Sahih al-Bukhari, xadiiska 2643
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ وَقَدْ وَقَعَ بِهَا مَرَضٌ، وَهُمْ يَمُوتُونَ مَوْتًا ذَرِيعًا، فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَمَرَّتْ جِنَازَةٌ فَأُثْنِيَ خَيْرٌ فَقَالَ عُمَرُ وَجَبَتْ. ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ. ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثَةِ فَأُثْنِيَ شَرًّا، فَقَالَ وَجَبَتْ. فَقُلْتُ مَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ ". قُلْنَا وَثَلاَثَةٌ قَالَ " وَثَلاَثَةٌ ". قُلْتُ وَاثْنَانِ قَالَ " وَاثْنَانِ ". ثُمَّ لَمْ نَسْأَلْهُ عَنِ الْوَاحِدِ.
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Daauud bin Abii Al-Furaat, waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Buraydah, oo ka weriyey Abuu Al-Aswad, kaas oo yiri: Waxaan imid Madiina xilli uu ka dillaacay cudur faafa oo dadku si degdeg ah u dhimanayeen. Waxaan fariistay agtaarka Cumar — raḍiyallaahu canhu — markaas ayaa waxaa soo maray janaaso, dadkiina way ammaaneen maydka, Cumar baa yiri: 'Way waajibtay.' Markaas ayaa waxaa soo martay janaaso kale, dadkiina way ammaaneen, wuxuuna yiri: 'Way waajibtay.' Markaas ayaa waxaa soo martay tii saddexaad, dadkiina way cayeen maydka, wuxuuna yiri: 'Way waajibtay.' Waxaan iri: 'Maxay waajibtay, Amiirul-Mu'miniin?' Wuxuu yiri: 'Waxaan iri siduu Nabigu ﷺ yiri:
"Muslim kasta oo afar qof oo Muslimiin ah ay u markhaati kacaan wanaag, Allaah wuxuu gelinayaa Jannada." Waxaan niri: 'Haddii ay saddex yihiin?' Wuxuu yiri: 'Xataa saddex.' Waxaan niri: 'Haddii ay laba yihiin?' Wuxuu yiri: 'Xataa laba.' Laakiin kama aanan weydiin hal qof.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Markhaati daacadda ah ee dadku ka bixiyaan akhlaaqda qof waxay rajo ka siinaysaa naxariista Allah.
Abu al-Aswad wuxuu sheegay in cudur ka dillaacay Madiina, dad badanna ay dhinteen. Isagoo la fadhiyey Cumar, ayuu arkay janaasooyin maraya, Cumarna wuxuu ka falcelinayey markhaatiga laga bixinayey dadka dhintay.
Cumar wuxuu ula jeedaa in natiijada la sheegay ay sugan tahay, wuxuuna caddeynayaa inuu uga jeedo hadalka Nebiga ﷺ ee ku saabsan markhaatiga wanaagsan ee qof dhintay loo furo.
Hadal daacad ah oo ay sheegaan dad yaqaanay qofka dhintay, kana warramaya akhlaaqdiisa iyo dhaqankiisa.
Culimada hore waxay sharxeen in markhaatiga wanaagsan ee dhowr Muslim ahi sabab u yahay in qofka dhintay loogu rajeeyo naxariista Allah iyo Jannada. Werintu waxay xustaa laba, saddex iyo afar markhaati; hal markhaati uma dejinayso xad go'an. Hadalkoodu ma aha aqoon madax-bannaan oo ku saabsan waxa maqan: xukunka kama dambaysta ah Allah baa iska leh. Xadiiskani sidoo kale wuxuu dhiirrigelinayaa in wanaagga dadka dhintay si daacad ah loo sheego, iyada oo aan la buunbuunin ama la xaman.
- Qofka markuu dhinto, si daacad ah oo xushmad leh uga hadal sifooyinkiisa wanaagsan.
- Intaad nooshahay, ku dadaal akhlaaq la isku hallayn karo oo dadka kale si daacad ah uga markhaati kici karaan.
- U ducee dadka dhintay, xukunka kama dambaysta ahna Allah u daa.
Anas wuxuu sheegay in Nebigu ﷺ oggolaaday markii dadku si wanaagsan uga hadleen qof dhintay, wuxuuna tilmaamay markhaatigooda inuu yahay calaamad muujinaysa aqbalidda Allah.
Sahih al-Bukhari · #1368 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka warramaysaa sida Cumar markhaatiga laga bixiyo dadka dhintay ugu xidhay hadalka Nebiga ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.