Sahih al-Bukhari, xadiiska 2940
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ibrahim ibn Hamzawuxuu u sheegay al‑Bukhariإِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Salih ibn Kaysanصَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Ubaydullah ibn Abdullah ibn Utbaعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ
- 6Abdullah ibn Abbasعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الإِسْلاَمِ، وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ، وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ، شُكْرًا لِمَا أَبْلاَهُ اللَّهُ، فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ، أَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ، قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ، فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ، وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا. قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي، وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي. فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ. وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ، وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ. قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ. فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ. قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ. قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ الآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ، نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لاَ أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا. قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلاً وَسِجَالاً، يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الأُخْرَى. قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ. فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ. وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ. وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لاَ يَسْخَطُهُ أَحَدٌ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ يَغْدِرُونَ. وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ، وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلاً، وَيُدَالُ عَلَيْكُمُ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الأُخْرَى، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ، وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ، قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ، قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا، فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الأَرِيسِيِّينَ وَ{يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ}". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ، عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ، وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ، فَلاَ أَدْرِي مَاذَا قَالُوا، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا، فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، هَذَا مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ يَخَافُهُ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلاً مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ، حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الإِسْلاَمَ وَأَنَا كَارِهٌ.
Waxaa weriyey Cabdullaahi bin Cabbaas: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu warqad u qoray Qaysar (Boqorka Roomaanka) isagoo ugu yeeraya Islaamka, wuxuuna warqadda u dhiibay Dixya Al-Kalbi. