Sahih al-Bukhari, xadiiska 3
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ، ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ، وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ ـ وَهُوَ التَّعَبُّدُ ـ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ، فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا، حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ، فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ. قَالَ " مَا أَنَا بِقَارِئٍ ". قَالَ " فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ. قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ. فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ} ". فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْجُفُ فُؤَادُهُ، فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رضى الله عنها فَقَالَ " زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ". فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ، فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ " لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ". فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلاَّ وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا، إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ. فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ ـ وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ، فَيَكْتُبُ مِنَ الإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ، وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ ـ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنَ ابْنِ أَخِيكَ. فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَبَرَ مَا رَأَى. فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى صلى الله عليه وسلم يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا، لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ". قَالَ نَعَمْ، لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ عُودِيَ، وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا. ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْىُ.
Waxaa werisay Caa’isho, Hooyada Mu’miniinta: Bilowgii Waxyiga ee Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ahaa riyooyin wanaagsan oo u imaan jiray sida iftiinka subaxda oo kale, kadibna waxaa la jeclaysiiyay kalinnimada. Wuxuu aadi jiray godka Xiraa si uu ugu cibaadaysto (Allah kaliya) habeenno badan ka hor inta uusan dib ugu laaban qoyskiisa, wuxuuna u sii qaadan jiray sahay safarka. Kadib wuxuu ku soo laaban jiray Khadiija si uu mar kale sahay uga qaato, ilaa uu xaqii u yimid isagoo ku sugan godka Xiraa. Malaggii ayaa u yimid oo ku yiri:
"Akhri!" Wuxuu yiri: "Ma ihi mid wax akhriya." Wuxuu yiri: "Markaas ayuu i qabtay oo i cadaadiyay ilaa aan daalay, kadibna waa i sii daayay oo wuxuu yiri: 'Akhri!' Waxaan iri: 'Ma ihi mid wax akhriya.' Markale ayuu i qabtay oo i cadaadiyay markii labaad ilaa aan daalay, kadibna waa i sii daayay oo wuxuu yiri: 'Akhri!' Waxaan iri: 'Ma ihi mid wax akhriya.' Markii saddexaad ayuu i qabtay oo i cadaadiyay, kadibna waa i sii daayay oo wuxuu yiri: {Akhri magaca Rabbigaaga ah ee abuuray * Abuuray insaanka dhiig xinjiroobay * Akhri, Rabbigaana waa kan ugu sharaf badan}." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu soo laabtay isagoo qalbigiisu gariirayo, wuxuuna u galay Khadiija bint Khuwaylid رضي الله عنها oo wuxuu yiri: "I dabool! I dabool!" Way daboleen ilaa cabsidu ka tagtay, kadibna wuxuu u sheegay Khadiija warkii oo dhan wuxuuna yiri: "Naftayda ayaan u baqay." Khadiija waxay tiri: "Maya, wallaahi! Allah weligiis kuuma dulleyn doono. Adigu waxaad xiriirisaa qaraabada, waxaad caawisaa masaakiinta iyo kuwa tabaaloobay, waxaad martisoorka siisaa cuntada, waxaadna taageertaa dadka ay masiibooyinku haleelaan." Khadiija waxay kaxeysay Rasuulka ilaa ay u geysay Waraqa bin Nawfal bin Asad bin Cabdul-Cuzza, ina adeerkeed—kaas oo Kiristaan noqday xilligii Jaahiliyadda, wuxuuna qori jiray qoraalka Cibraaniga ah; wuxuu ka qori jiray Injiilka afka Cibraaniga inta Allah u ogolaado, wuxuuna ahaa oday waayeel ah oo indho beelay. Khadiija waxay ku tiri: "Ina adeer, dhegayso wiilka walaashaa." Waraqa wuxuu ku yiri: "Wiilka walaashay, maxaad aragtay?" Rasuulka Allah ﷺ wuxuu u sheegay wuxuu arkay. Waraqa wuxuu yiri: "Kani waa Naamuuskii (Malak Jibriil) ee Allah u soo dejiyay Muuse صلى الله عليه وسلم. Allaasey, maantaan dhalinyaro ahaan lahaa, allaasey maantaan noolaan lahaa marka qoomkaagu ku bixiyaan." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Ma iyagaa i bixinaya?" Wuxuu yiri: "Haa, nin walba oo la yimaada wax la mid ah waxa aad la timid waa la colleytami jiray; haddii aan gaaro maalintaadaas, si xoog leh ayaan kuu taageeri lahaa." Laakiin muddo yar kadib Waraqa waa dhintay, Waxyigiina waa hakaday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Waxyigii ugu horreeyay ayaa qalbi qaboojiyey Muxammad ﷺ wuxuuna xaqiijiyey risaaladiisa.
Riyooyin rumooba oo ahaa bilowgii waxyiga ku yimid Nebiga ﷺ.
Inuu Hiraa u kicitimo si uu Alle u caabudo uguna fikiro aamusnaan.
Magacii Waraqa u adeegsaday malaa’ig Jibriil, oo waxyiga u keeni jiray nebiyada.
Culimada qadiimiga ahi waxay adkeeyaan in waxyiga Muxammad ﷺ ku bilaabmay riyooyin run ah, dabadeedna uu ku yimid Jibriil. Hadalka Khadiija wuxuu muujinayaa in akhlaaqda wanaagsan iyo dadka kale oo loo adeego ay sabab u yihiin in laga rajo qabo ilaalinta Alle. Waxa kale oo laga fahmayaa in qofka runta ku dhawaaqaa uu la kulmi karo iska caabin. Xadiisku wuxuu ka warramayaa waxyigii ugu horreeyay, mana dhigayo kaligiis xukun fiqhi oo gaar ah oo afarta mad-hab ku kala duwan yihiin.
- Waqti u qoondee cibaadada iyo ka fiirsashada, xataa marka nolol maalmeedku mashquul badan yahay.
- Qof cabsanaya garab istaag adigoo si feejigan u dhegaysanaya, wanaaggiisana si daacad ah u xusaya.
- Akhlaaq wanaagsan dhiso adigoo xiriiriya qaraabada, martida maamuusa, una gargaaraya dadka baahan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.