Dardaaranka iyo Wasiyadda · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2781

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Dardaaranka iyo Wasiyadda
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، أَوِ الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْهُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، قَالَ قَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَبَاهُ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، فَلَمَّا حَضَرَ جِدَادُ النَّخْلِ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَتِهِ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ أَصْحَابَكَ ‏"‏‏.‏ فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَأَنَا وَاللَّهِ رَاضٍ أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلِمَ وَاللَّهِ الْبَيَادِرُ كُلُّهَا حَتَّى أَنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ أُغْرُوا بِي يَعْنِي هِيجُوا بِي فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ

Tarjumaad

Jaabir bin Cabdullaahi Al-Ansaari – radiya Allaahu canhumaa – wuxuu yiri: Aabbahay wuxuu ku shahiiday maalintii Uxud, wuxuuna ka tagay lix gabdhood iyo deyn badan. Markii la gaaray xilligii goosashada timirta, ayaan u imid Rasuulka Allaah ﷺ waxaanan iri, 'Rasuulka Alloow, waad ogtahay in aabbahay uu ku shahiiday maalintii Uxud uuna ka tagay deyn badan, waxaanan jeclahay inay dayn-bixiyeyaashu ku arkaan.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri, 'Tag oo timirta nooc kasta gaar u tuur.' Waan sameeyay kadibna waan u yeeray. Markii ay arkeen isaga, dayn-bixiyeyaashii way igu qayliyeen oo cadaadis saareen xilligaas. Markii uu arkay waxa ay samaynayaan, wuxuu saddex jeer ku wareegay tuubada ugu weyn ee timirta, wuuna ku fariistay, dabadeedna wuxuu yiri, 'U yeer asxaabtaada (dayn-bixiyeyaasha).' Wuxuu sii waday inuu u cabbiro una siiyo ilaa Allaah ka bixiyay deyntii aabbahay oo dhan. Wallaahi, waxaan raalli ka ahaan lahaa in Allaah bixiyo deynta aabbahay xitaa haddaan anigu guryaha ula noqon lahayn hal xabbo oo timir ah. Laakiin Wallaahi, tuubooyinkii timirta oo dhan way badbaadeen oo sidoodii bay ahaayeen, markaan eegay tuubadii uu Rasuulka Allaah ﷺ ku fadhiyayna, waxay u muuqatay sidii aan hal xabbo oo timir ah laga qaadin.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabi Maxamed ﷺ wuxuu Jaabir ka caawiyey bixinta deymaha aabbihii.

Asalka iyo sababta

Aabbihii Jaabir wuxuu ku shahiiday Uxud, wuxuuna ka tegay lix gabdhood iyo deymo. Markii goosashada timirtu bislaatay, Jaabir wuxuu Nabi Maxamed ﷺ ka codsaday inuu la joogo marka lala macaamilayo dayn-bixiyeyaasha.

Erayada adag oo la sharxay
Goosashada timirta

Timirta geedaha laga guro marka ay bislaato.

Dayn-bixiyeyaasha

Dad lacag ama alaab lagu leeyahay.

Amaanah

Waajib ama masuuliyad qof loo dhiibay; halkan waa dayntii uu aabbihii Jaabir ka tegay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay arrintan ka fahmeen in si dhab ah loo bixiyo deymaha qofka dhintay, dhaxlayaashuna aanay dayicin xuquuqda dayn-bixiyeyaasha. Nabi Maxamed ﷺ wuxuu noqday dhexdhexaadiye, wuxuuna dayn-bixiyeyaasha ula dhaqmay si caddaalad ah. Ilaalinta yaabka leh ee timirtu waxay muujinaysaa barakada Alle, balse ma aha ballan guud oo ah in deymaha mar kasta sidaas ku dhammaan doonaan. Afarta mad-hab ee Sunniyiinta waxay qabaan in deymaha laga bixiyo hantida dhaxalka ka hor inta aan la qaybin, iyadoo la raacayo xeerarka caanka ah ee dhaxalka.

Casharrada maanta
  1. Si cad u diiwaangeli deymaha iyo waajibaadka kale ee weli taagan, una xalli dib-u-dhac aan loo baahnayn la'aan.
  2. Haddii muran ka dhasho dhaxal, kaalmo ka raadso dhexdhexaadiye lagu kalsoon yahay, dayn-bixiyeyaashana ula dhaqan si caddaalad ah.
  3. Taageer ehelka dhintay ee ku haray culaysyo dhaqaale, adigoon waxyeellayn xuquuqdooda ama xuquuqda dayn-bixiyeyaasha.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.