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku amray Dixya inuu warqadda siiyo Gudoomiyaha Busra si uu ugu gudbiyo Qaysar. Markii Allah uu guusha ka siiyey ciidamadii Faaris, Qaysar wuxuu cagta kaga soo lugeeyey Xims ilaa Iliya (Qudus) isagoo Allah ugu shukrinaya. Markii warqaddii Rasuulka Allah ﷺ ay gaartay Qaysar, wuxuu akhriyey ka dib yiri: 'Ii raadiya qof ka mid ah dadkiisa oo halkan jooga aan wax ka weydiiyo Rasuulka Allah ﷺ.' Xilligaas Abu Sufyaan wuxuu joogay Shaam isaga iyo rag reer Quraysh ah oo ganacsi u yimid xilligii xabbad-joojinta ee u dhaxeysay Rasuulka Allah ﷺ iyo gaalada Quraysh. Abu Sufyaan wuxuu yiri: Ergadii Qaysar ayaa naga heshay meel ka mid ah Shaam, waxayna na geeyeen Iliya. Waan galnay maxkamaddiisa, waxaan aragnay isagoo ku fadhiya carshigiisa boqortooyada, taajka xiran, ay hareereeyihiin madaxda Roomaanka. Wuxuu ku yiri turjumaankiisii: 'Weydii keebaa ugu nasab dhow ninkan sheeganaya inuu Nabi yahay.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Waxaan iri: 'Anigaa ugu nasab dhow.' Wuxuu yiri: 'Xaggee buu kaa xigaa?' Waxaan iri: 'Waa ina adeerkay,' mana jirin qof kale oo Bani Cabdi Manaaf ah oo safarka nala socday aniga mooyaane. Qaysar wuxuu yiri: 'U dhoweeya.' Wuxuu amray in asxaabtayda la istaajiyo dhabarkayga garbahayga agtiisa, dabadeed wuxuu turjumaankiisii ku yiri: 'U sheeg asxaabtiisa inaan ninkan wax ka weydiinayo ninka sheeganaya Nabinnimada, haddii uu been sheego, beeniya.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Wallaahi, haddaanay ceeb ahaan lahayd in asxaabtaydu ay iga sheegaan been, waan beenin lahaa markuu wax i weydiiyey, laakiin waxaan ka xishooday in been la iga sheego, sidaas darteed run baan sheegay. Wuxuu yiri: 'Sidee buu yahay nasabka ninkan idinka dhexdiinna?' Waxaan iri: 'Waa nin sharaf leh.' Wuxuu yiri: 'Ma jiraa qof idinka mid ah oo eraygan oo kale horay u yiri?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ma ku eedeyn jirteen been intaanu waxan sheegin ka hor?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ma jiray boqor aabayaashiis ka mid ah?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ashraafta mise masaakiinta ayaa raacda?' Waxaan iri: 'Masaakiinta.' Wuxuu yiri: 'Ma kordhayaan mise way yaraanayaan?' Waxaan iri: 'Way kordhayaan.' Wuxuu yiri: 'Ma jiraa qof diintiisa uga noqda caro darteed markuu galo ka dib?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ma ballan furtaa?' Waxaan iri: 'Maya, laakiin hadda xabbad-joojin baan kula jirnaa, waxaana ka cabsi qabnaa inuu naga khiyaameeyo.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Eray aan ku dhaleeceeyo ma helin ereygaas mooyaane. Wuxuu yiri: 'Ma la dagaalasheen ama ma idinla dagaalay?' Waxaan iri: 'Haa.' Wuxuu yiri: 'Sidee bay ahayd dagaalkiinu?' Waxaan iri: 'Way isku beddeli jirtay; mar wuu naga adkaan jiray, marna waan ka adkaan jirnay.' Wuxuu yiri: 'Maxuu idin farayaa?' Waxaan iri: 'Wuxuu na farayaa inaan Allah kaliya caabudno oo aanan waxna la wadaajin, inaan ka tagno waxay aabayaasheen caabudi jireen, wuxuuna na farayaa salaadda, sadaqada, dhawrsanaanta, ballan-qaadka, iyo gudashada amaannada.' Markaan taas iri, wuxuu turjumaankiisii ku yiri: 'Ku dheh: Waxaan ku weydiiyey nasabkiisa, waxaad sheegtay inuu sharaf leeyahay, sidaas oo kale Rususha waxaa lagu soo diraa nasabka sharafta leh ee qowmkooda. Waxaan ku weydiiyey in qof idinka mid ah horay waxan oo kale u yiri, waxaad tiri maya; haddii haa la dhihi lahaa, waxaan oran lahaa waa nin ku dayanaya hadal horay loo yiri. Waxaan ku weydiiyey in been lagu eedeyn jiray, waxaad tiri maya, markaas baan ogaaday inuusan dadka ku been abuurin Allahna ku been abuurin. Waxaan ku weydiiyey in aabayaashiis boqor ka mid ahaa, waxaad tiri maya; haddii boqor jiri lahaa, waxaan oran lahaa wuxuu doonayaa boqortooyadii aabayaashiis. Waxaan ku weydiiyey ashraafta mise masaakiinta ayaa raacda, waxaad tiri masaakiinta, waana kuwa raaca Rususha. Waxaan ku weydiiyey ma kordhayaan, waxaad tiri haa, sidaas oo kale iimaanku wuu kordhaa ilaa uu ka dhammeystirmo. Waxaan ku weydiiyey in qof uga noqdo caro darteed, waxaad tiri maya, sidaas