Jihaadka Fiisabiilillah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2941

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jihaadka Fiisabiilillah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Ibrahim ibn Hamzawuxuu u sheegay al‑Bukhariإِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ
  2. 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3Salih ibn Kaysanصَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ
  4. 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  5. 5Ubaydullah ibn Abdullah ibn Utbaعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ
  6. 6Abdullah ibn Abbasعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الإِسْلاَمِ، وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ، وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ، شُكْرًا لِمَا أَبْلاَهُ اللَّهُ، فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ، أَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ، قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ، فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ، وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا‏.‏ قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي، وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي‏.‏ فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ‏.‏ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ، وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ‏.‏ فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ‏.‏ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ الآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ، نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لاَ أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلاً وَسِجَالاً، يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الأُخْرَى‏.‏ قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ‏.‏ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لاَ يَسْخَطُهُ أَحَدٌ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ يَغْدِرُونَ‏.‏ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ، وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلاً، وَيُدَالُ عَلَيْكُمُ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الأُخْرَى، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ، وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ، قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ، قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا، فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الأَرِيسِيِّينَ وَ‏{‏يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ‏}‏‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ، عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ، وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ، فَلاَ أَدْرِي مَاذَا قَالُوا، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا، فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، هَذَا مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ يَخَافُهُ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلاً مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ، حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الإِسْلاَمَ وَأَنَا كَارِهٌ‏.‏

