Sahih al-Bukhari, xadiiska 2608
Waxaa weriyey Al-Miswar ibn Makhrama. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ " مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ ". وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ. فَقَالَ لَهُمْ " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِيهِ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا. وَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا مِنْ سَبْىِ هَوَازِنَ هَذَا آخِرُ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ، يَعْنِي فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا.
Waxaa ka warramay Marwan bin Al-Xakam iyo Al-Miswar bin Makhrama in markii wefdigii qabiilka Hawazin ay u yimaadeen Nebiga ﷺ iyagoo Muslimiin ah, ay ka codsadeen inuu u celiyo xoolahoodii iyo maxaabiistoodii. Wuxuu ku yiri:
"Waxaa ila jooga dadka aad arkaysaan, hadalka ugu fiican agtaydana waa kan runta ah, ee doorta mid ka mid ah labada kooxood: ama maxaabiista ama xoolaha, waana idin sugayay." Nebigu ﷺ wuxuu sugayay in ka badan toban habeen markii uu ka soo noqday Daa'if. Markii ay u caddaatay inaanu Nebigu ﷺ u celin doonin wax aan ka ahayn mid ka mid ah labadaas, waxay yiraahdeen: "Waxaan doorannay maxaabiistayada." Kadib wuxuu istaagay Muslimiinta dhexdooda, wuxuuna ammaanay Allah sida uu mudan yahay, dabadeedna wuxuu yiri: "Amma bacdi, walaalihiinnaan waxay noo yimaadeen iyagoo toobad keenay, waxaanan u arkay inay habboon tahay in loo celiyo maxaabiistooda. Haddaba, qofkii idinka mid ah oo jecel inuu si raalli ah u bixiyo ha sameeyo, qofkii jecelna inuu xaqiisa haysto ilaa aan ka siinno waxa ugu horreeya ee Fay (xoolaha dagaalka) ee Allah ina siiyo, isna ha sameeyo." Dadkii waxay yiraahdeen: "Si raalli ah ayaan ugu celinnay, Rasuulkii Allow ﷺ!" Wuxuu ku yiri: "Ma garanayno qofka idinka oggolaaday iyo qofka aan oggolayn, ee noqda oo madaxdiinnu ha noo soo gudbiso go'aankiinna." Dadkii way tageen, madaxdoodiina way la hadashay, kadibna waxay ku noqdeen Nebiga ﷺ waxayna u sheegeen in dhammaantood ay si raalli ah u oggolaadeen. (Az-Zuhri, oo ah weriyaha hoose, wuxuu yiri: Tanina waa waxa naga soo gaaray maxaabiista Hawazin.)
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi ﷺ wuxuu maxaabiista u oggolaaday inay ku noqdaan oggolaansho xor ah oo la xaqiijiyey.
Markii uu Ta’if ka soo noqday, wufuud ka socotay Hawāzin ayaa iyagoo Muslim ah u yimid Nebi ﷺ, waxayna weydiisteen in loo soo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda. Wuxuu kala dooransiiyey labadooda, wuxuuna sugay in ka badan toban habeen inta ay imaanayaan.
Qabiil Carbeed ay wufuuddiisu, markay Islaameen ka dib, codsadeen in loo soo celiyo hantidooda iyo maxaabiistooda.
Dad la qafaashay; halkan waxaa loola jeedaa maxaabiistii Muslimiinta gacantooda ku jirtay dagaalka ka dib.
Wakiillo kooxo u matali kara ururinta iyo gudbinta oggolaanshaha dadka.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in hoggaamiyuhu aanu ka tasarrufi karin xuquuq ay dad kale leeyihiin isaga oo aan oggolaanshahooda haysan. Nebi ﷺ wuxuu Muslimiinta u bandhigay inay doortaan inay saamigooda ka qaataan qaniimo mustaqbalka ah, dabadeedna wakiilladooda ayuu u diray inay xaqiijiyaan oggolaanshaha qof kasta. Werintani waxay sidaas ku adkaynaysaa in loo naxariisto dadka toobad keenay, in caddaalad loo sameeyo dadka xuquuqda leh, iyo in bulshada lala tashado.
- Ha ka tanaasulin hanti ama xuquuq qof kale leeyahay adiga oo aan haysan oggolaanshihiisa cad.
- Marka go’aanku koox saameynayo, si taxaddar leh u xaqiiji oggolaanshaha, tusaale ahaan adigoo adeegsanaya wakiillo lagu kalsoon yahay.
- Dadka toobad keena ugu dhaqan naxariis, adigoo ilaalinaya xuquuqda dhammaan dadka ay arrintu khusayso.
Werintan ku xigta waxay wadaagaan silsiladda werinta, waxayna sidoo kale ka hadlaysaa codsigii Hawāzin ee ahaa in loo soo celiyo maxaabiistooda iyo hantidooda.
Sahih al-Bukhari · #2606 (Sahih)Werintani waxay bixisaa xaalad la xiriirta ilaalinta xuquuqda iyo hubinta oggolaanshaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.