Sahih al-Bukhari, xadiiska 2778
Waxaa weriyey Uthman ibn Affan. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Uthman ibn Affan
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَقَالَ عَبْدَانُ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ حَيْثُ حُوصِرَ أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ وَقَالَ أَنْشُدُكُمْ وَلاَ أَنْشُدُ إِلاَّ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حَفَرَ رُومَةَ فَلَهُ الْجَنَّةُ ". فَحَفَرْتُهَا، أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ قَالَ " مَنْ جَهَّزَ جَيْشَ الْعُسْرَةِ فَلَهُ الْجَنَّةُ ". فَجَهَّزْتُهُمْ. قَالَ فَصَدَّقُوهُ بِمَا قَالَ. وَقَالَ عُمَرُ فِي وَقْفِهِ لاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهُ أَنْ يَأْكُلَ. وَقَدْ يَلِيهِ الْوَاقِفُ وَغَيْرُهُ فَهْوَ وَاسِعٌ لِكُلٍّ.
Waxa yidhi Cabdaan: Waxa ii warramay aabbahay, oo ka weriyey Shucbah, oo ka weriyey Abuu Isxaaq, oo ka weriyey Abuu Cabdirraxmaan, in Cusmaan (radiyallahu anhu) markii la go'doomiyey uu kor ka eegay dadkii oo ku yidhi:
"Waxaan idinku dhaariyey Allah, mana dhaarinayo cid aan ahayn Asxaabtii Nabiga ﷺ, miyeydaan ogayn in Rasuulka Allah ﷺ yidhi: 'Qofkii qoda ceelka Ruumah waxa uu leeyahay Jannada', aniguna waan qoday? Miyeydaan ogayn inuu yidhi: 'Qofkii diyaariya Ciidanka Dhibaatada (Jaysh al-Cusra) waxa uu leeyahay Jannada', aniguna waan u diyaariyey?" Wuxuu yidhi: Markaas way rumeyeen wixii uu sheegay. Cumar (radiyallahu anhu) markii uu sameeyey waqfigiisa wuxuu yidhi: "Dambi ma laha qofka maamula inuu wax ka cuno." Qofka waqfiga dhigay ama qof kaleba waa maamuli karaa, labadaba waa loo oggol yahay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cuthmaan wuxuu xusuusiyey dadkii waxtarkiisii weynaa iyo qiimaha waqf joogto ahi leeyahay.
Cuthmaan ayaa intii la go’doomiyey la hadlay dadkii joogay, wuxuuna xusuusiyey waxtarkiisii: ceelka Ruumah iyo qalabaynta ciidankii al-Cusrah. Axdithku wuxuu kaloo xusayaa hadal ku saabsan maamulidda waqf.
Hanti loo qoondeeyo khayr joogto ah, iyadoo hantida lafteeda la ilaalinayo.
Ciidankii loo diyaariyey duullaankii Tabuuk, oo lagu yaqaanay duruufo adag.
Qofka maamula waqfka oo dakhliga u maareeya si waafaqsan shuruudihiisa.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in bixinta adeegyada iyo maalgelinta danaha guud ay leeyihiin ajar weyn. Qaybta ku saabsan waqfkii Cumar waxay tilmaamaysaa in maamuluhu wax ka cuni karo waafaqsan shuruudaha iyo si macquul ah; aasaasuhu isagaa maamuli kara ama qof kale ayuu magacaabi karaa. Mad-habyada fiqhiga Sunniga ahi waxay ka hadlaan shuruudaha iyo xuduudaha saxda ah ee gunnada maamulaha, balse waxay isku raacsan yihiin mabda’a waqfka iyo maamulidda taxaddarka leh.
- Taageer adeegyo bulshada si joogto ah anfaca, sida biyo iyo gargaar loo baahan yahay.
- Waqfka si cad ugu qeex cidda maamuli doonta iyo sida dakhliga loo isticmaali karo.
- Marka khilaaf yimaado, ku xusuusi xaqiiqooyinka iyo markhaatiyaasha lagu kalsoon yahay, dadka kalena si caddaalad ah ula dhaqan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.