Sahih al-Bukhari, xadiiska 2750
Waxaa weriyey Hakim ibn Hizam. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Hakim ibn Hizam
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ لِي " يَا حَكِيمُ، إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرٌ حُلْوٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ". قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا. فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَدْعُو حَكِيمًا لِيُعْطِيَهُ الْعَطَاءَ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ الَّذِي قَسَمَ اللَّهُ لَهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ. فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ رَحِمَهُ اللَّهُ.
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Yuusuf, waxaa nooga warramay Al-Awzaacii, oo ka weriyey Az-Zuhrii, oo ka weriyey Saciid bin Al-Musayyib iyo Curwah bin Az-Zubayr, in Xakiim bin Xizaam — raḍiya Allāhu ʿanhu — uu yiri: Waxaan weydiistay Rasuulka Alle ﷺ wuuna i siiyey, markale ayaan weydiistay wuuna i siiyey, kadibna wuxuu igu yiri:
"Xakiimow, maalkani waa mid cagaaran oo macaan; qofkii qaata isagoo naf la'aan ah (aan damac badnayn) waa lagu barakeeyaa, qofkii se qaata isagoo naf sareysa (damac badan) laguma barakeeyo, wuxuuna la mid yahay qof wax cunaya oo aan dhergeyn. Gacanta sare (bixinta) ayaa ka khayr badan gacanta hoose (qaadashada)." Xakiim wuxuu yiri: Waxaan iri: "Rasuulkii Allow ﷺ! Waxaan ku dhaartay Kan xaqa kugu soo diray, inaanan cidna wax weydiisan doonin kadib adiga ilaa aan ka dhinto." Kadib Abuu Bakar wuxuu u yeeri jiray Xakiim si uu wax u siiyo, laakiin wuu diidi jiray inuu wax ka qaato. Kadib Cumar baa u yeeray si uu wax u siiyo, wuuna diiday inuu qaato. Markaas Cumar wuxuu yiri: "Muslimiinow, waxaan u bandhigayaa xaqqiisa uu Alle u qoondeeyey ee faygan (ganacsiga/guusha), laakiin wuu diidayaa inuu qaato." Sidaas darteed, Xakiim cidna waxba ma weydiin kadib Nabiga ﷺ ilaa uu ka geeriyooday — raḥimahullāh.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Hantida barakaysan waxay u baahan tahay qanacsanaan; wax bixintu way ka fadli badan tahay in damac lagu qaato.
Tusaale ahaan, hanti noqon karta mid soo jiidasho leh oo damac gelisa.
Hantida oo la qaato iyada oo aan hunguri jirin, laguna qanacsan yahay qalbiga.
Gacanta wax bixisa; gacanta hoose waa gacanta wax qaadata.
Culimada hore waxay ka fahmeen in hantidu aanay lafteedu xumaan ahayn, balse hungurigu ka qaadi karo barakadeeda. Xadiisku wuxuu ammaanayaa is-xakamaynta iyo isku-filnaanta, isaga oo aan qayb xaq ah oo laga helo hantida dadweynaha ku tilmaamayn xaaraan: Cumar wuxuu sheegay in qaybta Xakiim ay ahayd xaqiisii. Wax bixinta ayaa fadli ahaan laga hormariyey wax qaadashada, balse taasi macnaheedu ma aha in guud ahaan la canaantay qof si xaq ah u aqbala kaalmo.
- Kaalmo ama hanti u qaado adigoon hunguri lahayn, kuna mahadnaq waxa lagu siiyo.
- Ku dadaal inaad wax bixiso inta awooddaadu tahay, xataa haddii ay tahay lacag yar.
- Kaalmo waydiiso keliya markaad u baahan tahay, hana diidin qayb xaq ah kibir darteed.
Werintan isla cutubka ku jirta waxay adkaynaysaa samirka iyo ka fiirsashada marka hanti la waydiisanayo ama la qaadanayo.
Sahih al-Bukhari · #2749 (Sahih)Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka hadlaysaa sida hantida loola dhaqmo, waxayna dhammaystiraysaa dhiirrigelinta qanacsanaanta.
Sahih al-Bukhari · #2751 (Sahih)Werintani waxay la jaanqaadaysaa fadliga wax bixinta iyo dhiirrigelinta ah inaan hanti damac loo yeelan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.