oo kale iimaanka markuu farxaddiisu quluubta gasho cidna kama carooto. Waxaan ku weydiiyey inuu ballan furo, waxaad tiri maya, Rusushuna ballan ma furaan. Waxaan ku weydiiyey ma la dagaalasheen, waxaad tiri haa, dagaalkiinuna wuu isku beddeli jiray, sidaas oo kale Rususha waa la imtixaamaa, laakiin guusha dambe iyagay leedahay. Waxaan ku weydiiyey maxuu idin farayaa, waxaad tiri wuxuu idin farayaa inaad Allah kaliya caabuddaan, ka tagtaan waxay aabayaashiin caabudi jireen, tukataan, run sheegtaan, dhawrsanaataan, ballanta oofisaan, amaannadana gudataan. Kuwani waa sifooyinka Nabiga, waan ogaa inuu soo bixi doono, laakiin kuma aanan fakarin inuu idinka mid noqon doono. Haddii waxaad sheegtay run yihiin, wuxuu dhawaan hanan doonaa dhulka cagahaygu taagan yihiin, haddaan rajeynayo inaan gaaro, waan u safri lahaa si aan ula kulmo, haddaan agtiisa joogana, cagihiisaan mayri lahaa.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Ka dib wuxuu dalbaday warqaddii Rasuulka Allah ﷺ, waa la akhriyey, waxaana ku qornaa: 'Bismillaahir-Raxmaanir-Raxiim. Ka timid Maxamed addoonkii Allah iyo Rasuulkiisa, una socota Hiraql boqorka Roomaanka. Nabadgelyo korkiisa ha ahaato ciddii raacda hanuunka. Intaas ka dib, waxaan kuugu yeerayaa dacwada Islaamka. Islaam oo nabad gala, Islaam oo Allah wuxuu ku siinayaa laba ajir. Haddii aad jeedsato, waxaa korkaaga ah dambiga Arisiyiinta (dadka beeraha qota). {Kuwa Kitaabka la siiyow, kaalaya eray siman oo dhexdeenna ah: inaan caabudin Allah mooyaane, aanan waxna la wadaajin, qaarkkeen qaarka kale Rabb ka dhigan Allah sokadiis. Haddii ay jeestaan, dhaha: Markhaati noqda inaan Muslimiin nahay}. Abu Sufyaan wuxuu yiri: Markuu hadalkiisii dhammeeyey, codadkii madaxdii Roomaanka ee hareerihiisa joogtay ayaa kor u kacay, buuq badanna waa dhacay, mana garan waxay yiraahdeen. Waa nalaga soo saaray. Markaan aniga iyo asxaabtaydii baxnay oo aan kalownay, waxaan ku iri: Arrinka Ibnu Abii Kabsha (Nabiga) waa xoogeystay, boqorka Bani Al-Asfar baa ka cabsanaya. Abu Sufyaan wuxuu yiri: Wallaahi, waxaan ahaa mid dulloobay oo huba in arrinkiisu muuqan doono, ilaa Allah qalbigayga ka geliyey Islaamka anigoo karahaya.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Heraclius wuxuu farriinta iyo akhlaaqda Muxammad ﷺ ku aqoonsaday astaamaha nebinnimada.
Nabiga ﷺ wuxuu Heraclius u diray warqad uu ugu yeerayo Islaamka. Intii uu Heraclius joogay Ilya, wuxuu Abuu Sufyaan wax ka weydiiyay Nabiga ﷺ iyo farriintiisa.
Magacii hore ee Qudus.
Hanti la aaminay ama masuuliyad ay tahay in si taxaddar leh loo guto.
Muddo lagu heshiiyey oo dhinacyadu dagaalka joojiyaan.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar al-Casqalaani, waxay tilmaameen in werintani muujinayso muhiimadda run-sheegidda, ballamaha oo la oofiyo iyo farriin si taxaddar leh loo baadho. Waxay sidoo kale ka fahmeen in Islaamka loogu yeeri karo hadal cad iyo waraaq ku habboon. Warqaddu waxay ku socotaa taliye, balse dadka uu xukumo iyaguna waxay masuul ka yihiin doorashada caqiidadooda.
- Runta sheeg, xataa marka aanay dantaadu ku jirin.
- Oofi ballamaha iyo masuuliyadaha laguu dhiibay, xataa dadka aad fikirka ku kala duwan tihiin.
- Caqiidadaada ku gudbi hadal cad oo xushmad leh, akhlaaqdaaduna ha xoojiso farriintaada.
Werintani waxay sharraxaysaa sababta Nabigu ﷺ u samaystay shaabad ka hor intii aanu waraaqo u dirin madaxda.
Sahih al-Bukhari · #2939 (Sahih)Noocanina wuxuu ka warramayaa su’aalihii Heraclius weydiiyey Abuu Sufyaan iyo sida uu u qiimeeyey astaamaha nebinnimada.
Sahih al-Bukhari · #2941 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa isla baaqii Kaysar loo diray iyo jawaabtii Heraclius.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.