Tarjumaad

Cabdullaahi bin Cabbaas (RC) wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu warqad u qoray Qaysar (Boqorka Roomaanka) isagoo ugu yeeraya Islaamka, wuxuuna warqaddii u dhiibay Dixyah Al-Kalbi. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu ku amray inuu gaarsiiyo gudoomiyaha Busra si uu ugu sii gudbiyo Qaysar. Qaysar markii Alle ka dulqaaday ciidamadii Faaris, wuxuu cagta uga soo qaaday Xims ilaa Iiliyaa (Qudus) isagoo Alle ugu mahadcelinaya guushaas. Markii warqaddii Rasuulka Alle ﷺ ay soo gaartay Qaysar, wuxuu akhriyay kadibna yiri: 'Raadiya qof ka mid ah dadkiisa oo halkan jooga aan wax ka weydiiyo Rasuulka Alle ﷺ.' Ibn Cabbaas wuxuu yiri: Abu Sufyaan wuxuu ii sheegay inuu markaas joogay Shaam isaga iyo rag reer Qureysh ah oo ganacsi u yimid xilligii xabbad-joojinta ee u dhaxeysay Rasuulka Alle ﷺ iyo gaalada Qureysh. Abu Sufyaan wuxuu yiri: Ergadii Qaysar ayaa naga heshay meel ka mid ah Shaam, dabadeedna aniga iyo asxaabtaydii ayuu kaxeeyay ilaa aan ka nimid Iiliyaa. Waanu galnay maxkamaddiisa, waxaana aragnay isagoo ku fadhiya carshigiisa boqortooyada, taajkuna madaxa u saaran yahay, hareerahana ay ka taagan yihiin madaxda Roomaanka. Wuxuu ku yiri turjumaankiisii: 'Weydii keebaa ugu nasab dhow ninkan sheeganaya inuu Nabi yahay.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Waxaan iri: 'Anigaa ugu nasab dhow.' Wuxuu yiri: 'Xaggee buu kaa xigaa?' Waxaan iri: 'Waa ina adeerkay,' mana jirin qof kale oo Bani Cabdi Manaaf ah oo safarkaas nala socday aniga mooyee. Qaysar wuxuu yiri: 'U dhoweeya.' Kadibna wuxuu amray in asxaabtayda la istaajiyo dhabarkayga garbahayga agtooda. Dabadeed wuxuu turjumaankiisii ku yiri: 'Ku dheh asxaabtiisa: Ninkan ayaan wax ka weydiinayaa ninka sheeganaya Nabinnimada, haddii uu been sheego, beeniya.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: 'Wallahi! Haddii aysan ceeb ahaan lahayd in asxaabtaydu ay iga sheegaan been, waan beenin lahaa markii uu wax iga weydiiyay. Laakiin waxaan ka xishooday in been la iga sheego, sidaas darteed run baan sheegay.' Kadib wuxuu turjumaankiisii ku yiri: 'Weydii sidee buu nasabkiisu yahay?' Waxaan iri: 'Waa nin sharaf leh dhexdayada.' Wuxuu yiri: 'Ma jiraa qof idinka mid ah oo eraygan oo kale horay u yiri?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ma ku eedeyn jirteen been inta uusan waxan sheegin ka hor?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Aabayaashiis ma waxaa ku jiray boqor?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ashraafta mise masaakiinta ayaa raacda?' Waxaan iri: 'Masaakiinta.' Wuxuu yiri: 'Ma kordhaan mise way yaraadaan?' Waxaan iri: 'Way kordhaan.' Wuxuu yiri: 'Ma jiraa qof diintiisa ka riddooda (ka noqda) isagoo u caraysan ka dib markuu galo?' Waxaan iri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ma khiyaameeyaa?' Waxaan iri: 'Maya, laakiin hadda xabbad-joojin baannu ku jirnaa, waxaana ka cabsi qabnaa inuu naga khiyaameeyo.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: 'Kelmaddaas mooyee, ma helin fursad aan erey kale oo wax loogu dhimo ku daro.' Wuxuu yiri: 'Ma la dagaalasheen isna wuu idinla dagaalamay?' Waxaan iri: 'Haa.' Wuxuu yiri: 'Sidee bay dagaalladiinu ahaayeen?' Waxaan iri: 'Way isku beddeli jireen; mar wuu naga adkaan jiray, marna waannu ka adkaan jirnay.' Wuxuu yiri: 'Maxuu idin faraa?' Waxaan iri: 'Wuxuu na faraa inaan Alle kaliya caabudno oo aan waxna la wadaajinno, wuxuuna na reebaa wixii aabayaasheen caabudi jireen. Wuxuu na faraa salaadda, sadaqada, xishoodka, ballan-fulinta, iyo gudashada amaahda.' Markaan taas sheegay, wuxuu turjumaankiisii ku yiri: 'Ku dheh: Nasabkiisa ayaan ku weydiiyay, waxaadna sheegtay inuu sharaf leeyahay. Sidaas oo kale Rususha waxaa laga soo diraa nasabka ugu sarreeya qowmkooda. Waxaan ku weydiiyay ma jiraa qof horay sidan oo kale u yiri, waxaadna tiri maya. Haddii haa ahaan lahayd, waxaan oran lahaa waa nin ku dayanaya hadal horay loo yiri. Waxaan ku weydiiyay ma lagu eedeyn jiray been, waxaadna tiri maya, markaas waan ogaaday inuusan dadka ku been abuurayn uuna Alle ku been abuurayn. Waxaan ku weydiiyay aabayaashiis ma boqor baa ku jiray, waxaadna tiri maya. Haddii haa ahaan lahayd, waxaan oran lahaa wuxuu doonayaa boqortooyadii aabayaashiis. Waxaan ku weydiiyay ashraafta mise masaakiinta ayaa raacda, waxaadna tiri masaakiinta, waana kuwa raaca Rususha. Waxaan ku weydiiyay ma kordhaan mise way yaraadaan, waxaadna tiri way kordhaan, sidaas oo kale iimaanku wuu kordhaa ilaa uu ka dhammeystirmo. Waxaan ku weydiiyay ma jiraa qof ka noqda isagoo u caraysan, waxaadna tiri maya, sidaas oo kale iimaanka markuu farxaddiisu quluubta gasho cidna kama carooto. Waxaan ku weydiiyay ma khiyaameeyaa, waxaadna tiri maya, sidaas oo kale Rusushu ma khiyaameeyaan. Waxaan ku weydiiyay ma la dagaalasheen, waxaadna tiri haa, dagaalkiina wuu isbeddelaa, mar baa laydinka adkaadaa marna waad ka adkaataan, sidaas oo kale Rususha waa la imtixaamaa laakiin caaqibada iyagaa leh. Waxaan ku weydiiyay maxuu idin faraa, waxaadna sheegtay inuu idin farayo in Alle kaliya la caabudo, aan waxna lala wadaajin, laga tago wixii aabayaashiin caabudi jireen, la oogo salaadda, runta la sheego, la xishoodo, ballanta la fuliyo, amaahdana la guto. Kuwani waa sifooyinka Nabiga, waana ogaa inuu soo bixi doono, laakiin kuma aanan fekerayn inuu idinka mid noqon doono. Haddii waxaad sheegtay ay run yihiin, wuxuu dhawaan hanan doonaa meesha labadayda cagood taagan yihiin. Haddii aan rajeynayo inaan gaaro, dhib walba waan u mari lahaa inaan la kulmo; haddii aan agtiisa joogana, cagihiisa waan dhaqi lahaa.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Kadib wuxuu dalbaday warqaddii Rasuulka Alle ﷺ waana la akhriyay. Waxaa ku qornaa: 'Bismillaahir-Raxmaani-Raxiim. Ka timid Maxamed addoonkii Alle iyo Rasuulkiisa, kuna socota Hiraql boqorka Roomaanka. Nabadgelyo korkiisa ha ahaato ciddii hanuunka raacda. Intaas ka dib, waxaan kugu yeerayaa dacwada Islaamka. Islaam oo nabadgelyo hel, Islaam oo Alle laba jeer ajarkaaga sii. Haddii aad jeedsato, waxaa korkaaga ah dembiga Ariisiyiinta (beeralayda/raaciyada). Ahlu Kitaabow! Kaalaya eray siman oo dhexdeenna ah: inaan caabudno Alle mooyee cid kale, aanan waxna la wadaajin, qaarkkeen qaarka kale Rabbiga ka dhigan. Haddii ay jeestaan, dhaha: Markhaati ka noqda inaan Muslimiin nahay.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: Markuu Hiraql hadalkiisii dhammeeyay, codadkii madaxdii Roomaanka ee hareerihiisa joogtay ayaa kor u kacay, buuq badanna waa dhacay, mana fahmin waxay leeyihiin. Waana nalaga soo saaray. Markii aan aniga iyo asxaabtaydii baxnay oo aan kalownay, waxaan ku iri: 'Arrinkii Ibnu Abii Kabsha (Nabiga) wuu xoogeystay, boqorka Bani Asfar (Roomaanka) ayaa ka cabsanaya.' Abu Sufyaan wuxuu yiri: 'Wallahi, waxaan ahaa mid dulloobay oo huba in arrinkiisu soo ifbixi doono, ilaa Alle qalbigayga ka geliyay Islaamka anigoo karahaya.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Kaysar wuxuu daacadnimadii Muxammad ﷺ ku arkay calaamado muujinaya nabinnimo.

