda. Markii ay doorteen maxaabiista, wuxuu Muslimiinta ka codsaday inay si ikhtiyaari ah uga tanaasulaan saamigooda, wuxuuna oggolaanshahooda ku xaqiijiyay hoggaamiyayaashooda.
Qabiil Carbeed uu wafdi ka socday ugu yimid Nabiga ﷺ qisadan.
Maxaabiis lagu qabtay intii uu socday dagaal.
Hanti hoos timid maamulka bulshada Muslimiinta; halkan waxaa loola jeedaa qaniimada dagaal ee mustaqbalka oo magdhow ahaan loo bixinayo.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen inaan hanti laga qaadan karin qofka xaqa u leh oggolaanshihiisa la’aantiis. Hoggaamiye wuxuu gacan ka geysan karaa heshiisiin, balse waa inuu dhowraa xuquuqda dadka ay arrintu khusayso, go’aankoodana xor uga tagaa. Sidaas darteed, Nabiga ﷺ wuxuu dalbaday xaqiijin cad oo oggolaanshaha ah, halkii uu hadal guud oo kooxda ka yimid ku filnaan lahaa. Werintani sidoo kale waxay muujinaysaa in wada-tashiga iyo wakiilnimo taxaddar leh ay ka qayb qaataan go’aan-qaadasho caddaalad ah.
- Wax dadka kale u metelaya ha bixin adigoon helin oggolaanshahooda cad ee xor ah.
- Go’aamada wadajirka ah si taxaddar leh uga hubi oggolaanshaha dadka ay khusayso.
- Khilaafaadka ka raadi heshiisiin adigoon illoobin xuquuqda lahaanshaha.
Werintan la xiriirta iyaduna waxay ka hadlaysaa soo noqoshada wafdiga Hawazin, waxayna faahfaahinaysaa sida taxaddarka leh ee loola tacaalay oggolaanshaha iyo sheegashooyinka xuquuqda.
Sahih al-Bukhari · #2307 (Sahih)Werintani waxay wadaagtaa silsiladda werinta iyo qisada Hawazin, waxayna bixisaa macne dheeraad ah oo ku saabsan dhacdooyinkii la xiriiray codsigooda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.