Asalka iyo sababta

Sababta werintu u dhacday ayaa ku xusan: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu Kaysar u diray warqad ugu yeedhaysa Islaamka. Kaysar wuxuu Abuu Sufyaan wax ka weydiiyey Nabiga ﷺ iyo farriintiisa.

Erayada adag oo la sharxay
Kaysar

Waa magac-u-yaalka boqorkii Roomaanka; qisadan waxaa loola jeedaa Heraclius.

Busra

Waa magaalo ku taalla gobolka Shaam. Guddoomiyihii halkaas joogay ayaa laga rabay inuu warqadda u sii gudbiyo Kaysar.

Amaanah

Waa arrin ama masuuliyad laguu dhiibay oo ay tahay in si taxaddar iyo daacadnimo leh loo guto.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay tilmaameen in baaqa Islaamka si cad oo sharaf leh loo gudbiyey. Su’aalihii Kaysar waxay muujinayaan in daacadnimadu, ballamaha oo la oofiyo iyo fiditaanka iimaanku ay yihiin calaamadaha nabinnimada. Culimadu sidoo kale waxay ka fahmeen in hoggaamiyeyaasha warqad loogu yeedhi karo Islaamka, farriin-side na uu warqad ku gaarsiin karo qof dhex-dhexaad ah. Warqaddu waxay xusaysaa masuuliyadda hoggaamiyeyaasha ka saaran kuwa ay maamulaan; lagama dhaafo isla xisaabtanka iyagoo dadkooda raacaya.

Casharrada maanta
  1. Daacad noqo, xataa marka ay runta sheegisteedu u muuqan karto inay wax u dhimayso danahaaga.
  2. Ballamaha oofi, wixii laguu dhiibayna si taxaddar leh u ilaali.
  3. Iimaankaaga ku gudbi xikmad iyo farriin cad oo xushmad leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.